De libero arbitrio

Incipit dyalogꝰ beati anſelmi cantuarienſis archiepiſcopi de libero arbitrio. Ꝙ poteſtas peccandi non ꝑtiueat ad libertatem arbitrij.¶ Capitulum. I. ¶ Diſcipulus.Um liberuꝫarbitrium videat̉ repugnare gratie ⁊ predeſtinatōni ⁊preſciētid dei. ip̄a libertas arbitrij qͥdſit noſſe deſidero. ⁊ vtrū illā ſemꝑ habeamus. Si enī libertas arbitrij ē poſſe peccare ⁊ non peccare. ſicut a qͥbuſdam ſolet dici. ⁊ hoc ſemꝑ habemus:quomodo aliquādo gratia indigemSi aūt hoc nō ſemꝑ habemus: cur nobis imputat̉ peccatum quando ſine libero arbitrio peccamꝰ. M ¶ Libertatē arbitrij nō puto eſſe potentiā peccādi ⁊ non peccandi. Quippe ſi hec eiuseſſet diffinitio nec deus nec angelꝰ quipeccare nequeunt liberū haberent arbitriū. qd̓ nephas ⁊ dicere. D ¶ Qd̓ſi dicitur aliud eſſe liberū arbitriū dei⁊ angelorū bonoꝝ. aliud noſtrū. ¶ MQuamuis differat liberū arbitriū hominū a libero dei arbitrio ⁊ angeloruꝫbonoꝝ. diffinitio tamē huius libertatis in vtriſqꝫ hoc ẜm nomen eadeꝫ debet eſſe. licet enī aīal differat ab animali ſiue ſubſtantialiter ſiue accidental̓rdiffinitio tamē ẜm nomē animalis omnibus animalibus eſt eadē. Quapropropter talem oportet dare diffinitionem libertatis arbitrij que nec plꝰ necminus illa cōtineat. Quoniā ergo liberum arbitriuꝫ diuinum ⁊ bonorū angelorū peccare nō poteſt: nō ꝑtinet addiffinitōeꝫ libertatis arbitrij poſſe peccare. Deniqꝫ nec libertas nec ꝑs libertatis eſt peccandi ptās. Quod vt plane intelligas: intende ad ea q̄ dicam.D. ¶ Ad hoc ſuꝫ hic. M ¶ Que tibivoluntas liberior videtur: illa que ſicvult ⁊ poteſt non peccare vt nullaten

valeat flecti a non peccandi rectitudiꝰne. an illa que flecti aliquo modo pōtad peccandum. D. ¶ Cur non ſit liberior illa que ad vtrūqꝫ ſe habet nonvideo. M ¶An non vides quoniamqui ſic habet quod decet et qd̓ expeditvt hoc amitere nequeat: liberior eſt qͣꝫille qui ſic habet hoc ipſum vt poſſit ꝑdere ⁊ ad hoc ꝙ dedecet ⁊ nō expeditvaleat adduci. D ¶ Nulli dubiumhoc eſſe puto. M ¶ hoc quoqꝫ nonminus indubitabile dices. quia peccare ſemper dedecens ⁊ noxiū eſt DNullus ſane mētis aliter ſentit. MLiberior itaqꝫ voluntas ē. quo a rectītudine non peccandi declinare nequitquaꝫ q̄ illā poteſt deſerere D ¶ Nihil mihi rationabilius aſſeri poſſe videtur. M ¶ An putas ꝙ additumminuit ⁊ ſeparatum auget libertatemid aūt libertatē eſſe. aut ꝑtem libertatꝭD ¶ Non hoc putare poſſum. M¶ Poteſtas ergo peccandi que additavoluntati minuit eius libertatē. ⁊ ſi deriuat̉: auget. nec libertas eſt: nec parslibertatis.¶ Ꝙ tm̄ homo ⁊ angelus peccauerūtꝑ hanc poteſtatem ⁊ libeꝝ arbitrium.⁊ qͣꝫuis potuerunt ſeruire peccato: nōtamen eis potuit dominari peccatumCapitulum II. ¶ Diſcipulus.Ihil conſequentiꝰ. M ¶ Nōꝑtinet ad libertatem arbitrij.Ixꝙ ſic eſt extraneuꝫ a libertateD ¶ Rationibus tuis nullatenus ꝯtradicere queo. Sed nō paruꝫ me mouetquia ⁊ angelica ⁊ nr̄a natura in principio habuit poteſtatē peccādi. quam ſinon habuiſſet: non peccaſſet. quare ſiper hanc poteſtatem: q̄ ſic aliena eſt alibero arbitrio peccauit vtraqꝫ p̄dictanatura. quomodo dicemꝰ eā peccaſſeꝑ libeꝝarbitriū Aut ſi ꝑ libeꝝ arbitriūnō peccauit: ex neceſſitate peccaſſe videtur. Nempe aut ſponte. aut ex ne-

o