Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

generali dicto. finali bono. Primo hoc ꝓbo ſingulari ſigno. qꝛ ſcꝫ appetitꝰ oīm et conatꝰ ē ad delectatōem habēdam. vn̄ ꝑ hoc ꝙ om̄ia appetunt etq̄runt delectatōem eſt qd̓dam ſignum ꝙ aliqͣliterdelectatō ſit optimū. Ex quo talem rōnem formoIllud qd̓ om̄es appetunt ⁊ cū cuiꝰ cōtrario nihil ēeligibile videt̉ eſſe qͥd optimū. ſed om̄es et pueriet beſtie et omēs ſapiētes et inſipiētes delectatōemappetunt. nec aliqͥd eſſet bonū eligibile ſi eēt triſtegͦ delectatō eſt qͥd optimū. Scd̓o hoc idem ꝓbogn̓ali dicto. ſic. Cōmunis fama q̄ ſcꝫ apud multos populos diuulgat̉ falſa eſſe nō pt̄. ſed cōmūnis fama ē ꝙ omēs appetunt et qͣrunt delectatōemtanqͣm aliqd̓ optimū. gͦ ⁊cͣ. Hec ph̓us li. vij. ethicoꝝ. c. xxiij. ibi. et ꝓſeqͥ at̄ oīa ⁊ beſtias et homīesdelectatōnem tanqͣm optimū ⁊cͣ. Et bt̄us tho. inſcri. ibidē. lectōne nona in medio. ibi. Et ꝓſequiaūt om̄ia qͣſi q̄rere om̄ia delectatōeꝫ. Tercio hͦidem ꝓbo finali vel v̓tuali et ſb̓limi facto. ſic. Illudqd̓ dicit vel facit qͥetatōem appetitus eſt aliqͥd optimū. ſꝫ delectatō eſt huiꝰ modi. qd̓ ptꝫ. quia querere qͣre aliqͥs velit delectari. eſt idem qd̓ qͣrere qͣrealiqͥs velit appetitū ſuū qͥetari. qd̓ idem eſt ac ſi qͣreretur qͣre aliqͥs velit finē volūtatis ꝯſeqͥ. Vbi nōta ꝙ differt oꝑatō a delectatōne. qꝛ oꝑatō non importat de ſuo nomīē rōem finis vel qͥetatōem in fi.ne. et inde eſt ꝙ magis q̄rimꝰ ꝓpter quid operarivis qͣꝫ ꝓpter quid vis delectari. Hec bt̄us tho. qͣito ſcrip. ſen. di. xlix. de delectatōne. articū. iiij. qtercia in ſolutōne tercij argumenti. Ꝙ ad beatitudinem reqͥrunt̉ tria. Ca. xiij.D maiorem tn̄ euidentia p̄dictoꝝ eſt ſciendū. ꝙ ad bt̄itudineꝫ reqͥrunt̉ tria. ſcꝫviſio dei. tentio. delectatō. Primo adbt̄itudinem reqͥrit̉ viſio dei que eſt ꝑfecta cognitiodei rn̄dens et ſuccedēs imꝑfecte cognitōni ſcꝫ fidei Scd̓o reqͥrit̉ ꝯp̄hēſio vel tento dei q̄ importat pn̄tiam dei corrn̄dens habitudini ſpei. Tercio reotur fruito vel delectato que importat qͥetatōem amantis in amato cōſeq̄n̄s dilectōnem dei. Sedforte queres. qͥd eſt in bt̄itudīe nobiliꝰ vel pͥncipalius. an delectato d̓ viſione dei. an viſto dei. Rn̄deo et dico. ꝙ iſtam qͥſtionem mouet ph̓us in decimo ethicoꝝ et ea inſoluta dimittit. Sꝫ ſi qͥs diligeter ꝯſideret ex neceſſitatē oportet ꝙ ip̄a operatio ītellectus q̄ eſt viſio ſit pͥncipalior et potior delectatōe. qd̓ ꝓbo duplici rōe. ſcꝫ rōe cauſalitatis ⁊ affectōis. Prīo rōe ca̓litatis. ſic. Cauſa nobilior ēeffectū. ſꝫ viſio d̓i ē cā delectatōis q̄ habet̉ de viſione dei vel de deo viſo. gͦ ⁊cͣ. Scd̓o rōe affectōiſſic. Illud qd̓ pͥncipalit̓ affectat̉ et q̄rit̉ eſt nobiliꝰillo qd̓ q̄rit̉ ꝯcomitant̓ vel ꝯſeq̄nter. ſꝫ in bt̄itudīeviſio dei pͥncipalit̓ querit̉. delectatō at̄ q̄rit̉ vt cōcomitas viſionē dei. Et ꝯfirmo hoc ideꝫ tercia rōeſic. Delectatō eſt qͥes appetitus in re delectāte quaqͥs ꝑ oꝑatōem potit̉. non aūt aliqͥs appetit quietē īaliqͦ niſi inqͣntū eſtimat ſibi illud ꝯueniēs. Et ideoQ. lxtogoip̄a operatio que delectat ſicut qd̓dam ꝯueniens.et p̄cipue viſio dei videt̉ ꝑ prius appetibilis qͣm delectatio. Hec bt̄us tho. pͥma ſcd̓e. q. xxxiiij. arti.j. ar. ꝯtra. et in cor. q. Et iteꝝ in ſcrip. ſupͣ librumethicorum. li. x. ca. vj. ibi. ſenſus autē omnes infine capituli. Ꝙ delectatio eſt menſuravel regula boni et mali moralis. Ca. xiij.Varto dico ꝙ delectatō eſt menſura peregula boni et mali moralis. Vn̄ ſicut inCartificialibus finis architectorice artis ēille ad que reſpiciunt ſicut ad qͣndam menſurā pelregulam om̄ia ſcꝫ que ſb̓ illa arte cōtinentur. Vtv̓bi gr̄a Sicut frenefactiua. id eſt ars que facit frena accipit regulam ab arte eqͥtandi. quia ille qͥ debet equitare dat regulam frenefactori et p̄cipit etqualiter frenūfaciat. Et ſimiliter ars equitadi accipit regulam ab arte militandi. et idem eſt in om̄bus artificialibꝰ in quibus artes inferiores accipiunt regulā a ſuis ſuꝑioribꝰ. Ita etiā ī moralibꝰ delectatō bona vel mala ē regula ad quam aſpiciendode bonitate vel malicia alterius iudicium ſumimꝰ.quod probo ex quatuor. ſcꝫ ex parte virtutis. oporis. quietis. finis. Primo ex parte virtutis. ꝙſignum generati habitus boni vel mali accipiturex delectatōne vel triſticia que ſuꝑuenit operationibus. quod tripliciter probo. ſcꝫ ꝑ operandimodū.exemplum. et docunientum. Primo per operādi modum. quia ante virtutem facit homo ſibi violentiam qͣndam ad operandum actus virtutum.et ideo tales operatōnes aliquam triſticiam admixtam habent. ſed poſt habitum virtutis iam generatum huiuſmodi operatōnes delectabiliter fiunt.Cuiꝰ ratio eſt. quia habitus id eſt virtꝰ inēꝑ modum cuiuſdam nature. ex hoc aūt eſt aliquid delectabile quod conuenit alicui ẜm naturam. Scundo hoc idem probo per ſignum. Namſignūgonerati habitus eſt delectabiliter operari. Tercio hoc idem probo ꝑ exemplum. quia ille eſt tem.peratus qui in hoc gaudet ꝙ recedit a voluptatibꝰcorꝑalibus. et ille eſt intemꝑatus qui in hoc triſta.tur. quia operatur id quod ſuo habitui eſt cōtrarium. Et ſimiliter ille eſt fortis qui ſtiſtinet pericula delectabiliter vel ad minus ſine triſticia. ſpeciali.ter enim in actu fortitudinis ſufficit nō triſtari. vtpatet infra fortitudo. Et ille eſt timidus qui ſuſtinet pericula cum triſticia. Quarto hoc idem probo per docunientum. Oportet em̄ eū qui ad v̓tuteꝫtendit ſtatim a iuuentute aliqualiter manū duci vtde quibus oportet gaudeat et triſtetur. Et ideo inſtructoreˢ iuuenum cum bene faciunt applauduriteis. cum autem male agunt increpant eos. Cauſa aūt oīm iſtoruꝫ eſt. quia omnis virtus moraliseſt circa voluptates et triſticias hoc modo .ſ. ꝙ pͥſicipalis finis oīm virtutum moralium eſt delectaticvel triſticia. hoc enim in om̄i virtute morali reqͥritvt aliquis delectetur et triſtetur in quibus oportet Scd̓o hoc idem probo ex ꝑte oꝑis. qd̓ ſic̄ patę.