Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Del qͥa nullū habe̓t iudiciū ſicut quē carēt cognitione vt lapides et plante et huiuſmodi. vel quiahabet iudiciū a natura determinatū ad vnū ſicutirrationalia animalia. talia em̄ naturali inſtinctuvel eſtimatōe iudicāt. vt v̓bi gr̄a. Quis naturaliter iudicat et eſtimat ſibi lupū nociuū. Et ex hocnaturali iudicio fugit ip̄m. et ſimiliter eſt in alijs.Quecūqꝫ gͦ habēt iudiciū in agēdis a natura nōdetermīatū ad vnū: neceſſe eſt liberi arbitrij eſſe.Duiuſmōdi aūt ſūt om̄ia intellectualia. Nō aūthuiꝰ eſt. qͥa cūiudiciū de agēdis ſumat̉ ex fine:ille poteſt diſcerne̓ qͥd agendū ſit vel non agendūqui poteſt cognoſcere finē et habitudinē alioꝝ adfinē. hoc aūt non poteſt fieri niſi ꝑ potentiā rationalem. Guiꝰ ratio eſt. qͥa intellectus apprehēditnon ſolū hoc vel illud bonum particulare ſed ip̄mbonū cōmune. Vn̄ cū intellectꝰ moueat volūtatem: quidqͥd offertur volūtati ab intellectu ſub ratione boni poterit volūtas inclinari in illud: nulladeterminatione in cōtrariū naturali ꝓhibēte. Etper oppoſitū poterit volūtas reſpūere illud qd̓ offertur ſibi ab intellectū ſub ratōe mali. Patet igr̄ex p̄miſſis ꝙ omia intellectualia liberā voluntatēhabet veniētem ex iudicio rōnis. ſed hoc eſt libeꝝarbitriū. gͦ ⁊cͣ. Hec bt̄s. tho. pͥma parte ſūīme. q.pe. l. ipx.ijxxxiij. arti. pͥmo Vtꝝ homo ſit liberi arbitrij. incor. ſo. Et iteꝝ in ſūma ꝯtra gentiles libro. ij. caxlvij. Ꝙ ſb̓ſtātie intellectuales ſint liberi arbitrijratione. v. ſcꝫ vltima. Ꝙ deus habeatox. Quart.liberum arbitrium Capi. Octauum.Stenſo et probato ingenerali ꝙ om̄iaintellectualia habēt libeꝝ arbitriūſicutpatꝫ. capi. p̄cedēti. Nūc oſtendendū eſtidem in ſpeciali. Et primo ꝙ deus habꝫ libeꝝ arbitriū qd̓ dupliciter ꝓbo. ſcꝫ autoritate et ratōne Crimo autoritate Ambroſij in libero de trini. ſicdicetis. Spirituſſanctꝰ diuiſit prout vult. id eſtfudt. ſihͥ adopro libere volūtatis arbitrio nō neceſſitatis obſequio. ſed ſpirituſſanctꝰ eſt deus. ergo ⁊cͣ. Se.cundo hoc idem probo ratione ſic. Libeꝝ arbitriūē eoꝝ q̄ nō ex neceſſitate vel inſtinctū naturali volumꝰ ſed libere. Sed deus neceſſario vult bonira lpimoitatatem ſtā: velut vltimū finem volūtatis diuine.Alia vero omm̄ia vult qͣi ordīata ad iſtū finē. ſcꝫ adbonitatē ſuā. Que quidē neceſſario nō vult: ſedlibere. eo ꝙ ſua bonitas his que ad ip̄am ordinātur non indiget. Vn̄ remanet in eo iudiciū liberūad volēdū hoc vel illud. Sicut etiā in nobis eſtreſpectū eoꝝ que ad finē nō ſūt neceſſaria. Sedforte arguēs in oppoſitū. ſcꝫ ꝙ deꝰ nō habeat li.beꝝ arbitriū tali ratōe. Libeꝝ arbitriū in vtrāqꝫpartē flecti poteſt ſcꝫ in malū et bonū. ſed ut dicitDiero. in omelia de filio ꝓdigo ſolus deus eſt inquē peccatū nō cadit nec cade̓ poteſt. ergo ⁊cͣ. Rndeo ad hoc qͣtuor modis. Primo ꝙ cū malum culpe dicat̉ per auerſionē a bonitate diuinaper quā deus omīa vult manifeſtū ē. ꝙ impoſſibileliberd areſt deum malū culpe velle: et tamen ad oppoſita ſehabet inqͣntū poteſt hoc velle eſſe vel nō eſſe. Sicut etiā nos nō peccando poſſumꝰ velle ſedere etnon ſedere. Hec bt̄s. tho. pͥma parte ſūme. q. xixarti. x. Vtꝝ deꝰ habeat libeꝝ arbitriū. in. cor. ſoet in. ſolū. ij. argumēti. Scd̓o modo rn̄deo ⁊ dico ꝙ ad ratione liberi arbitrij nō ꝑtinet ut in determinate ſe habeat ad bonū et ad malū. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ libeꝝ arbitriū ꝑ ſe ē ordinatū in bonū cūbonū ſit obiectū volūtatis: nec in malū tēdat: ni ſiꝑ aliquē defectū qͥ apprehendit̉ ut bonū. cū volūtas aut electio que eſt actus ꝓprius volūtatis nōſit niſi boni vel apparētis boni. et ideo vbi liberumarbitriū eſt perfectiſſimum ut in deo: ibi in malūtendere non poteſt. Dn̄ Anſhelmꝰ dicit. ꝙ ſi poſſepeccare eſſꝫ pars liberi arbitrij. deꝰ et āgeli libeꝝarbitriū nō haberēt qd̓ eſt abſurdiſſimū. ſed hocad libertatem liberi arbitrij ꝑtinet. ut actionem aliquā facere vel nō facere poſſit. et hoc deo cōuenitquia bona que facit poteſt nō face̓. nec tn̄ poteſtnialum facere ratione predicta. cum eius libeꝝ arbitriū ſit ꝑfectiſſimū. Hec bt̄s. tho. ij. ſcri. ſen. dixxv. arti. pͥmo. vtꝝ libeꝝ arbitriū ſit ī deo. in. ſoij. argumēti. Tercio mō rn̄deo ⁊ dico ꝙ libeꝝ arbitriū in deo licet non ſit determinatū ad vnū ẜmnumeꝝ. eſt tamē determinatū ad vnū ſcd̓m genꝰſcꝫ ad bonū et non ad malū: qͥa in malū culpe nōpoteſt vt patet ꝑ rationes p̄dictas. ſed tn̄ poteſthoc facere et nō facere. et hoc non excludit libertatem arbitrij. Nam ut dicit Anſhelmꝰ poſſe peccare non eſt libertas nec pars libertatis arbitrij. ſedſeqͥtur libertatē arbitrij in natura creata ut patetſupͣ. Hec beatus. tho. iij. ſcri. ſen. di. xviij. arti. ijVtꝝ chriſtus potuerit mereri. in. ſolū. v. argu. Quarto modo rn̄deo et dico. ꝙ libeꝝ arbitriūſe habere ad oppoſita poteſt intelligi tribꝰ modis. Primo qͥa poteſt velle bonū et malū. et hͦ mō nōcōuenit deo. eo ꝙ poſſe velle bonū et malū ponitdefectibilitatē que non eſt in deo ſed in creatura.quia dicit auerſionē a deo. Scd̓o modo poteſtintelligi habere ſe ad oppoſita ut aliqͥd pͥmo velitet poſtea illud nolit. et hoc nō cōuenit deo qͥa po.nit mutabilitatē que diuine immutabilitati repugnat Tercio mō poteſt intelligi. qͥa poteſt vellehoc et non velle: et hoc cōuenit deo. quia ip̄e liberam habꝫ electionē volēdi aliqͥd vel nolendi. quiamulta ita libere vult ꝙ poteſt ea velle et non velleabſqꝫ om̄imoda eius defectibilitate et mutablitateHec beatꝰ. tho. inqueſtionibꝰ diſputatis de veritate. q. xxiiij. et. iij. Vtꝝ liberū arbitriū ſit in deoin. ſolu. iij. argumenti. Ꝙ angelihabent libeꝝ arbitrium. Capi..lx.Ecūdo dico ꝙ angeli habet libeꝝ arbitriū qd̓ tripliciter probo. ſcꝫ ratōne cōmuni. et diffinitōne damaſceni. et ratione ſpeciali. Primo hoc probo ratōne cōmuni ſicVbicūqꝫ eſt intellectus ibi eſt liberum arbitrium.