Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

AXIob̓ .xxiij. Franſibūt ab aquis niuiū ad caloremminiū. pͥma ꝑte ſtime. q. x. arti. iij. in ſolū. ij. argumenti. Quarto et vltimo dicit̉ eternitas de diuturnitate temꝑis que eſt diut̓nitas non hn̄s finemex ſe ſi ex alio. et habet mutabilitatē et principiū.Vbi nota. ꝙ tempꝰ habꝫ ratōnem deficiendi ex tribus Primo ex efficiente. ſcꝫ ex volūtate creatoris ſuā influentiā ſubtrahentis. Scd̓o ex ſe. cūemī tempus ſit ex nihilo queadmodū quelibꝫ crea.tura eſt pertibilis in nihil. Tercio habꝫ ratōnemdeficiendi ex fine. cumem̄ tempus ordinet̉ ad nu̓melectorū velut ad finē multiplicato nu̓o electorū p̄ordinato a deo ceſſare debet motus et tempus.Quintū eſt. ꝙ accipiēdo etrenitatē ſimplicit̓ et ꝑfecte. ſic non eſt niſi vna ſcꝫ deus qui non ſolū eſt etnus ſꝫ ē ſua eternitas. Accipcido v̓o eternitatē imꝑfecte et ſcd̓m quid dicunt̉ multe eternitates. ẜmꝙ multi ſūt ꝑticipantes eternitatem ex ip̄a dei cōtoplatōne. vt dicit̉ dan̄. xij. Qui ad iuſticiā erudiūtmultos erūt quaſi ſtelle in perpetuas eternitates.pͥma ꝑte ſūme. q. x. arti. iij. in ſolū. primi argū.Sextū eſt. ꝙ ꝑ̄petua nō pn̄t eqͣri eternitati. etiā expte poſt. vt dicit anſhelmꝰ in ꝓſologion. qd̓ ꝑ tresrip̄ ſen. di. vi.rationes on̄dit. Prima ratio eſt. qꝛ perpetua ſinodeo nullatenꝰ eſſe poſſūt. deus aūt nullo modo minus eſt et ſi illa in nihilū redeant. et ſic eternitas eſtitivltra illa. Secunda ratō eſt. qꝛ illa ſcꝫ ꝓpetua prītcogitari habere finē. deꝰ v̓o nequaqͣꝫ. et certe qd̓nullo modo habꝫ finē vltra illud eſt qd̓ aliquo mōneſra ē tinpꝰ debfinit̉. Tercia ratio eſt. qꝛ eternitas dei et ꝑpetuoꝝtota deo eſt pn̄s. cū ꝑpetua nōdum habeat de ſuaeternitate quod ventuꝝ eſt. ſicut iā non hn̄t qd̓ p̄teritum eſt. et ſic deus eſt vltra ꝑ̄petua cū ſemꝑ ſibi etip̄is ſit pn̄s. ſeu cuꝫ illud ſemꝑ ſit ei pn̄s ad qd̓ illaſcꝫ ꝓpetua nōdum ꝑuenerūt.Ꝙ omnia ſūt in deo et deus eſt in omni re etvbiqꝫ et diuerſimode. Capi. vj.Ercio ratōne ſue infinitatis ſoli deo cōuenit incircūſcriptibilitas ꝯtinentie. Adcuiꝰ euidentia qͣtuor ſūt notanda. ſcꝫ pͥmo quō omnia ſūt in deo. ſecundo quō deus eſt inomire. tercio quō deus eſt vbiqꝫ nō circūſcriptiuequarto quō deꝰ eſt in om̄i re diuerſimode. Primū eſt quō om̄ia ſūt in dro. Nam aliud eſt eſſe omnia in deo. aliud eſt eſſe de deo. aliud eſt eſſe ex deorimo em̄ in dei eſſentia ſolū bona v̓tualit̓ et eminent̓ cōtinent̉. Secundo in dei noticia pn̄tia ſuntomnia ſcꝫ bona et mala. Tercio ex ip̄o ſunt que eoactore ſūt. ſcꝫ omnia bona et nulla mala niſi eo permittente ſolū. Quarto de ip̄o ſtint que ſūt de ſuaſubſtantia. vt filius et ſpūſſanctꝰ. Hec mgr̄ ſen.pͥmo libro diſ. xxxvj. c. vltimo. Re. ſupra. qui eſtpͥmo. c. Secūdū eſt ꝙ ſolus deus eſt in om̄i reVc aūt probo triplici ratōne. ſcꝫ ratōne infinitatiscauſalitatis diuine. fluxibilitatis creature. Prīodeꝰ eſt in om̄ī re rōne ſue infinitatis. Cū em̄ dinaeſſentia ſit infinita om̄es res attingit et quodāmōvirtualiter ſe intimat eis. Secūdo deus eſt in omni re ratione ſie cauſalitatis. oportet enim virtutem ꝓducentis adeſſe ꝓdūcto. alias non ꝓduceret ip̄m. ſed v̓tus dei eſt ſua eſſentia. gͦ oportet eāadeſſe om̄i rei que a deo producit̉ Tercio deus ēin om̄i re rōne fluxibilitatis reꝝ. Nā tanta eſt debilitas et fluxibilitas creaturaꝝ. ꝙ omēs in nihilū tēderent niſi eas virtus conditoris teneret. vt dicitbt̄us gregorius. Ad cuiꝰ euidentiā notatria.Primū eſt. ꝙ diuina eſſentia non eſt in om̄ibꝰ rebꝰita ꝙ rebus cōmiſceat̉ quaſi pars alicuiꝰ rei. ſꝫqv̓tꝰ dei eſt intra rem qͣſi oꝑans et ages eſſe vniuſcuiuſqꝫ rei. Cū em̄ deus ſit cauſa efficiens et cauſaefficiens ſit extrinſeca deus nō eſt pars. vel eſſentiadei non eſt pars alicuiꝰ eſſentie. ſed deꝰ qui ē cauſa extrinſeca ſcd̓m ſua v̓tutem ad eſt om̄i effectui. Secūdū eſt. ꝙ dr̄a eſt int̓ agens naturale et ſuꝑnaturale. Nam agens naturale eſt cauſa motꝰ tm̄agens aūt ſuꝑnaturale eſt cauſa totius eſſe. vn̄qꝫdeus eſt tale. ideo om̄i eſſe eſt pn̄s ſicut cauſa effectui. ¶Terciū eſt ꝙ duplex eſt cauſa efficiēs. Vnaeſt que eſt cauſa ip̄ius fieri tm̄ et hac ca̓ remota nōremouet̉ effectꝰ. Verbi gra. Remoto edificatorequi eſt cauſa tm̄ fieridomꝰ. non tollit̉ eſſe domuscuiꝰ ſcꝫ eſſe domꝰ cauſa eſt grauitas lapidum q̄ remanet remoto edificatorē. ſolum gͦ fieri domus cūtus cauſa erat edificator tollit̉ edificatore ſublatōSimilit̓ alio exemplo hoc patꝫ. Nlā ſigillū eſt cauſa ſolum fieri figure in cera nō aūt eſt cauſa eſſe figure in cera. et ideo remoto ſigillo remanet figūra in cera. Alia cauſa efficiens eſt que nō tm̄ eſt cauſa fieri ſꝫ etiā eſſe. et talē ſemper oportet adeſſe effectui. Vn̄ tali cauſa remota remouet̉ effectus. qd̓duplici exemplo patet Primū exemplū eſt. ꝙ ſi.gillum in aqua qͣꝫdiu eſt relinquit imp̄ſſione. ſꝫ remoto eo non remanet impͥſſio. Secundū exemplum eſt. ꝙ ſol eſt cauſa illumīatōnis aeris. et ideooportet ſemꝑ adeſſe aeri. Sic̄ a ſimili deus eſt cauſa oīm rerū non ſolum qūo ad fieri ſed quo adeſſeearum. et ideo oportet v̓tutem dei ſemꝑ pn̄tialit̓ adeſſe rei. vt patet ꝑ bt̄mgregoriū. Hec bt̄us tho. pͥmo ſcripto ſen. di. xxxvij. arti. iij. in cor. q. et in.ſolū. argumentoꝝ. Qd̓ etiā probat bt̄us tho. autoritate auguſtini. iiij. li. ſuꝑ gen̄ ad lrām ſic dicertis. Virtus dei ab his q̄ creata ſūt regendis ſi aliqn̄ ceſſaret. ſimul et illoruꝫ ceſſaret ſpecies om̄iſqꝫnatura concideret. Et iterū in. viij. libro dicit. ꝙſicut aer pn̄te lumīe fit lucidus. ſic homo ſibi deopn̄īte illumīat̉. abſente aūt cōtinuo obtenebrat̉. pͥin ī parte ſūme. q. ciiij. arti. pͥmo. vtrum creaturoindigeant vt conſeruent̉ a deo. in cor. q. infine. Terciū eſt ꝙ deus eſt vbiqꝫ non tn̄ circūſcriptiue. hoc aūt qͣdruplicit̓ probo. ſcꝫ ratōne. diuiſioneſimilitudine. autoritate. Primo ꝓbo ratōne. ſic.Illud qd̓ nō habꝫ terminū nec eſſentie. nec v̓tutis.nec loci. nec temporis. nec apprehenſionis eſt ouīoincircūſcriptibile. ſed deus eſt huiuſmodi. gͦ ⁊cͣ.