Viſiotunc non eſſet neceſſe qn̄ aliquis acute vellet videniſi ꝙ aperiret oculum. et qͣꝫto magis aꝑiret tātomagis formaꝫ videt. Sed cōtrariū apparet ſcilicꝫqn̄ aliquis acute vult vide magis conſtringit palpebras et artat oculos. ita ꝙ ille conatus deſignatoculū aliquid a ſe eijcere vel emittere et non recipe¶ Secundo hoc idem ꝓbant. qꝛ cum color nō ſit aliqua qͣlitas actiua et immutatiua alicuiꝰ corporisnon agit in mediū nec in organū viſus. Ita ꝙ viſus non fit intꝰ ſuſcipiendo ſꝫ extͣ mittendo. ¶ Sꝫꝙ hec opinio ſit falſa et impoſſibilis ſcꝫ ꝙ viſio fiatextra mittendo ꝓut luxͣ egrediatur a viſi vt dicūton̄ditur ꝑ hoc ꝙ luxͣ non poteſt egrēdi a viſu niſi qͣtuor modis. primo qꝛ luxͣ a viſu egredies aut eritcōtinuata cū vidente et cōiuncta cū tota re viſa.ſcd̓o aut luxͣ ſeꝑatur tota a vidente et cōiūgit̉ cumre viſa. tercō aūt lux in viſione nō cōiungit̉ cū tota re viſa ſed cū aliqua ꝑte eius. qͣrto aūt lux p̄ficiens viſionem ſeꝑatur ab vtroqꝫ ſcꝫ a vidente et are viſa ¶ Primū ꝙ lux eg̓diens cōtinuetur cū vidente et cum tota re viſa non pt̄ eſſe. Et hoc ꝓpterduas cauſas. Prima ratō eſt. qꝛ cum nos videmꝰaſtra celi ſeq̄ret̉ ꝙ lux egrediens extendetur vſqꝫad aſtra. quod eſt impoſſibile. cum egredinon ſitniſi corporeoꝝ. lux aūt nō ſit corpus. Secūda ratio eſt. qꝛ ſeq̄retur ꝙ in arbitrio claudentis oculoset aperientis lux ita paruammpleat taꝫ magnū ſpacium ſicut eſt dehinc ad celū. et quotiens aperirettotiens illuminaret. quod eſt impoſſibile et incōueniens ¶ Secundū ſcꝫ ꝙ tota luxͣ ſeꝑetur a vidente et cōiungatur cum re viſa non poteſt eſſe. qꝛ qd̓cōtingit videntem nō videtur. Vn hoc ſimile eſt acſi aliquis ſentiendo tangat manū abſciſa. ¶ Terciūꝙ luxͣ cōiungatur cū aliqua ꝑte rei viſe hoc nō poteſt eſſe. eoꝙͣ nulla res videbit̉ ẜm totū. ſed ẜm p.tem qua a luce tangit̉ ¶ Quartum ſcꝫ ꝙ luxͣ egrediens nō cōtinuet̉ cum vidente neqꝫ cum re viſa ſꝫab vtroqꝫ ſeꝑet̉ non poteſt eſſe. qꝛ ſi luxͣ nō cōtinūatur cū vidente nō videbit. ſi vero nō cōtinuat̉ cūre viſa non videbit̉. et ſic in vanū ponit̉ ab oculolucem egrēdi. ¶ Ad pͥmum gͦ in oppoſitū qn̄ dicūtꝙ aliquis volens acute videre nō aperit oculos vtintus aliquid recipiat. ſed potius compͥmit vel cōſtringit palpebras ⁊ artat oculos. Dicendū ꝙ hocnon fit ad hoc ꝙ lux expͥmatur vel emittat̉ a viſuſed potius vt criſtallinꝰ humor et v̓tus viſuia vni.atur adiuuet̉ et confortetur. Nam v̓tus vnita fortior eſt ſeip̄a diſperſa. in libro cauſaruꝫ ꝓpoſitōne.xxvij. Vnde naturā ordinauit ſupcilia eminentia ⁊groſſa et nigra vt adiuuent viſū ne confundat̉ diuaricatus vel diſgregatus a luce vel lumine exteriori. Cuiꝰ ſignū eſt ꝙ cum aliquis vult vide ſubtilit̓et acute obumibrat viſi vt pͦ vmbram v̓tus viſiuacongͤgētur et confortet̉. ¶ Ad ſecundū qn̄ dicūt ꝙcolor non eſt qualitas actiua nec immutatiua. dicendū ꝙͣ color non agit materialiter ſed formā ſuāſimplicem griat in medio ẜm eſſe ſpūale et eſſe intētōnale. Vnde pupilla non immutat̉ naturalit̓ a colore ẜm eſſe materiale. qꝛ non coloratur. ſed ẜm ēeſpūale. Et ideo eſt alia poſitō ariſto. vera ẜm ꝙ viſio fit non extramittendo ſꝫ intꝰ ſuſcipiendo ¶ Adcuiꝰ euidentiā eſt ſciendū ꝙ ad viſioneꝫ ꝑficiendāqͥnqꝫ neceſſario requirūtur. ſcꝫ color. dyaphanuꝫlumē. organū et ſenſitiuū ſcꝫ potentia ſenſitiua. vtſit talis ordo. ¶ Primo em̄ ad videndū requirit̉ color qui mouet dyaphanū ad ſui ſuſceptōnē. Vbinota duo. Primū eſt. ꝙ motus dyaphani a colo.re non eſt motus localis ſed alteratōnis. alteratioaūt eſt motus ad formā que eſt qualitas rei viſe.Secundū eſt. ꝙ color in corꝑe colorato eſt quali.tas ꝯplete in ſuo e̓e naturali. in medio aūt eſt qualitas incomplete ẜm eſſe intentōnale. alias ſi coloreſſet in medio ẜm eſſe reale non poſſet p idem medium ſimul videri albumēt nigrū. ¶ Secūdo ad viſionem requirit̉ dyaphanū ſcꝫ aliquod corpus perſpicuū. puta vitrū aqua vel aer. Cuiꝰ ratō eſt. qinter viſibile et viſū non eſſet mediū trāſparens ſꝫvacuū vt democritus dixit. et cū in vacuo nō poſſit eſſe cōtactus. tunc viſibile non immutaret et viſis nō immutaret̉. ¶ Tercio ad viſionem requiritur lumen quod quidem lumen eſt neceſſariū nōex parte coloris qui de ſe eſt viſibilis. Cuiꝰ ratō ēqꝛ cum color ſit quedā lux quodāmodo obſcurataex ad inictōne corꝑis opaci non mouet̉ dyapha.nū ꝑfecte et in vltima diſpoſitōne. ſed lumen in vltima ſtā diſpoſitōe facit dyaphanū receptiuū coloris. ¶ Quarto ad viſioneꝫ requirit̉ organū. qd̓quidem nō debet eſſe igneū vt dicit plato. neqꝫ aereum. ſed aqueū vt dicit ariſto. non qͥdem ẜm ꝙ ēaqua ſed ratōne ꝑſpicuitatis. Cuius ratō eſt. qͥacum lumen nō ſit in ꝑſpicuo neceſſe eſt ꝙ intra o.culuꝫ ſit ꝑſpicuū aliquod. nō corpus celeſte quodnon venit in compoſitōne alicuiꝰ corꝑis ideo debꝫeſſe in oculo ꝑſpicuū aqueū. tum qꝛ aqua magis ꝯſeruat qͣꝫ aer. tum qꝛ magis repntat. ¶ Quinto etvltimo requirit̉ ad viſionē ſenſitiuū anime ſcꝫ po.tentia ſenſitiua que eſt pͥncipiū viſionis. Et qꝛ po.tentia ſenſitiua exercet̉ ꝑcorpus. ideo pͥncipiumviſionis quod eſt potentia viſiua eſt interiꝰ iuxtacerebrū vbi cōiungunt̉ duo nerui exoculis ꝓce.dentes. et ſic oportet ꝙ intra oculū ſit aliquod perſpicuuꝫ receptiuū luminis vt ſit vniformis immūtatio a re viſa vſqꝫ ad pͥncipium viſiuū. Hec omnia patent in alberto et ſancto thoma in ſcripto ⁊ ꝯmento ſuꝑ ſcd̓o de aīa. et ſuꝑ de ſenſu et ſenſato¶ Ꝙ viſio impedit̉ propt̓ qͣtuor ratōnes Ca. ij.Ecundo pͥncipaliter circa viſionē conſiderandꝰ eſt defectus impediens ¶ Vbinota ꝙ viſio impedit̉ propt̓ qͣtuor ratōnes. pͥma eſt propt̓ obiecti abſentiā ſeu remotōneꝫſcd̓a eſt propt̓ obiecti excellentiā ſeu intēſione. tercia eſt propter medij tenebrā ſeu obſcuritatem. qͣrta eſt propter organi infectōnem ſeu langorem.Primo viſio impeditur propt̓ obiecti abſentiā ſeu
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten