De libero arbitrio

tus mentitur. Quapropter cum diciturinuitus mentiri: quia id non vult inqͣꝫtum vult veritatem non repugnat illi ſētentie qua dico neminem inuitum deſerere rectitudinem voluntatis: quia mētiendo vult eam deſerere ꝓpter vitamẜm quam voluntatem non inuitus eaꝫdeſerit: ſed volens de qua volūtate nūcloquimur: de illa namqꝫ loquimur quavult mentiri ꝓpter vitam non de illa qͣnon vult mendacium ꝓpter ſe. Aut idcirco certe mentitur inuitus: quia inuitꝰaut occiditur aut mentit̉: id eſt inuituseſt in hac anguſtia vt ex neceſſitate horum vnum quodlibet fiat: qͣꝫuis enī neceſſe ſit illum aut occidi aut mentiri: nōtamen neceſſe eſt illum occidi: quia pōtnon occidi ſi mentitur: nec neceſſe ē illūmētiri quia poteſt non mentiri ſi occiditur. Neutruꝫ enim eſt determinate ī neceſſitate: quia vtrūlibet eſt in voluntatevel poteſtate. Ita quoqꝫ licet inuitꝰ autoccidatur aut mentiatur: nō tamen id̓oſequitur vt inuitus mentiatur: aut vt īuitus occidatur. Eſt ⁊ alia ratio quā frequens habet vſus cur inuitus ⁊ nolens⁊ ex neceſſitate dicitur aliquis facere qd̓tamen volens facit. Nam ꝙ nō niſi difficile facere valemus ⁊ ideo non facimꝰdicimus hoc nos facere nō poſſe ⁊ ex neceſſitate nos ſiue inuitos deſerere: ⁊ qd̓ſine difficultate dimittere nequimus: etidcirco facimus hec nos inuitos ⁊ nolētes ⁊ ex neceſſitate facere aſſerimꝰ. Hocigitur modo qui mentitur ne moriaturmentiri inuitus ⁊ nolens dicitur ex neceſſitate: quia mendacium vitare nō valet ſine mortis difficultate. Sicut igiturqui mentitur ꝓpter vitaꝫ improprie dicitur inuitus mentiri: quoniam mentit̉volens: ita non proprie dicitur inuitusvellementiri: quoniam hoc non niſi volens vult. Nam ſicut cum mentitur:vult ipſum mentiri: ſic cū vult mentiri:vult ipſum velle. D ¶ Non poſſum ne-

gare quod dicis. MQuomodo ita.qꝫ nō eſt libera voluntas quā aliena poteſtas ſinę ſuo aſſenſu ſubijcere non poteſt. D ¶Nonne ſimili ratiōe poſſumꝰdicere volūtatem equi eſſe liberā: qꝛ appetitui carnis nō ſeruit niſi volēs M.¶ Non eſt hoc ſimiliter: ī equo namqꝫ nōip̄a voluntas ſe ſubijcit: ſed naturaliterſubiecta ſēper neceſſitate appetitui carnis ſeruit. In homīe vero qͣꝫdiu ip̄a voluntas recta eſt: nec ſeruit: nec ſubiectaeſt cui non debet nec ab ip̄a rectitudinevlla vi aliena auertitur niſi ipſa: cui nōdebet volens conſentiat quem conſenſum nō naturaliter: nec ex neceſſitate ſicut equus: ſed ex ſe aperte videtur habere D ¶ Satiſfeciſti huic obiectioni meede volūtate equi. Redi vbi eramꝰ M.An negauimus omnem rem liberam eſſe ab ea re a qua cogi non volens vel ꝓhiberi non poteſt. D ¶Non video quomodo negem. M Dic etiam quomoſuꝑat recta voluntas: ⁊ qūo ſuperatur.D ¶ Uelle ipſam rectitudinem ꝑſeuerāter eſt illi vincere: velle autem quod nōdebet ē illi vinci. M PPuto quia temptatio rectam voluntatem non niſi volentem: aut ip̄a rectitudine ꝓhibere: autad id quod nō debet cogere poteſt: vt illam velit: ⁊ iſtud nolit. D ¶ Nec hoc vlla ratione falſū eſſe video. M¶ Quisergo poteſt voluntatem dicere non eſſeliberam ad ſeruandam rectitudinem: etliberam a temptatōe ⁊ peccato: ſi nullatemptatio poteſt illam niſi volētē auertere a rectitudine ad peccatuꝫ: id eſt ad̓volendum quod non debet. Cum ergovincitur: non aliena vincitur poteſtate: ſed ſua. D ¶ Hoc monſtrant eaque dicta ſunt. M ¶ Nonne videsex his conſequi quia nulla poteſtas poteſt vincere rectam voluntatem. Namſi poteſt habet poteſtatem vincendi: etſua poteſtate vincit: ſed hoc eſſe nō poteſt: quoniā voluntas non niſi ſua vin-

p 3