¶ Quarto hoc idē ꝓbo ex liberi arbitrij diffinitōeſic: Libeꝝ arbitriū ẜm Auguſ. eſt facultas voluntatis et rationis ut patet ſtipͥ pͥmo. ca. Sed in homine inuenit̉ ratio et volūtas. gͦ ⁊cͣ. ¶ Quinto hͦidē ꝓbo ex cōſiliatōe ſic ẜm ph̓m in. iij. ethi. Confiliū nō eſt niſi eoꝝ que ſūt in nobis. id eſt actuūqͥ ſunt in noſtra poteſtate. Sed homines in ſuisactibꝰ cōſiliātur. ergo hoīes ſūt dn̄i ſuoꝝ actuūet hoc ꝑ libeꝝ arbitriū. gͦ ⁊cͣ. ¶ Sexto hoc idē probo ex legū ꝯſtitutōe ſic. Precepta et ꝓhibitōnesnon debet fieri niſi ei qͥ poteſt facē et nō face̓. aliaſem̄ fruſtra fierēt. Sed homini etiā diuinitꝰ fiuntꝓhibitōes et p̄cepta. gͦ in hominis pt̄ate eſt face̓et non face̓. et ita eſt in eo libeꝝ arbitriū. ¶ Septimo hoc idē ꝓbo ex punitōe vel p̄miatōe ſic̄. Nullus debet puniri vel p̄miari ꝓ eo vel de eo. qd̓ noneſt in euis pt̄ate face̓ et nō face̓. ſed homo iuſte adeo punitur et p̄miatur ꝓ ſuis oꝑibꝰ. gͦ homo poteſt oꝑari et non oꝑari. et ita eſt liberi arbitrij.¶ Octauo hoc idem ꝓbo ex ſufficiēti diuiſione ſicActuū humanoꝝ oportet aliqͣm cauſā dare. Primo em̄ non poſſumꝰ dice̓ ꝙ pͥma cauſa actuū humanoꝝ immediate ſit deus. ¶ Cuiꝰ ratio eſt. qͥaea que ſūt adeo immediate nō poſſunt eſſe niſi bona. actus aūt hūaniquādoqꝫ ſūt boni qn̄qꝫ mali.¶ Acd̓o non poſſumꝰ dice̓ ꝙ cauſa hūanoꝝ actuum ſit neceſſitas. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ ea q̄ ex neceſx⁊ qx go ncinbſitate ꝓueniūt ſemꝑ eodē mō ſe habet: qd̓ in humanis actibꝰ nō videmꝰ. ¶ Tercio nō poſſumusPrimo ꝙ p̄dictadice̓ ꝙ cauſa hūanoꝝ actuū ſit fatū vel diſpoſitioſtellaꝝ. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ tūc oporteret actꝰ humanos ex neceſſitate accide̓. ¶ Quarto nō poſſumus dicere ꝙ cauſa actuū hūanoꝝ ſit fortuna velcaſis. Cꝰ rō eſt. qͥa fortuna ⁊ caſus ſūt eoꝝ q̄ raro veniūt et p̄ter intentione̓. ut dr̄ m. ij. phiſi.Relinqͥtur ip̄m hominē facientē eſſe pͥncipiū ⁊ cauſam actuū ꝓprioꝝ et ꝑ hoc eſſe liberi arbitrij. Sicran . ij. parte ſimnigit̉ abſqꝫ om̄i dubitatōe oportꝫ pone̓ homine eſſeliberi arbitrij. ¶ Et pͥmo qͥa ad hoc fides aſtringitcū ſine libero arbitrio nō poſſit eſſe meritū vel demeritū. vel iuſta pena vel premiū. ¶ Scd̓o qꝛ manifeſta iudicia vel indicia inducūt quibꝰ apparet hominē libere vnū eligere. et aliud libere refutare.¶ Tercio qͥa euidētes autoritates et rationes cogūt hominē dice̓ et aſſerere liberi arbitrij eſſe ut exp̄miſſis patꝫ. ¶ Sed forte arguēs in oppoſitū. ſcꝫꝙ hō nō ſit liberi arbitrij ml̓tipliciter. Primo ſicQd̓ nō mouet niſi motū non habet libertatē liberi arbitrij. nec in mouēdo nec in agēdo ſicut patꝫexemplū de inſtrumēto. Cū gͦ mens humana nōopetur niſi mota a deo videt̉ ꝙ non ſit liberi arbitrij. Rn̄deo ad hoc duobo modis ¶ Primo quiadeꝰ oꝑat̉ in vnoquoqꝫ agēte ẜm modū illiꝰ agētis. Sicut cauſa pͥma oꝑatur in oꝑatōe cauſe ſecūde ẜm modū cauſe ſcd̓e. Dn̄ ꝑ hoc ꝙ deꝰ ē cauſa operās in cordibꝰ hominū nō excludit̉ qͥn hūanemientes ſuit cauſa ſuoꝝ actuū vn̄ nō tollit̉ ratiolibciū eislib̓tatis. ¶ Scd̓o mō rn̄deo et dico ꝙ aliud ā diceꝙ aliqͥd ſit cauſa ſui. ⁊ aliud: ꝙ ſit pͥma cauſa ſuidicēdo igit̉ ꝙ libeꝝ arbitriū licet ſit cauſa ſuoꝝ actuū: non tn̄ pͥma cauſa. et ꝑ hoc mouet libeꝝ arbitriū hominē ad agendū et nō agendū ut ſcd̓a cauſa non ut pͥma. Deus igit̉ eſt pͥma cauſa mouensnaturales cauſas et volūtarias. Et ideo ſicut naturalibꝰ cauſis mouēdo eas non aufert qͥn actio.ries eaꝝ ſint naturales. Ita cauſis ſcd̓is naturalibus volūtarijs nō aufert qͥn actiones eaꝝ ſint voluntarie. Nam deus in vnoquoqꝫ oꝑatur ẜm proprietatē nature ſue. Vn̄ ip̄e mouet hominē et oꝑatur in eo ſalua arbitrij libertate. Argumētū aūtꝓcedebat de eo ꝙ ita mouet̉ ab alio ꝙ ei tolliturlibertas agēdi aliqͥd aſeip̄o ut inducit̉ de inſtrumēto: qd̓ eſt falſū in homīe ſicut apparet. ¶ Scd̓oad idem ſic argues. ẜm hoc dicit̉ aliquid eſſe libe̓iarbitrij ꝙ eſt dn̄s ſuoꝝ actuū vel opeꝝ. ſed homonon eſt dn̄s ſuoꝝ opeꝝ qd̓ patꝫ ꝑ illud qd̓ dr̄ Ieremie. x. Non eſt homīs via eius: nec viri eſt ut ambulet et dirigat greſſus ſuos. ergo homo non eſtliberi arbitrij. Rn̄deo et dico ꝙ in oꝑe homīs eſtinuenire vel cōſiderare duo ſcꝫ electionē et executionē. ¶ Primo em̄ ip̄a electio opeꝝ ſemꝑ in hominis poteſtate cōſiſtit: et hec nūqͣꝫ impediri poteſt¶ Secundo ſcꝫ electoꝝ executio non ſemꝑ eſt inhominis poteſtate ſed diuina ꝓuidētia gubernāteꝓpoſitū hoīs quādoqꝫ ad finē ꝑducit̉. quādoqꝫ voro nō. et ideo hō nō dr̄ liber ſuaꝝ actionū eſſe velſtioꝝ opeꝝ qͣntū ad executōeꝫ. qꝛ poteſt impedirine exeqͣtur ip̄a. ſꝫ dr̄ eē lib̓ ſue electōnis q̄ ē iudiciūde agēdis. et hoc ip̄m ad libeꝝ arbitriū ſpectat uinomē ſonat. ¶ Tercio ad idē argues ſic. Ad ea q̄non ſunt in poteſtate noſtra non ſumꝰ liberi: ſedmerita nō ſūt in pt̄ate nr̄a. ergo opus meitoꝝ nōcadit ſub libero arbitrio. Rndeo duobꝰ modis.¶ Primo qͥa libertas arbitrij nō ſe extendit ad eaque facultatē nature excedūt. ſed ad ea que nō excedūt ſcꝫ ad naturalia. ¶ Scd̓o modo rn̄deo et dico ꝙ opus meritoriū a non meritorio non diſtatin qͣntū agere. ſed in qualiter agere Nihil em̄ eſt ꝙvrius homo meritorie agat ⁊ ex caritate qd̓ aliuhomo nō poſſit abſqꝫ merito age̓ et velle. Et id̓ohoc ꝙ homo nō poteſt ſine gra agere oꝑa meritoria nihil derogat arbitrij libertati. ¶ Cuiꝰ ratioeſt. qͥa homo dr̄ eſſe liberi arbitrij ẜm ꝙ poteſt agohoc vel illud. et non ẜm ꝙ poteſt ſic vel ſic agere taliter qͣliter v̓tuoſus agit. niſi inqͣntū poteſt acquirere habitū v̓tutis ¶ Quarto ad idem argues ſicẜm Auguſ. Libeꝝ arbitriū dr̄ facultas volūtatiset rationis. qͣ bonū eligit̉ gr̄a aſſiſtente. et malumeadem deſiſtente. ſed multi ſunt qui non habentgr̄aꝫ. gͦ non poſſunt libere age̓ bonū. et ita nō habēt arbitriū libeꝝ ad bona. ¶ Rn̄deo duobꝰ mod¶ Primo ꝙ ille qͥ non habꝫ graꝫ poteſt eligere bonum ſed non meritoriū. Hoc aūt nō derogat lib̓tati liberi arbitrij ut dictū eſt ſupͣ. ¶ Scd̓o ꝙ licet
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten