Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Lacioopponūtur ſtulticia et ignorantia. ſtulticia quideꝫopponit̉ ſapientie. ignorantia vero directe opponitur ſcientie. Omnia aūt peccata alia indirecte hisduobꝫ habitibꝰ ſcꝫ ſapientie et ſcientie opponūtur.in quantū regimen ſapiētie et ſcientie quod in quolibet oꝑe requirit̉ dep̓uatur. ratōne ciiꝰ oīs ma.lus ſtultus dicit̉ et ignorans. Hec bea. tho. primaparte ſūme. q. lexix. arti. vc. in cor. q. in fine. et inqueſti. diſpū. de veri. q. xv. de ratōne. arti. iij. ī ſolū. iij. argū. Re. et pone hic differentiā inter ſapiētiam et ſcientiā. vt ſupͣ. an ignorātia vel ſtulticia ſitpeccatū. infra ſtulticia. Ꝙ in ratōne ſuperioriet inferioripōteſt eſſe peccatū: Ca. iij.Ercio principuliter circa ratōnem ſupe.riorem et inferiorꝰ conſiderare debemusviciū vel peccatū qūo inficiūtur. Nam ⁊in ratōne ſuperiori poteſt eſſe peccatū. qd̓ tali ratōne ꝓbo. Peccatū cuiuſlibꝫ potentie conſiſtit ī actueius. rato aūt dn̄plicem actū habꝫ. ſcꝫ cognitiuūet directiuū. Eſt em̄ ratō cognitiua et directiua.Primo eſt cognitiua peri. Vbi nota. ꝙ ratō in cōmuni nūquam errat reſpectu veri. et ſimiliter nun.quā voluntas errat reſpectu appetitus boni in commiuni. et nunqͣꝫ eſt in eis peccatū. ſed in particulariſic. Nam defectus ratōnis in cognoſcendo verumcauſat̉ extribꝰ. ſcꝫ ex omiſſione. electōne et paſſione. Primo ex omiſſione. puta qn̄ quis habꝫ circa verū ignorantiā vel errore ex eo ꝙ omittit ſcire.vel cognoſcere aliquid quod debit et poteſt ſcire.et tunc eſt peccatū ex defectū talis ratōnis. Secūdo defectus cognitōnis veri cauſat̉ ex electōne.ſcꝫ qn̄ quis affectat et eligit non ſcire quod debꝫ etpoteſt. vt liberiꝰ et licentius peccet. Et talis defectus ratōnis peccatu aggrauat. Tercio defe.ctus ratōnis circa cognitōnem veri cauſat̉ ex paſſione. Vbi nota ꝙ paſſio non abſorbꝫ ratōneꝫ invniuerſali ſed in particulari. Vnde qꝛ voluntas ſequitur iudiciū ratōnis. ſicut rato peccat ex aliquapaſſione iudicando hoc eſſe bonū quod non eſt bonū. ita voluntas peccat in eligendo. qnͥ ſcꝫ voluntas ex defectu ratōnis in particulari. bonū aliqd̓ eligit quod non debet. verbigr̄a. Accipiant̉ et ꝓpo.nant̉ tria. duo vniu̓ſalia. et vnū ꝑticulare. Primūeſt iſtud. Vlulla fornicatō eſt ꝯmittenda. in hͦ iudiciū ratōis in vniu̓ſali eſt ꝑfectū. eo ꝙ in vniu̓ſali ratō nūqͣꝫ errat vel peccat. Secūdo ꝓponat̉ alia vniu̓ſalis hec. ſcꝫ. Omnis fornicatō eſt delectabilis. inhoc etiā eſt ꝑfectū iudiciū ratōis. eo ꝙ nūqͣꝫ erratTercio ex duabo ꝓpoſitōnibꝰ vniu̓ſalibꝰ accipiat̉ vna ꝓpoſitō ꝑticularis. ſcꝫ hec. Accede ad hāc mulierem eſt fornicato. Iunc em̄ ſi ratō adeo fueritfortis vt nec etiam in particulari paſſione vincat̉erit recta electō concluſionis. tunc em̄ continenseliget iſtā ꝯcluſione negatiuā particularē vera ſcꝫfornicatōneꝫ non committere. Si aūt ratō fueritdebilis adeo ꝙ in paſſione vnicat̉. erit puerſa ele.ctō ꝯcluſionis. puta ꝙ incōtinēs eligꝫ ī fornicatōedelectari. et ſic ad hanc mulierem accedere. et itaerit peccatū in ratōne. Hoc aūt ꝑ exemplū probatde ebrioſo. Sicut em̄ ebrioſis poteſt ꝓferre perba ſapientie in communi. que tn̄ intellectum ꝑ articulari non capit. ſic ille qui paſſionibꝰ eſt ſubdi.tus vel ligatus. licet in generali habeat verū iudicium ratōis. non tn̄ in particulari. vt patet. Secūdo ratō ē directiua interiorū viriū vel paſſionūet exteriorū mēbroꝝ Et tūc qn̄ motꝰ illicitos paſſeonū non reprimit rato. puta cū poſtqͣꝫ deliberauitꝑ ratōnem ꝙ motus paſſionū niſiirgentes ſūt inordinati. et circa tales motus illicitos immorat̉ ⁊non expellit. ſemꝑ peccat. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ homohuiuſmodi paſſionibꝰ et mordinatis motibꝰ membroꝝ exteriorū ꝑ actum ꝓprium ratōnis et voluntatis poteſt occurrereet obuiare. quod fi non facitpeccat. eo ꝙ huiuſmodi aſſentit. et ei placent. Hecbea. tho. ſcd̓o ſcripto ſent̉. diſt. xliiij. ſcd̓a par. deratōe. arti. iij. vtrū in ratōne poſſit eſſe peccatumin cor. q. Et pͥma ſcd̓e. q. lxxxiiij. arti. v. in cor. q.et in ſolu. j. argū. et ibidē arti. vi. in cor. q. Ꝙ n̄ ratōne ſubiori et inferiori aliqn̄ eſt peccatūmortale aliqn̄ veniale. Capi. iiij.Varto circa ratōnem ſuꝑiorē et inferiorem cōſiderare debemꝰ gͣdū vel reatū qͦintendūtur. Nā in vtraqꝫ ratōne. ſcꝫ ſupiori et inferiori pt̄ eſſe peccatū aliqn̄ veniale aliqn̄mortale. Primo dico ꝙ in ratōe ſuꝑiori pt̄ eſſe peccatū oc modo. Cū em̄ volūtas deordinat̉ ex falſoiudicio vel ex falſa deliberatōnē ratōnis pratōnesdiuinas. ex qͣ ratōis deordinatōne et falſa deliberatōne ſequit̉ electō pua. tunc eſt pctum in ratōe ſuꝑiori. verbigr̄a vt ſi dicat̉ ſic. Omne ꝓhibitū legedei eſt vitandū. exͣ hac deliberatōne ratōnis heticꝰdicet. Gīe iuramentū phibitū eſt a deo. gͦ eliget ⁊ꝑmittet ſe potiꝰ mori qͣꝫ turet. et ſic volūtas etus deordinat̉ ꝑ falſū et mordinatū iudiciū ratōis ſuꝑioris. Secūdo in ratōe inferio. i pt̄ eſſe peccatū hͦmō. Cū em̄ volūtas deordinat̉ ex falſo iudicō velex falſa deliberatōne. ratōne tōaliū vel creaturarū.tūc dicit̉ eſſe peccatū in ratōne inferiori. verbigr̄aSi qͥs poſt ratōis deliberatōne iudicet vel dicat ꝙoīs delectatō eſt ꝑſequēdā. et ſb̓dit. fornicatō ē delectabilis. gͦ eſt ꝓſeq̄nda. tūcē pōtuꝫ in ratōe inferiori. eo ꝙ volūtas ex puerſo iudicō ratōnis circatꝑalia deordinat̉ ⁊ ad peccādū inclinit̉. Scd̓odico ꝙ ī ratōe ſuꝑiori ⁊ inferiai ht̄ eē qn̄qꝫ pc̄tummortale qn̄qꝫ veniale. Vbi nota ꝙ rato duplice actū ht̄. ſcꝫ ſb̓itū ⁊ deliberatū. Primo eī ratō habꝫ actum b̓itum. verbigratia. Cum em̄ aliquis apprehendit ſubito eſſe aliquid tanquam impoſſibile. puta deū eſſe trin imet vnū. func ſi antequam ratioaduertat hoc ē ſe contra mandatum dei. et dicat deū n̄ eſſe trinū ⁊ vnū. nō eſt pc̄tū mortale ſꝫ venialeqꝛ eſt ex ſubreptōe mentis. in̄ iudiciū ratōis Secūdo ratio ht̄ actuꝫ deliberatū vt verbigr̄a. poſtqͣꝫaliquis poſt deliberatōnō ratōnis percepit aliquid