Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Eritas Circa veritatem cōſideranda ſunt tria. ſcꝫ inheſiodiſtinctio. confeſſio. Prīocōſideranda eſt circa veritatēinheſio Naꝫ veritas vel falſitaseſt in tribo. pͥmo in re tanquaꝫin pͥncipio effectuuio. ſecūdo in or̄one vel in voce tāquam in ſigno reprītatiuo. tercio in mente tanqmͣin ſubiecto cōgnitiuo. Vel ſi vis dicas alit̓. ſcꝫ ꝙveritas pͥmo habet eſſe in re vt in efficiente. ſecūdoin ſermone vt in manifeſtante. tercio in mente vt īcognoſcente. ſicut dicit be. t. pͥmo ſcri. ſuꝑ li. ꝑiarmenias. Primo dicit ꝙ veritas habꝫ eſſe in re vt īefficiēte vel incauſante. eoꝙ veritas vel falſitas reieſt cauſa veritatis vel falſitatis que eſt in voce vel inniente. Vnde ariſto. in p̄dicamētis capi. de ſb̓ſtātia in fine dicit. Ꝙ in eo ꝙ res eſt vel nō eſt dr̄ oratio vera vel falſa. ꝓpter quod veritas ſic diffinit̉ abaugu. in libro de vera religione. Veritas eſt id qd̓eſt. Et ab auicenna. veritas cuiuſqꝫ rei propͥetasſui eſſe quod ſtabilitum eſt ei. pͥma. ꝑte ſumme. q.xvj. arti. pͥmo. in cor. q. in fine. Secūdo veritaˢhabꝫ eſſe ī ſermone vt in ſigno manifeſtāte. Ita ꝙoratō concordans rei eſt veraet oratō diſcordansa re eſt falſa. Propt̓ quod augꝰ. in libro de vera religione diffimens veritatē ſic dicit. veritas eſt qͣ on̄ditur id quod eſt. pͥma ꝑte vbi ſupͣ Ad cuiꝰ euidentiam eſt notandū. ꝙ oratō enūciatiua pt̄ variari qͣtuor modis. Primo cū anūciat rem eſſe q̄ eſt.quod ꝑtinet ad affirmatiuā verā. puta cū dicimusſortem currere cū currit. Secūdo modo cū enunciat rem nō eſſe que nō eſt. quod ꝑtinet ad negation veram. vt cum dicimꝰ ethiopes albos nō eſſe.Tercio modo variat̉ cum enūciamꝰ rem eſſe q̄ nōeſt quod ꝑtinet ad affirmatōnem falſam. vt cū dicimus coruꝰ eſt abbus. Quarto modo variat̉ cuꝫenūciamus rem nō eſſe que eſt. quod ꝑtinet ad negatōnem falſam. vt cum dicimꝰ nix non eſt alba.Iſta ponit bea. tho. pͥmo ſcripto ſuꝑ libro periarmenias. lectōne ſcd̓a. que incipit. Quoniā aūt eſtenūciatiua Tercio veritas habꝫ eſſe in mente vtin cognoſcente. Cum em̄ intellectus iudicat reꝫ eēque eſt vel rem non eſſe que nō eſt. tunc eſt verus qͥconcordat et adequat̉ rei. Qn̄ aūt intellectus a rediſſonat vel diſcordat. puta cuꝫ dicit eſſe quod nōeſt vel non eſſe quod eſt. tunc eſt falſus. Hoc auteꝫiudiciū habꝫ intellectus cōponendo vnā rem conuenientem alteri et diuidendo vnā rem diuerſā abalia. Propter quod veritas triplicit̓ diffinit̉. Prioa quodā ph̓o qͥ dicit ꝙ veritas eſt adequatō rei adintellectū. Secūdo ab augu. in li. de vera religiōeſic. Veritas eſt rectitudo ſola mente ꝑ̄ceptibilis.Tercō ab augu. ibidē. Veritas eſt qd̓ ita vt eſt videt̉. Sꝫ ꝯtra hāc diffinitōnem poteſt ſic argui.Si verū eſt qd̓ ita vt eſt videt̉. gͦ ablato eo a quovidet̉ neqꝫ veꝝ eſt neqꝫ falſū. quod eſt incōueniensqꝛ ẜm hoc ſeq̄ret̉ ꝙ lapides qui ſūt in ꝓfundiſſimoterre nō eſſent lapides veri. qꝛ non vident̉. qd̓ tar̄falſū eſt Rn̄deo et dico. ꝙ ablato cognitore ī actueſt res que eſt nata cognoſci. vnde dato ꝙ non ſitactu qui rem cognoſcat. adhuc tn̄ res actu cogͦſcibilis eſt in natura ſta. Ꝙ veritas ꝓut eſt inmente requirit tria et qͥdprout eſt in ẜmone. et qͥd ꝓut eſt in re Ca. ij.D maiorem tn̄ eiudentiā nota ꝙ cū habēat veritas eſſe in tribo vt per p̄dicta patꝫſcꝫ īmente. inẜmone. in re Primo veri.tas ꝓut eſt in mente requirit tria. ſcꝫ ꝙ mens cognoſcat. diligat ⁊ intendat. Primo requirit̉ ꝙ mēsveritatem cognoſcat. Ilā in ſe veritatem vel aliquāv̓tutem hr̄e et non cognoſcere nihil valet. propt̓quod ioh̓. viij. dr̄. Cognoſcetis veritateꝫ ⁊ veritasliberabit vos. Vbi augꝰ. ſic dicit. Forte aliquis diceret. Et quid mihi ꝓdeſt cognoſcere veritatem:Ideo ſb̓iungit. et veritas liberabit vos. q. d. Si nōdelectat veritas delectat lib̓tas: liberari ꝓprie dr̄ li.beꝝ fieri quō ſanari ſanū. Et ſb̓dit augꝰ. Vn̄ veri.tas liberabit niſi a mo̓te a corruptōe a mutabilitateVeritas quippe immortalis. incorruptibilis. incōmutabilis ꝑmanet. vera aūt incōmutabilitas ē ip̄ꝫeternitas. Secūdo requiritur ꝙ mens veritatemdiligat. vt dicat̉ ei quod dicit̉ in pſalmo. Ecce em̄veritatem dilexiſti. Sed veritas hodie a multis oditur. Vnde apo. ad gala. qͣrto. Factꝰ ſū vobis inimicus veritatem loquens. Vbi glo. ſic dicit. Veritas odiū parit obſequiū amicos. Re. ſupͣ. odiumcauſas duas quare a quibuſdā odit̉ veritas. Tercio ad veritatem mentis requirit̉ ꝙ mens veritateꝫintendat. Si em̄ quis dicet veritatem et tn̄ non intenderet verū loqui talis mendaciū loqueret̉. eo ꝙcontra veritatem iret. Re. ſiip̄. mendaciū. talis qͥſic loquit̉: vnū loquens et aliud intendens eſt duplex animo et veſtitus veſte lino et lana contextaquam dn̄s ꝓhibuit per moiſen. Secūdo veritasꝓut eſt in ẜmone requirit vt qd̓ loquitur non au.geat vt iactator facit. Re. ſupͣ. iactantia. neqꝫ ꝙdiminuat vt yronia facit. Re. infra. iij. ca. mmimediate. ſed ꝙ vt eſt loquat̉. Zacharie. viij. Loquimiveritatem vnuſquiſqꝫ cū ꝓximo ſuo. Terco veritas ꝓut oſt ī re vel in opere requirit ꝙ homo verū adimpleat. Nō em̄ ſufficit cognoſcere diligereintendere ſed oportet eam facere et implere. ne ſit ſicut multi quī qd̓ dicūt non faciunt. imo frequentcontraria his que dicunt operant̉. vt dicit apo. adroma. pͥmo. Vnde apoſtolꝰ ad ephe. iiij. Veritateautem facientes in caritate creſcamus. quaſi diceret. Heritatem facientes nō ſimulantes ſicut ypocrite. Nam tunc eſt bona veritas quando eſt in o.pere. Et ſubdit chriſo. Incaritate. vt ſicut veritas eſt in ope. ita caritas eſt in corde. Re. ſupͣ. ca.ritas de augmento caritatis. Et ioh̓. iij. ſic diciturQui facit veritatem venit ad lucem. Suꝑ quo vbo chriſo. ſic ait. Qui facit veritatem venit ad ſūcem. Nihil inquit veritate apertius neqꝫ fortius.