LiberAnſelmi
ſpondet tibi. Non poſſuꝫ. quia abeſt: ſiadeſſet poſſem videre. Itē ſi mons adeſſet: ⁊ lux abeſſet reſpōderet ſe monteꝫnon poſſe videre: qꝛ nō poſſꝫ abſente luce. Sed ſi lux adeſſet tunc poſſet. Rurſum ſi viſum habenti lux ⁊ mons p̄ſenseſſet: ⁊ aliquid viſui obſtaret velut ſi aliquis illi oculos clauderet diceret ſe nonpoſſe videre montem: ſed ſi nihil viſuieius obſiſteret: tunc ſine dubio montemvidendi poteſtatē haberet D Hoctotum omnibus notum eſt M Uides ergo quia poteſtas vidēdi aliquodcorpus. alia eſt in vidente: alia eſt in revidenda: alia in medio idem neqꝫ in vidente neqꝫ in videnda ⁊ ea que eſt ī medio: alia eſt in adiuuante: alia in nō impediente: id eſt cum nihil quod impedire poſſit impedit. D Uideo plane.M Quatuor igitur iſte poteſtates ſūtquarū ſi quelibet vna deſit alie tres ſūt:nec ſingule: nec omnes ſimul aliqͥd poſſunt efficere: nec tamē abſentibus alijsnegamus: aut enim qui viſum habet habere viſum aut inſtrumentum ſiue poteſtatem videndi aut rem viſibilem poſſevideri aut lucem poſſe viſum iuuare.Quomodo poteſtatem habeant ſeruandi rectitudinem quam non habent.Capitulum. IIIII.Uarta autem poteſtas improq prie dicitur quod enim ſolet impędire viſum non ob aliud dicitur dare poteſtatem videndi: cum nonimpedit: niſi quia nō aufert. Poteſtasautem videndi lucem non niſi in tribusrebus eſt: quia tunc eſt idem ⁊ quod videtur et quod adiuuat. Nam hoc eſt oībus notum. D Nulli itaqꝫ eſt ignotum. M Si ergo abſente re que videri poſſit in tenebris poſiti ⁊ clauſos ſiue ligatos oculos habentes quantū adnos pertinet videndi quamlibet viſibilem rem poteſtatem habemus: quid ꝓhibet nos habere poteſtatem ſeruādi re
ctitudinem voluntatis: propter ipſamrectitudinem etiam abſente ip̄a rectitudine qͣꝫdiu ⁊ ratio in nobis eſt: qua eamvalemus cognoſcere ⁊ voluntas qua illam tenere poſſumus. Ex his enim conſtat prefata libertas arbitrij. D Satiſfeciſti intellectui meo poteſtatem ſeruandi rectitudinem voluntatis rationali nature ſemper ineſſe atqꝫ hanc poteſtatem in primi hominis ⁊ angelorū arbitrio liberaꝫ fuiſſe quibus inuitis recti.tudo voluntatis nō poterat auferri.Ꝙ nulla temptatio cogat inuitumpeccare Capitulum. V.Ed nūc quomodo eſt humanevoluntatis arbitrium hac poteſtate liberum cū ſępe rectam habens homo voluntatem ipſam rectitudinem inuitus cogente temptatione deſerat. M Nemo illam deſerit niſivolendo. Si ergo inuitus dicitur nolēsnemo deſerit illam inuitus: ligari enimhomo poteſt: ⁊ inuitus quia nolens poteſt torqueri inuitus: quia nolens poteſt occidi: velle autem non poteſt inuitus: quia non poteſt velle nolens vellenam omnis volens ipſuꝫ ſuū velle vultD Quomodo dicitur inuitus mentiriqui mentitur ne occidatur: cum hoc nōniſi volens facit. Nam ſicut inuitꝰ mentitur ſic inuitus vult mentiri: ⁊ qui inuitus mentiri vult: nolens vult mentiri.M Ideo forſitan inuitus mentiri dicitur quia cum ſic vult veritatem vt nōmentiatur niſi ꝓpter vitam: ⁊ vult mendacium: quia propter vitam ⁊ non vultmendacium propter mendacium ipſuꝫquoniam vult veritatem: ⁊ ideo volens⁊ nolens mentitur. Alia namqꝫ volūtaseſt qua volumus aliud ꝓpter ſe: vt cuꝫvolumus ſalutem propter ſe ⁊ alia cumaliud volumus ꝓpter aliud: vt cū volumus abſintheum bibere ꝓpter ſalutemUnde poteſt forſitā dici ẜm has diuerſas voluntates: quia inuitus ⁊ non inui-