Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Terctum eſt vtilitas finis cōuenientis. qui eſt triplex. ſcꝫ conſeruatio iuſticie. correctio culpe commiſſe. vitatio cōmittēde. Tunc appetitus vindicātis qui ꝓcedit ex ira ꝑ zelum eſt ẜm ordinem rōīs. Scd̓o modo ira ꝑ zelum eſt ẜm ordine rōnis exparte motus interioris. vt ſcꝫ motus ire nec interius nec exterius immoderate ferueſcit. Licet em̄aliqͥs appetat iuſtam vindictam. tamē ſi motus ireimmoderate ferueſcit. talis motus non erit abſqꝫpeccato. vt infra immediate patebit. ſcd̓a ſcd̓e. q.clviij. arti. ij. in cor. q. in fine. Vnde in psͣ. dicit̉.Iraſcimini et nolite peccare. Qd̓ verbum bt̄us thonias ſuꝑ pſalteriū tribus īnodis exponit. Prīoem̄ excludit iram inordinatam. ſcꝫ iraſcimi et nolite peccare. quaſi diceret. permittit̉ vobis ꝙ motuiracundie inſurgant in vobis. non tam iracundiap̄ducatis ad actum peccati. ad eph̓. iiij. Sol nonoccidat ſuꝑ iracundiam veſtram. Scd̓o modoexponit ſic. Iraſcimini ſcꝫ cōtra peccata vr̄a. yſaielxiij. Indignatio mea ip̄a auxiliata ē mihi. ⁊ ſic nolite peccare. qͣſi diceret. Sic̄ iraſcimi contra peccata p̄terita vt non comittatis alia Tercio intelligitur de ira per zelum ſic. Iraſcimini contra viciaaliorum. et tamē nolite peccare eos mordinate cōrigendo vel pct̄a eorum tacendo vel ſimulādo. Ꝙ vindicte appetitus eſt contͣ ordine rōnisqͣtuor modis. Capitulum qͥntumEcundo principaliter dico. ꝙ ira per vi.THecium eſt ꝓhibita et increꝑabilis. Vbinota. ꝙ ira ꝑ viciū vocat̉ appetitus vnidicte contra ordinem rōnis. Appetitur em̄ vindicta contra ordinem rōnis qͣtuor modis. Primo ſiappetit puniri eum qui non meruit: Scd̓o ſi appetit puniri vltra qͣm ineruit. Tercio ſi appetit nonẜm ordinē legitimū quem iudex ſeruare debet. Re.infra iudex. Quarto ſi appetit puniri non ꝓpter finem debitum qui eſt triplex .ſ. Cōſeruatio iuſticieCorrectō commiſſe culpe. Vitatio committende.vt ceteri timorem habeant. vt patet ſupͣ. Ꝙ autēira ꝑ vicium ſit prohibita ꝓbatur tali rōne. Siqem̄ nihil p̄cipitur niſi bonum. ita nihil ꝓhibetur inſi malum. ſed iram ꝓhibet apoſtolꝰ ad eph̓. iiijOmīs indignatio et iratollatur a vobis. ergo ⁊cͣ. Sed forte dices. ꝙ ira non ſit pct̄m tali rōne.Nullus peccat ī eo qd̓ vitare non poteſt. ſꝫ ẜm auguſtinū iram homo vitare non poteſt. qͥa motusire non eſt in poteſtate noſtra. ergo ⁊cͣ. Rn̄deoet dico. ꝙ motus ire non eſt in poteſtate noſtra ingenerali vt nullus inſurgat motus. eſt tamen perarbitriū rōnis motus ire ī poteſtate noſtra. vt .ſ.reguletur rōne. ita ꝙ ratio poteſt impedire omneꝫmotum irene inſurgat contra rectam rōneꝫ. vbiſupͣ articulo ſcd̓o in corpore q̄ſtionis. et ī arguineto contra. in ſolutōne ſcd̓i argumenti. Si aūtqueris. an ira per vicium ſit peccatum mortale anveniale: Dico ꝙ poteſt eſſe vtrunqꝫ. Primo enimira eſt peccatum veniale. cū eniꝫ ira p̄uenit iudiciūratōnis. ita ꝙ iratꝰ pͥmo ſubito et indeliberate iraſcitur. Scd̓o non nimis ardenter. Vercio in aliquo modico iraſcitur. puta ꝙ trahat puerum percapillos. talis ira ẜm ſe eſt peccatū veniale. Si qnttanta ſit vehementia ire ꝙ aliquis deliberate vel exrōnis conſenſu ꝓximi occiſionem vel aliquam grauem leſionem appetat ex qua excidat a dilectōe pximi et dei. et talis ira abſqꝫ dubio eſt peccatū mortale. ſcd̓a ſcd̓e vbi ſupra articulo tercio in corporeq̄ſtionis. et in ſolutōne ſcd̓i argumenti. Qd̓ autēſit grauiꝰ peccatum an ira pel odium. Require mfra odium. Ꝙ ira per victum generatſex mala vt filias eius. Capitulū ſextu.Ercio pͥncipaliter dico. ꝙ ira per viciūeſt nociua et penalis. eo ꝙ ex ira multavicia oriunt̉. qd̓ ſic ꝓbo. Diciū capitaleē illd̓ ex qͦ multa vicia oriunt̉. ſꝫ ex ira multa viciaortunt̉: qd̓ ꝓbo duplici rōe .ſ. aſpectꝰ et impetꝰ. Prīo ꝙ ira ꝓducit multa vicia ꝓbo rōe aſpectꝰvindicte. Nā vindicta quā iratus aſpicit ſub ratione tuſti et honeſti vel honorabilis multum et multos allicit et delectat. Secundo ratōne impetusire. Nam ira ſuo veloci impetu mentem precipitatad quecunqꝫ iordinata agenda. ſcd̓a ſcd̓e vbi ſupra articulo ſcd̓o ī corpore queſtionis. Vbi nota. ꝙ ira ſex mala vel vicia gr̓at veluti filias eiusvt dicit gregorius. xxxj. moralium. que ſunt. Indignatio. timor mentis. clamor. blaſpemia. contunielia. rixe. Katio autem quare hec peccata oriuntur ab ira eſt iſta. quia ira habet eſſe in tribus.ſcilicet in corde. ni ore. in opere. iſto modo vel ordine. Nam in corde concipit̉. ore exprimitur. opere completur. Primo enim in corde concipit̉ .ſ.quando nitus accendit̉. ⁊ tunc ira ī corde exiſtensduo vicia cauſat Primo indignatōnem mentisper quam iratus indignum reputat vt aliquis tale quid ſibi fecerit. Secūdo ira in corde exiſtenscauſat mentis timorem per quem iratus cogitatdiuerſas vias vindicte. Secundo iraſermoneexprimit̉ vel oſtendit̉ quando clamor attollit̉. ettunc iratus ẜmone et mordiato clamore duplicit̓peccat. Primo em̄ alte et confuſe loquit̉ contͣ deum blaſphemando deum. Scd̓o aliquādo alte ⁊ cōfuſe loquitur contra proximum cōuiciando et detrahendo ei. Require ſupra Blaſphemia. Contumelia. Detractio. Tercio ira opere completur. qn̄nocumnientum infertur. et tunc ira in opere cauſatdiſſenſionem. Nam ex ira oriuntur rice ꝑ quas intelliguntur omnia nocumenta que facto vel opere ex ꝓximis inferuntur. ſcd̓a ſcd̓e vbi ſupra articulo ſeptimo ꝑ totum. Vnde ꝓuerbiorum. xxix.Vir iracundꝰ ſuſcitat roeas. Et ecc̄iaſtici. xxviijNomo iracundus intendit litem. et vir peccatoiamicos perturbat. et in medio pacem habentiumimmittit inimicicias. Eſt autem ſciendum. ꝙ iracundorum triplex eſt differentia. quia quidaꝫ ſūtcolerici. quida melancolici. quida ſunt ſeueri.