LiberAnſelmi
ſola voluntate poſſit non velle beatitudinem. D ¶ Non poteſt vtrūqꝫ ſiml̓.et velle et non velle. M ¶ Ueꝝ eſt.Sed non hoc quō ſed quero: an poſſitdeſerere hanc volūtatē et mouere ſe develle ad nō velle beatitudinē. D ¶ Siquidē hͦ facit nolēs. non ip̄e facit: ſi vero volens aliud vult qͣꝫ beatitudinē ſednon vult aliud. Quare manifeſtū putoquia nullatenꝰ poteſt ꝑ ſe non velle adquod ſolū accepit velle. M ¶ Beneintelligis. Sed reſpōde mihi adhuc ſinō poteſt nō velle beatitudīeꝫ qͣꝫto maiorem eā intelliget qui nihil niſi beatitudinē vult et non poteſt niſi velle beatitudīem. D ¶ Si nō tāto magis vellet beatitudinē qͣꝫto meliorem ac maiorem illā putaret aut oīno nō vellet beatitudīem aūt vell et aliud aliud ꝓpt̓ qd̓meliorem nollet. Sed dicimꝰ quia illaꝫvult ⁊ non aliud. M ¶ Uult ergo eſſe beatus qͣꝫto altius hͦ eſſe poſſe cognoſcit. D ¶ Proculdubio vult. M¶ Ergo vult ſimilis eſſe deo. D ¶ Nihil aꝑcius. M ¶ Quid tibi videturan eſſet iuſta volūtas ſi hocmō: ſimilisvellet eſſe deo. D ¶ Nec iuſtam volo dicere quia vellet qd̓ non conueniretuec iniuſtā: qꝛ ex neceſſitate vellet. MAt eū qui vult beatitudinē ſolā cōmoda tm̄ velle poſumus. Si ergo ille quinihil vellet niſi cōmoda nō poſſet habere maiora ⁊ veriora vellet ne mīora quibuſcūqꝫ vti poſſet. D ¶ Emo nō poſſet nec velle qͣꝫlibet infima ſi maiora nōpoſſet. M ¶ Nonne cū vellet comoda infima et immūda quibus irrationabilia aīalia delectātur eſſet eadē voluntas iniuſta et vituꝑabilis. D Quōiniuſta aut rep̄hendēda volūtas eēt: qꝛvellet qd̓ nō poſſe velle accepiſſet. M¶ Uolūtatem tamē ip̄am ſiue cū vult ſūma cōmoda ſiue cū vult infima conſtateſſe opus et domū dei ſicut eſt vita: autſenſibilitas aut nō eſſe in eo iuſtitiaꝫ ſi-
ue iniuſtitiam. D ¶ Nō eſt dubium.M ¶ Ergo inqͣꝫtū eſſentia eſt bonū aliud eſt qͣꝫtum vero ad iuſtitiā ꝑtinet ſiueiniuſtitiam nec bona nec mala eſt. DNihil clarius. M ¶ Sed non debeteſſe beatus ſi nō habet iuſtā volūtatemimmo nō poteſt ꝑfecte nec laudabilitereſſe beatus qui vult ꝙ nec poteſt nec debet eſſe. D ¶ Multū patet.Ꝙ accepta ſola volūtate beatitudinis nec aliud poſſet velle: nec illā nō velle et quicquid vellet nō eſſet iuſta vl̓ iniuſta volutas. ¶ Cap̄. XIII. AOnſideremꝰ ergo de iuſtitie voluntate ſi daretur eidem angelocvelle ſolū: ꝙ eum velle cōueniret an poſſet aliud velle: aut ſi nō poſſetnō velle ꝑ ſe quod accepiſſet velle. DOīno quod vidimus in volūtatē beatitudinis neceſſe eſt in hac quoqꝫ volūtate euenire. M ¶ Ergo nec iuſtamnec iniuſtā haberet volūtatē. Sicut em̄ibi nō eſſet volūtas iniuſta ſi vellet inconueniētia nō idcirco eſſet iuſta volūtas qm̄ ſic hͦ accepiſſet vt nō poſſet alitvelle. Qm̄ ergo nec ſolūmō volēdo beatitudīem nec ſolūmō volēdo quod cōuenit cū ex neceſſitate ſic velit iuſtꝰ veliniuſtus poteſt appellari nec poteſt: necdebet eſſe beatꝰ niſi velit et nifi iuſte velit neceſſe eſt vt ſic faciat deus vtramqꝫvolūtatem in illo cōuenire vt et beatuseſſe velit quatenus addita iuſtitia ſic tēperet volūtatem beatitudinis vt et reſecet volūtatis exceſſum et excedēdi nōamputet ptātem vt cū ꝑ hoc ꝙ volet beatus eſſe modū poſſit excedere ꝑ hoc ꝙiuſte volet nō volet excedere et ſic iuſtahabens beatitudinis volūtatē poſſit etdebeat eſſe beatus qui nō volēdo quosnō debet velle cū tamē poſſit mereatur.vt qd̓ velle nō debet nūqͣꝫ velle poſſit: ⁊ſemꝑ tenēdo iuſtitiā ꝑ moderatā volutatem nullomō indigeat: aut ſi deſeruerit iuſtitiā ꝑ immoderatā voluntatem