Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

exigit̉ cū ratōnabili cauſa. puta ad correctōnem hominū habet manifeſtam vtilitatem. et ideo debꝫ imponi. nec ꝑtinet ad occaſiorie auaricie. Hec bea. t.ſcd̓a. ſcd̓e. q. ecix. arti. iiij. in cor. q. et in ſolu. iij. Ꝙ ſatiſfactio corargumentorū.uenienter diffinit̉ duobo modis.Ca. j.Atiſfactio. Circa ſatiſfactōnemquatuor ſūt notanda. primo diffinitōnis ꝓprietas. ſecūdo executōnis poſſibilitas. tercio actōnisiitegritas. quarto recompenſatōnis qualitas. Primo circaſatiſfactōnem conſideranda eſt diffinitōnis ꝓprietas vel congruitas. Nam ſatiſfactō ꝓprie et cōuenienter diffinit̉ duobꝰ modis Vno mō reſpectuculpe p̄terite. ſic. Satiſfactō eſt inturie illate recōpenſatō. Et qͣꝫtum ad hoc anſhel. diffiniens eaꝫ dicit. Satiſfactō eſt deo debitū honorem ex cōmiſſaculpa impendere. Alio modo diffinitur reſpectuculpe future. Et hoc modo augꝰ ſatiſfactōnem diffiniens dicit. Satiſfactō eſt cauſas peccatorumexcide et eorū ſuggeſtionibꝰ aditū non indulgere.Vndeſatiſfactō eſt medicina purgatiua et preſeruatiua. purgat em̄ ſuſtinendo pena ꝓpter peccatap̄terita. et p̄ſeruat ꝓpter cautelam a culpa futura Sed forte queres. Vnde hec duo ꝓueniūt. ſcꝫpunire commiſſa et cauere futurā. Rndeo et dico.ꝙ punitō culpe p̄terite et cautio vel vitatō futureeſt actus triū virtutū. ſcꝫ iuſticie vt elicientis. amicicie vt imperantis: prudentie vt dirigentis. Primo dico. ꝙ punire pct̄a preterita eſt actus iuſticievt elicientis. In pͣs pn̄ia vocat̉ ſacrificiū iuſticie.vbi dicit gloſa. Quid eſt iuſtiꝰ qͣꝫ hominē ꝑ pn̄ianipeccata perime̓ et ſeip̄m punire. Vbi nota ꝙ triplex eſt iuſticia. quēdā eſt diſtributiua. quedā cōmutatiua. quēdā vindicatiua. Iuſticia diſtributiua eſt qua dn̄s retribuit ſuis ẜuatoribꝰ ẜm ꝓportōnem ieritorū. Iuſticia cōmutatiua conſiſtit in cōtractibꝰ. puta ſi recepiſti a me equū. iuſtū eſt vt reſticuas mihi pecuniā. Iuſticia vindicatiua eſt. velad puniendū malū in alio. et ſic ꝑtinet ad iudicesvel ad puniendū malū in ſeip̄o. et ſic ꝑtinet ad penitentiam. Reducit̉ gͦ penitentia ad iuſticiā vindicatiuā. Nam iuſticia vindicatiua exigit qͣtinꝰ pct̄orſibimet inferat penā vt ip̄emet vindicet offenſamdiuinia commiſſam. vt hoc mō reſtituat̉ ſibi diuina amicicia. Hec aūt iuſticia qͣꝫuis pͥncipaliter circa oꝑatōes exteriores conſiſtat. vt dicit ph̓us. ijethi. ſecūdario vero et ex conſequenti eſt circa anime paſſiones. que ſūt cauſe oꝑatōnū exteriorumet peccatorū. Vnde iuſticia cohibet ira ne alteriiniuſte inferat leſionem. et cohibꝫ concupiſcentiam.ne ad alienūthorū accedat. et ſic patet ꝙ iuſticia.licit et ꝓducit iſtū duplicem ſatiſfactōnis actū. ſcꝫqꝛ purgat peccata p̄terita et cohibet et pͥẜuat a culpa futura. Hec bea. tho. qͣr. ſcrip. ſen. diſt. xv. arti. j. q. iij. in cor. q. et ibidē. q. ij. in cor. q. et ī ſolūij. argū. ꝑ totum. Secūdo dico. ꝙ ſatiſfactō eſtGaliſfactioactus caritatiue amicicie vt imꝑātis. Nam punirepeccata p̄terita cōmiſſa et cauere futura a caritate imꝑante ꝓcedit. Ex hͦ em̄ ꝙ penitens diligit deūex amore diuine bonitatis mouet̉ ad puniendū diuinā offenſam ꝑ culpā in deū cōmiſſamet ad cauēdū vel vitandū futurā. Ibidē īmediate v̓ ſupͣ. q. ijin ſolū. ij. argu. in fine. Tercio dico. ꝙ ſatiſfacere eſt actus prudentie vl̓ dirigētis. qd̓ patet. qͥſcire purgare p̄terita ⁊ ſimilr̄ cauere pc̄ta futura ēactus prudentie. Cuiꝰ pars ponit̉ vel aſſignatur aph̓o nili. j. ethi. cautela. vbi dicit ꝙ quelibꝫ v̓tusmoralis ꝑticipat actus prudentie. eo ꝙ ip̄a in omnibus virtutibꝰ complet formaliter ratōnem virtutisqꝛ ẜm prudentiā mediū accipit̉ in ſingulis virtuti.bus moralibꝰ. Ibidem q. ij. in ſolū. iij. argumenAd maiorem tn̄ euidentiā p̄dictorū et ꝓpter ſolutōnem argumentoꝝ nota hic qͣtuor Primū eſt. ꝙ īſatiſfactōne pͥncipalius requirit̉ emendatō in fu.turū qͣꝫ recompenſatō p̄teritorū. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛdeo ẜm rei veritate nihil ſubtrahi poteſt. qͣꝫuis peccator qͣꝫtum in ſe eſt aliquid ſb̓trahat. ſcꝫ diuinuꝫhonorem. Et ideo augꝰ ex hoc ſcꝫ ex futuroꝝ cautela ſatiſfactōneꝫ diffinit dicens. Satiſfactō ē peccatorū cauſas excidere. Nihilominꝰ tn̄ ex futurorū cautela recognoſci poteſt recompenſatō p̄teritorū. Ibidem. q. iij. in ſolū. iiij. argu. in principio Secūdū eſt. ꝙ cauſa peccatoꝝ eſt duplex. ſcꝫ ꝓxima et remota. Cauſa ꝓxima peccatorū eſt conſuetudo peccandi. Occaſiones aūt exteriores peccandi ſūt locus. ſocietas mala. artes male et huiuſmodi. Cauſa aūt remota actualis peccati ē fonies. Aodo igr̄ ita eſt ꝙ ꝑ ſatiſfactōnem in hac vita tollūtur omnes cauſe ꝓpinque peccatoꝝ. ſcꝫ cōſuetudo peccati. et libido peccandi ex conſuetudīepeccandi relicta. Similr̄ ꝑ ſatiſfactōnem tollunt̉omnes occaſiones exteriores peccandi de quibuſſipͣ immediate patet. Cauſa aūt remota actualispeccati ſcꝫ fomes ꝑ ſatiſfactōnem non totalit̓ tollitur in hac vita etſi debilitet̉. Ibidem. q. iij. ī ſolupͥmi argū. Terciū eſt. ꝙ faciliꝰ eſt cauſas peccati vel mali abſcindere qͣꝫ ip̄m pct̄um vel malū remo.uere. quod ꝓbo triplici ratōne. Et pͥma eſt. qꝛ malū vel pc̄tum nō remouet̉ niſi p conſtructōneꝫ bonibonū aūt facilius tollit̉ qͣꝫ conſtruat̉. Secundaratō eſt. ꝙ cauſe p̄dicte peccati non ſūt ſufficiētescauſe peccati ſꝫ ſūnt occaſiones q̄dā. Tercia cauſa eſt. qꝛ mutatō peccati ſine dei auxilio id eſt ſinodei caritate eſſe et fieri non poteſt. Ibidē. q. iij. inſolū. ij. argū. Quartū eſt. ꝙ ſatiſfactō aliter ſehabet reſpicienis ad peccata p̄terita. alio modo at.tendens ad cautelā futuroꝝ Nā reſpiciēs ad pct̄ap̄terita ex deteſtatōe pc̄toꝝ ꝯſurgit vel mouet̉ ī deteſtatōꝫ cauſaꝝ pc̄toꝝ. ſꝫ attendens ad cautelā futūrorū pc̄toꝝ ecōuerſo ſe habꝫ. qꝛ in cautela futurorū pc̄toꝝ a deteſtatōe et vitatōne cauſaꝝ pc̄torū deuenimꝰ in deteſtatōꝫ et vitatōꝫ peccatoꝝ. vt cauſis peccatorū ſubtractis facilius peccata vitemꝰIbidem. q. iij. in ſolū. iiij. argū. in fine.