LiberAnſelmi
deꝰ illis dari volebat: qͣꝫ ſtare ī iuſticia:in qua facti erāt eadē iuſticia iudicāte ⁊illud ꝓpter quod illā contēpſerūt neqͣqͣꝫ obtinuerūt quod tenebāt bonū amiſerūt. Sic ergo diſtīcti ſūt angeli vt adherēteſ iuſticie nullū velle bonū poſſintquo non gaudeāt ⁊ deſerētes illā nullūvelle que aūt quo nō careāt. D ¶ Nihil pulchrius aut iuſtius hac diſtinctōeSed ſi poſſes dicere vellē audire cuiuſmodi cōmodū illud fuit ꝙ ⁊ boni angeli iuſte volendo ſic perfecerūt et mali iniuſte concupiſcēdo ſic defecerūt. MQuid illud fuerit n̄ video ſed qͥcqͥd fuerit ſufficit ſcire qꝛ fuit aliqͥd ad qd̓ creſcere potuer̄t qd̓ nō acceperūt quādo creati ſunt vt ad illud ſuo merito ꝓficerent.¶ Queſtio an volūtas et eius conuerſio ad quod nō debet ſic ip̄m maluꝫ qd̓malos facit et cur non poſſit rat ionaliscreatura ꝑ ſe de malo cōuerti ad bonuꝫſicut p̄t de bono ad malū ¶ Cap̄. VII. DT nobis nunc ſufficiat hucuſqꝫde hͦ inueſtigaſſe Sꝫ neſcio qͥdſit vt cū me ſperē ad finē queſtionis iā ꝑtingere tunc magis videā velut de raditibus ſucciſaꝝ queſtionū alias pullulātes cōſurgere. Ecce em̄ cummanifeſtiſſime videa ꝑuerſū angelū nl̓la rōe deuenire potuiſſe in inmoderatāboni indigētiam nō ꝓpter immoderatāconcupiſcētiam nō parū me mouet vnde ip̄am inordinatā habuit voluntatemSi em̄ bona fuit ꝓpter bonā volūtateꝫde tanto bono cecidit in tantū malum.Itē ſibona fuit deus illā illi dedit: quianon niſi nihil habuit a ſe. Si ergo voluit quod deus dedit velle qͥd peccauitAut ſi a ſe habuit hāc volūtatē habuita ſe aliqͦd bonū quod nō accepit Qd̓ ſimala eſt et aliqͥd eſt iteꝝ occurrit qꝛ nonniſi a deo eſt a quo oē quod aliqͥd ē. Etſimiliter queri p̄t qͥd peccauit habendovolūtatem qua deꝰ dedit aūt quō potu.it deus dare malā volūtatē. Si ꝟo ma-
la voluntas ab ip̄o dyabolo fuit ⁊ aliqͥdē habuit aliqͥd a ſe et nō ē oīs eēntia bonaͣ nec malū erit nihil ſicut ſolemꝰ dicere ſiquidē mala voluntas eēntia eſt autſi mala volūtas nihil eſt ꝓpter nihil etideo ſine cauſa tā grauiter dānatus eſt.Quod aūt dico de volūtate hͦidem dicip̄t de cōcupiſcētia ſiue deſiderio qm̄ etcōcupiſcētia et deſideriū volūtas eſt etſicut eſt bona et mala volūtas ita eſt etbona et mala cōcupiſcētia et bonū ⁊ malū deſideriū. Quod ſi dicit̉ qꝛ volūtaseſt aliqua eēntia ⁊ ideo bonū eſt aliqͥd ſꝫcōuerſa ad hoc qd̓ debet velle fit bonavolūtas ad id ꝟo qd̓ nō debet conuerſadicitur volūtas mala. Quicqͥd dixi devolūtate video poſſe dici de ip̄a cōuerſione volūtatis. Mouet em̄ multuꝫ mevnde ip̄am ꝑuerſā habuit dyabolꝰ volūtatis ꝯuerſionē ⁊ cetera q̄ de volūtate mō dixi. Eſt adhuc aliqͥd ꝙ valde miror cū ꝯſidero hāc volūtatis conuerſionē cur videlicet deus talē fecerit illā naturā quā tāta excellētia ſb̓limauerat vtde eo qd̓ debuit velle poſſe cōuertere volūtatē ſuā ad id qd̓ nō debuit ſꝫ de eo qd̓nō debet nō poſſit ad id qd̓ debet: cummagis videat̉ poteſtatē debuiſſe tal̓ creatura a tali factore accipe̓ faciēdi bonū:ad qd̓ facta ſūt qͣꝫ faciēdi malū ad qd̓ vitādū fctā ē. Qd̓ etiā ī nr̄a natura q̄ri p̄tqm̄ credimꝰ nll̓ū hoīeꝫ poſſe bonā volūtatē habere niſi dāte deo malā ꝟo ſemꝑhabere poſſe ſola ꝑmiſſione dei. MꝘ volūtas eiꝰ et cōuerſio ſit nō ipſū malū. ¶ Capitulū. VIII. MEc volūtatē nec volūtatꝭ ꝯuerſinonē puto negari poſſe aliqͥd eē.Nā et ſi nō ſūt ſb̓ſtātie nō tn̄ ꝓ-bari p̄t eas nō eē eēntias qm̄ multe ſunteēntie p̄ter illā q̄ ꝓprie dicit̉ ſb̓a. Deniqꝫ bōa n̄ magis ē aliqͥd qͣꝫ mala volūtasnec ē iſta magis malū qͣꝫ illa bonū. Nōem̄ magis ē aliqͥd voluntas q̄ vult daremiſericordit̉ qͣꝫ illa q̄ vult raꝑe violēter: