Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Hec alex. tercia ꝑte ſum. q. xxxiij. d̓ decimiſ. arti.ij. ī cor. q. īfine. Qmͣuis at̄ dare decimas ẜm idet̉mīatōeꝫ qͣntitatis et ad mīſtroꝝ ſuſtētatōem ſit deture dīno et naturali. vtꝫ ſupͣ ca. p̄cedēti. tn̄ determīatio vel taxatō certe qͣntitatis vel ptis ſcꝫ decimēnō eſt de iure naturali ſꝫ poſitiuo. ſcꝫ ex determīatōne dei in veteri teſtamēto. et ex inſtitutōe ecc̄ie innouo. Ꝙ aūt taxatō decime qͣntum ad talē numerū. ſcꝫ ꝑtiˢ decime non ſit de iure naturali ſꝫ poſitiuo ſic ꝓbo. Quia rō natur alis non dictat ꝙ talispars ſcꝫ decima magis ſoluat̉ qͣꝫ alia. Vt v̓bi graIus naturale dictat ꝙ malefactor puniat̉. ſed ꝙtali pena puniat̉ eſt ꝑ ius poſitiuū. Sili̓ rō natu.ralis dictat. ꝙ ille qͥ furat̉ debet pūiri. ſꝫ ꝙ ille qͥ furabat̉ ouē magis reddat qͣtuor qͣꝫ tres vel qͥnqꝫ n̄habet rō naturalis. ſed ex inſtitutōne hūana. vn̄iſi ab aliquo rege ſtatuat̉. tenent̉ eius ſb̓diti obẜuare. Silr̓ obẜuatia ſabbati eſt de ture naturali qͣntūad hoc ꝙ aliqd̓ tempus deputet̉ quieti ad vacandum dīnis. hoc em̄ dictat rō naturalis. Et iō qͣntum ad hoc. p̄ceptū decuſtodia ſabbatiē naturaleſed ꝙ dies ſeptima ad hoc ſit deputata eſt ex deter.mīatōe dei ꝓpter figurā aliquā. ſic̄ ptꝫ infra. feſtaVn̄ ptꝫ ꝙ ius poſitiuū nihil eſt aliud qͣm determinatō turis naturalis. Ad quelibꝫ aūt pͥncipē qͥ pt̄legem conde ꝑtinet determīatō iuris naturalis. ſicgͦ decime qͣntū ad taxatōnem certe ꝑtis ſcꝫ decimeſūt de iure poſitiuo. qd̓ ptꝫ. qꝛ eccleſia poſſet ſtatuere ſi cauſa ſb̓eſſet ſb̓ maiori vel mīori nu̓o. puta ꝙdaret̉ octaua vel duodecinia ſic̄ et ꝙ detur decimaVn̄ penſatis oportunitatibus tempoꝝ et ꝑſonarūpoſſet ꝑtem aliam determīare ſoluendā. Ratō aūtqͣre in veteri teſtamēto ex determīatōne dei. et īnouo ex autoritate ecc̄ie decima pars eſt magis inſtituta et p̄cepta ſolui qͣm alia eſt qͣdruplex. ſcꝫ rōneꝑfectōnis. obligatōnis. ſuſtentatōnis. cōditōis. Primo em̄ deus determiauit in veteri teſtamētoet ecc̄ia inſtituit in nouo et p̄cepit ꝙ decima parsmagis qͣꝫ alia ſolueret̉ rōe ꝑfectōis. Nlā ni̓s denariꝰ ſigͣt ꝑfectōem futurā eē petēdā ⁊ expectandā achriſto. qd̓ ſic ptꝫ. Vlumerꝰ denarius ē quodamōni̓s ꝑfectꝰ qͣſi pͥmus limes numeroꝝ. vltra queꝫnumeꝝ nō ꝓcedit̉ ſꝫ reuertit̉ ab vno nouē ſibi ꝑtibus reẜuatis. Et ideo qͥ dant decimas ꝓteſtant̉ qͣſi in quodā ſigno ad ſe ꝑtinere inꝑfectōnē. ꝑfectionē vero q̄ erat figurata ꝑ chriſtum a deo eſſe petēdam. Scd̓o hoc ꝓbo rōne obligatōniſ vel comꝑatōnis. ſic. Magis obligat̉ populus noue legismīſtris noui teſtamēti qͣm veteris legis mīſtris veteris teſtamēti. ſed populus legis veteris teſtamēti ex ordinatōne dei offerebat mīſtris decimas. ergo populus noue legis ex inſtitutōne eccleſie magis debet offerre decimas mīſtris noue legis. tumquia populꝰ noue legis ad maiora obligatur. ẜmillud math̓. v. Iliſi abundauerit iuſticia vr̄a plusqͣm ſcribaꝝ ⁊cͣ. tum quia mīſtri noue legis ſūt maioris dignitatis miniſtris legis veteris. TercioQιηēhoc idem factum eſt ratōne ſuſtentatōnis. ſic. Etenim cōferret ratio naturalis que vniu̓ſaliter ex ātneceſſaria ſuſtentatōni hūane vite inueniebat ecpexigentiam nature octo partes neceſſarias ſuſtentatōni ꝑſone et ſue familie. Nam ẜm curſum nature cōmuniter tunc viuere poterant homīes vſoꝫ acqͣrtam generatōnem. Quatuor autē generatōesad minus ponunt octo ꝑſonas. ſcꝫ patrem ⁊ matrem. filiū et filiam. nepōtem vel neptē. ꝓnepotemvel ꝓneptem. gͦ ratio nat̉alis iudicauit octo partes neceſſarias ſuſtentatōni ꝓpoſite familie. Nonāꝑtem v̓o neceſſariamiudicauit retinere ꝓ ſemente et excultione terre. Decima vero parte que ſuperexcreſcebat iudicauit deum eſſe honoranduꝫ eteius ſuſtentandum mīſtrum. Quarto hoc ideꝫfactum eſt rōne hūane conditōnis. Nam primushomo cum raptus fuit in extaſi ad curiam angelorum nouem ordinibus diſtinctam ex inſpiratōnevel reuelatōne dīnitus ſibi facta cognouit ꝙ ipſeerat in decimo ordine collocādꝰ. Et ex hoc eiꝰ rōnaturalis iudicauit decimam partem offerre deoad landem et gloriam conditoris qui ad decimumordinem eum debebat aſſumere. iuxta parabolamde dragina decima luce. xv. Hec beatus thomasſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxvij. arti. j. in cor. q. Et alex. ter.cia parte ſum. q. xxxiij. arti. i. et ij. Vtruꝫ decimeſint de ture naturali vel poſitiuo. Ꝙ ſolutio decimarum eſt in p̄cepto affirmatiuo et ideo obligat ſemꝑ ſed non ad ſemper. ſed ſolum ſuo loco et tempore. Capitulum. iij.Ercio pͥncipaliter circa ſolutōnem decimaruꝫ conſideranda eſt excuſatō cōmunitatis. Si autē querit̉ an aliqui ꝑ conſuetudinem decimas non ſoluentes poſſint a crimine excuſari vel ſint in ſtatu damnatōnis. Rn̄deoet dico. ꝙ differentia eſt inter p̄ceptum negatiuūet affirmatiuū. quia preceptum negatiuuꝫ obligat̉ſemꝑ et ad ſemper. ſcꝫ in om̄i tempore et in omi loco vt non occides et alia p̄cepta negatiua. Preceptum autem affirmatiuum et ſi obliget ſemꝑ. nontamen ad ſemper. niſi cum tempus et locus ſe offert. vt ſi pater indigeat vel a filio obſeqͥum debitum exigat. Aſimili ſoluere decimas ē in p̄ceptoaffirmatiuo. et ideo obligat ſemꝑ nō tn̄ ad ſꝑ. ſedloco ſuo ſcꝫ vbi eſt ꝯſuetudo. ⁊ tꝑe ſuo. ſcꝫ ī quo ēncc̄itudo. Nā vbi eſt cōſuetudo ſoluendi decimasquilibet tenet̉ ſolue̓ decimas etiam ſi miſter nō exigat. qꝛ ip̄a ꝯſuetudo expoſtulat decimas. Vbi vonō eſt ꝯſuetūdo ſꝫ neceſſitudo. ſcꝫ ſi ſacerdo aqueſacramenta recipiuntur ſit indigēs. et ſic ſi ꝓpterindigentiam et ſuſtentatōnem vite ſue peteret̉: tenētur parrochiales decimas dare. Vndeſi ſacerdos eſſet pauper nec haberet aliundē vnde fuitentaretur. concordant omnes doctores ꝙ poſſet eodiuina officia ſubtrahere ſubtractis oblatōnibo etdecimis. quia nemo cogitur ſuis ſtipendijs milleare. vt ait apoſtolus prime ad chorinteos nono