Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

hnde augꝰ in libro de baptiſmo paruuloꝝ diffinina ſinderiſim ſic dicit. Sindereſis eſt lumen mnatum et anime concreatū quo dirigim̉ ⁊ moueniuid faciendū ea que pertinent ad vitatōnem culpegt pene et adeptōnem glorie. Et baſilius diffiniensqndereſim ſic dicit. Sindereſis eſt naturale iudicatoriū. Iniacet em̄ naturaliter nobis iudicatiuūet diſcretiuū vitandi et eligendi. Ita ꝙ ſindereſisſt naturale lumen ratōis quo reſiſtimꝰ omni maſo et aſſentimus naturaliter omni bono. Vbi nōta ꝙ ratō anime habꝫ facere tria. Eſt em̄ ratō cognitiua. deliberatiua. iudicatiua. Prima ratō eſtcognitiua operabiliū. et talis rato non eſt ſindereſis Cuius ratō eſt. quia in cognitōne boni ⁊ malivt ſic nō cōſiſtit meritū vel demeritū. in ſindereſi at̄fic. Secūda ratō eſt deliberatiua oꝑabiliū. et talisetiam ratō non dr̓ ſindereſis. Cuius ratō eſt. quiaẜm ratōnem deliberatiua contingit peccare. ſindereſis aūt peccare non poteſt. Tercia ratō eſt iudicatiua operabiliū. Et hoc duobꝰ modis. Vno mōē iudicatiua oꝑabiliū q̄ n̄ ſpectāt ad mores. et talis ratio n̄ eſt ſindereſis. Alia ratō e̓ iudicatiua naturaliter credibiliū vel oꝑabiliū que ꝑtinent ad bonos mores. et talis ratō ſiue tale lumē naturale ratōis dr̄ ſindereſis. Ad cuius euidentiā nota trīa Primū ē ꝙ licet ſindeſis naturalit̓ inclinꝫ in bonūnon tn̄ in opus meritoriū ex puris naturalibꝰ ſindereſis inclinare poteſt ſine gratia dei. Hec cm̄ naturali facultati imputare eſſꝫ pelagiane impietatisSecundū eſt ꝙ liberū arbitriū n̄ eſt idē ꝙ ſindeſiſCꝰ ratō eſt. qꝛ libeꝝ arbitriū habꝫ iudiciū de p̄ticūlari oꝑabili. ſindereſis aūt de oꝑabili iudicat in vniuerſali. Terciū eſt ꝙ ſindereſis non eſt idē ꝙ ꝯſcientia. et hoc duplici ratōne Prima eſt. quīa ꝯſcientia plus eſt in parte cognitiua. licet inclinꝫ inbonū vel ad motū. ſindereſis vero eſt in ꝑte motiua. Secunda ratō eſt. qꝛ conſcīa recipit erroreꝫet ꝑturbatōnem. non tn̄ ſindereſis. Tamē conſcīaex parte ſuꝑiori ẜm rē reducit̉ ad ſindereſini. Hecbea. tho. pͥma. ꝑte ſum. q. xvi. arti. j. in cor. q. ī fine. Et iterū ī q. diſ. de veri. q. xvi. de ſindereſi. arti. pͥmo. in cor. q. in fine. et ī ſolū. xij. et. xv. argūEt alex. ſcd̓a ꝑte ſum. q. xvij. de ſindereſi. arti. p̄mo. et ij. Et ibidem q. xviij. de conſcīa. arti. vj. Ꝙ ſindereſis non pt̄ peccare triplici ratōne.Ecundo principaliter circa Ca. ij.ſindereſim ꝯſiderare debemus impeccabilitatem. Non em̄ ſindereſis poteſt peccare. Doc aūt probo triplici ratōne. ſcꝫ ratōnē oppoſitonis. operatōnis. imitatōnis Primo ratōneoppoſitōnis. ſic. Sindereſis et fomēs opponūtureoꝙ contrarias inclinatōnes habent. ſed ſemꝑ fo.mes inclinat ad malū. gͦ ſindereſis inclinat ſemperad bonū. Secundo hoc idem probo ratōne naturelis oꝑatōnis: ſic. Quod naturaliter ineſt ſemꝑteſt. ſꝫ naturale eſt ſindereſi ꝙ rem̉muret et reſiſtatmalo. gͦ ipſa nunqͣꝫ in malū conſentit. et ꝑ ꝯſeq̄nsnunquā peccat. Tercio confirmo ratōnem p̄dictam. ſic: Remurmurare peccato ⁊ conſentire peccato ſūt oppoſita. ſed remmurare peccato naturaliter ineſt ſindereſi. gͦ conſentire peccato non ē ſindereſis. Quarto ꝓbo hoc idem ratōne nitatōisſic. Sindereſis reſpicit et iiitatur ſuꝑiorem ꝑtemratōnis. ſic̄ fomes inferiorem. ſed pars ſtipior ratōnis peccare non pt̄. gͦ nec ſindereſis. Sꝫ forteargues contͣ. ſcꝫ ꝙ ſindereſis poſſit peccare. ſic.Pena reſpondet culpe. ſed tota anima punit̉ ī danatis et etiam ſindereſis. gͦ et ip̄a peccat. Rn̄deo ⁊dico. ꝙ augꝰ. in. xij. de tri. on̄dit hͦ argun̄tū nōvalere. Dicit em̄ ꝙ pro peccato ſoliꝰ inferioris ratōis totus homo dannat̉. Et hoc ideo. qꝛ ad vnāpartem ꝑtinet vtraqꝫ ratō ciuius eſt ꝓprie peccareet ideo pena rn̄det directe potentie. ſed non perſone niſi inqͣꝫtum potentia eſt ꝑſone. Pro peccato em̄quod homo ī vna ſui ꝑte commiſit. ip̄a ꝑſona hominis penam meret̉ qͣꝫtum ad omnia que in perſona continentur. Vnde et in iudicio ſeculari pro homicidio qd̓ homo manu committit non ſolum punitur manus ſed totus homo. Hec bea. tho. in queſtionibꝰ diſpū. de veri. q. xvj. arti: ij. in duobꝰ argu. contra. et in cor. q. et ī ſolū. vij. argū. ꝑ totū Ꝙ ſindereſim extingui qͣꝫtum ad eius effectumpoteſt intelligi qͣdrupliciter..Ca. iij.Ercio pͥncipaliter circa ſind̓eſim conſiderare debemus eius inextinguilitatem. Ad videndū aūt et ſciendū vtrū ſindeſis poſſit ī aliquo extingui qͣꝫtum ad eius effectꝰqui ſunt inclinatō ad bonū et diſplicentia mali culpe. Dico ꝙ ſindereſim qͣꝫtum ad eius effectus extingui poteſt intelligi qͣtuor modis. Primo modo ex parte habitualis luminis. et ſic ſindereſis n̄poteſt extingui. Cuius ratō eſt. qꝛ ſicut impoſſibile eſt ꝙ anima pͥuetur lumie ītellectꝰ agentis p̄quod homini ſpeculabilia et oꝑabilia innoteſcuntcum ſint de eſſentia anime. Ita impoſſibile eſt ꝙ anima pͥuetur hoc lumine ſindeſis. cū ſit de naturaip̄ius anime. Secundo modo poteſt intelligi ſindereſim extingui ex parte organice leſionis. et hocmodo non corrumpit̉ ſed aliqn̄ extinguit̉. id eſt intercipit̉ actus eius in non hn̄tibus vſum liberi arbitrij. vel in nō habentibꝰ vſum ratōnis propt̓ impedimentū ꝓueniens ex leſione organorū corꝑalium a quibꝰ ratō noſtra indiget acciꝑe. Tercōmodo poteſt intelligi ſindereſim extingiū ex partepaſſionis. et hoc modo non in vniuerſali ſed in pticulari actus ſindereſis reſpectu ꝑticularis eligibilis et oꝑabilis extingui poteſt. Quod patꝫ. qꝛ visconcupiſcentie vel alterius paſſionis ita ratōnemin particulari abſorbet. vt in particulari eligendoſindeſis vniuerſale iudiciū ad actū ꝑticularem nōapplicet. Quarto modo poteſt intelligi ſindeſimextingui ex ꝑte criminis. et ſic ille qui habꝫ habitūaliciuꝰ vicij. eſt quidem coruptus circa principia