diuine iuſticie. ¶ Primo em̄ cōſiderādo opus diuine mīe et dīne iuſticie. dico ꝙ deus miſericordiꝰagit cū vno qͣꝫ cū alio. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ effectus diuine mīe non eſt contra iuſticiā ſed p̄ter tuſticiamVn̄cum deus ſit excellentiſſimus dator ⁊ diſtributor ꝓpter abundātiam ſue bonitatis ſemꝑ dat vltͣcondignū de bonis ſuis. et ſemꝑ citra condignū irrogat mala pene. Ita ꝙ ſine ītuſticia vel iniuria alicuiꝰ pt̄ plura bona dare vni qͣꝫ alteri vel paucioramala pene īferre vni qͣꝫ alteri. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ ſi aliquis alicui liberalit̓ cōmūicat ſua bona poteſt ſineiuſticie p̄iudicio plura vel pauciora ꝯferre. et mi.nus de malis conferre. hoc aūt eſt miſericordiꝰ cūvno agere qͣꝫ cū alio. ¶ Scd̓o dico ꝙ apud nosvnus homo dr̄ agere tuſtius alio. Cuiꝰ rō eſt. qͥain nobis non reqͥrit̉ ad v̓tutē ꝙ ſemꝑ mediū indiuiſibiliter vel punctaliter attingamus ꝓpter difficultatem inuentōnis medij. ſed ſufficit qn̄qꝫ tuxtamediū eſſe. vn̄ qͥa vnꝰ pt̄ magis ad mediū appropinquare qͣꝫ alius. ideo apud nos vnus d̓r̄ agerettiſtius alio. ẜm ꝙ magis alio ad terminū vel mediū appropinqͣt vtroqꝫ nō ꝑueniēte ad ip̄m mediūdeus aūt cui menſure oīm rerū ſūt ꝑfectiſſime note. ſemꝑ in ſtīa oꝑatōne ꝑtingit ad indiuiſibile mediū. Et ideo nullo modo cū vno agit iuſtius qͣꝫ cūalio. hoc aūt ꝓbo triplici rōne. ſcꝫ rōne ꝓportōnisꝑuentōis. inturiatōnis. ¶ Primo rōne iniuriationis. ſic. Deus nemī iniuſticiā vel iniuriaꝫ facit. ſedſi deus minus cōferret alicui de bonis qͣꝫ ei debeturvel plus puniret vel puniſſet qͣꝫ peccaſſet. hoc eſſetꝯtra ordinē dīne tuſticie. ꝙ deus nec fecit nec facitnec face̓ poſſet de potētia ordīata. gͦ ⁊cͣ. ¶ Scd̓ohͦ idē ꝓbo rōne attactōnis vel ꝑuentōis. ſic. Quiindiuiſibiliter mediū vel menſiram pene reſpectuculpe attingit. non agit cū vno iuſtius qͣꝫ cuꝫ alioſed deus cui omniū culparuꝫ ⁊ penarum menſtireſūt ꝑfectiſſime note. inſua oꝑatōne ſcꝫ in punitione indiuiſibilit̓ mediū vel menſuram attingit. gͦ ⁊ cͣ¶ Tercio hoc idem ꝓbo rōne ꝓportionis. ſic. Punitō n̄ eſt actꝰ iiſticie inqͣntū huiꝰ mōi. ſꝫ inqͣntū ēꝓportionata culpe. cū gͦ deus ſꝑ penaꝫ inferat ẜmproportōnem culpe. ideo ⁊cͣ. ¶ Quarto confirmohanc rationem exemplo. ſic. Quia quātitas vel eqͣlitas proportionis ſemper eſt eiuſdem ratōnis inmīmis et in magnis. qd̓ patet. quia eadem proportio qūo eſt inter duo et vnum. eſt inter decem ⁊ nōuem. et eadem equalitas que eſt inter vnuꝫ et vnūeſt inter centum ⁊ centum. et ideo non poteſt opꝰvnum eſſe iuſtius altero. dummodo vtrunqꝫ ſittuſtum. Eadem enim tuſticia ẜuatur duꝫ mala redduntur pro malis et bona pro bonis ſiue ſint parua ſiue magna. Hec beatus thomas quarto ſcripto ſententiarum diſtinctōne. xlvj. d̓ iuſticia. articulo ſecundo in corpore queſtionis. Et ibidem q̄ſtione. iiij. in cor. q. et in ſol. arguinētorū:¶ Ꝙ opus dei propter ſex rationes dicitur iuſtum.¶ Capitulum quartum.Iuſtido diuēie opusVſticie diuine opus. ¶ Circa diuine tuſticie opus cōſiderāda ſunt tria. ſcꝫ ratio. cōnexio. omocſio iuſti operis. ¶ Primo conſiderāda eſt rōtuſtꝫoꝑis. ¶ Vbi nota. ꝙ opus dei ex ſex cauſis dr̄ eſſeiuſtum. ¶ Primo ex complacentia dine poluntatis. math̓. xx. An nō licꝫ mihi qd̓ volo faceret pōanſhelmus in monologion deo loquēs ſic ait. ⁊oſolum iuſtū eſt qd̓ vis. et non eſt iuſtū qd̓ nō vio¶ Scd̓o opus dei dr̄ eſſe iuſtū ex condecentia diuine bonitatis. ita dicit anſhel. ibidē. Cum parcismalis iuſtū eſt. non qꝛ illoꝝ malis. ſed qꝛ tue condecens eſt bonitati. ¶ Tercio opus dei dr̄ iuſtumex condecētia pͣuitatis. Vn̄ anſhel. vbi ſupͣ ſic atCum punis malos iuſtū eſt. quia illoꝝ cōuenit p̄uitati. l̓ qꝛ illoꝝ meritis cōuenit. ¶ Quarto opꝰdei dicit̉ iuſtum ex cōdecentia equitatis. Vn̄ anſhelmus ibidem ſic ait. Iuſtū qͥppe ē te ſic eſſe iuſtūvt tuſtior neqͥas cogitari ꝙ nequaqͣꝫ eſſes ſi tm̄ bonis et nō malis p̄mia ẜm merita reddes. ¶ Quītoopus dei dr̄ iuſtum ex cōdecentia dīne diſpoſitōisEt ſic creatio mundi dicit̉ iuſta ex diſpōne dīna.tuſtum eniꝫ eſt qd̓ deus impleuit quod diſpoſuit ⁊ordinauit facere. Vnde ſi deus ab eterno diſpoſuit et ordinauit mundū in temꝑe facere iuſtū eratꝙ illud quod ordinauit et ẜm ꝙ ordinauit implet.¶ Sexto opus dei dicitur eſſe iuſtum ex cōdecentia dīne precognitōnis. et hoc modo iuſta fuit electio iacob et reprobatio eſau. Cuiꝰ rō eſt. qͥa condecens dīne ſapiētie eſt ꝙ det illi gr̄am quem ſcit bene vti. et non det illi gratiam que ſcit male vti. Vn̄ambroſius. Deus dat illi gr̄am quem ſcit ſibi ſeruiturum. et non dat illi gratiam queꝫ ſcit ſibi nonſeruiturum. Ita ꝙ dare gratiam cui eſt danda. ⁊non dare cui non eſt danda eſt tuſtum ex cōdecentia diuine ſapientie. Nam in ſapientia dei eſt preſcientia non ſolum ſtatus qui nunc eſt. ſed et ſtatusqui futurus eſt. ¶ Hec alexander in pͥmo ſcriptoſententiaꝝ ⁊cͣ¶ Ꝙ in om̄i oꝑe tuſticia dei et miſcd̓ia eius inſeꝑabiliter contunguntur.¶ Ca. v.Ecūdo pͥncipalit̓ circa oꝑa dīne iuſticioꝯſiderādā eſt cōnexio. Nam in opere deimia ⁊ tuſticia dei inſeꝑabiliter cōiunguntur. Soc aūt tripliciter ꝓbo .ſ. rōnibo. et autoritatibꝰ. et ex ſufficiēti diuiſione. ¶ Primo em̄ ꝓbo exſufficiēti diuiſiōe. ſic. Oꝑatō dei duplr̓ pt̄ ꝯſiderari. Prīo ex ꝑte dei a quo ꝓducit̉. Scd̓o ex ꝑte eiꝰa quo recipit̉. ¶ Primo em̄ ſi oꝑatio dei conſideret̉ ex ꝑte dei a quo ꝓducit̉ vel efficit̉. tūc omnisoꝑatio dei ht̄ annexā mīam ⁊ in om̄i ſuo oꝑe mīaꝫꝯiugit et facit. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ mīa dei ꝯſiſtit in ſuꝑͣabundanti collatōne bonorum. et ī ſūꝑabundantiſubtractione malorum et penaruꝫ ¶ Sed deus hxcͣduo facit quod patet. quia cum deꝰ propter abuundantiam infinitam ſue bonitatis ſit excellentūſimus dator ſemper dat vltra condignum d̓ boniset ſemper citra condignum irrogat mala perie.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten