Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Corſtricio Ꝙ neceſſe eſt ꝙ peccator doleat ſemꝑ de peccato ſuo inhabitu et nō in actu et quare. Ca. xj. IVarto pͥncipaliter circa cōtritionē cōſiderare debemꝰ cōtinuitatē duratōnis.Nam totū tempus p̄ſentis vite eſt tem.pus cōtritionis. Vbi nota. ꝙ cōtritio de pc̄tocōmiſſo habetur duobo modis. ſcꝫ in habitu et inactū. Primo in habitu ſcꝫ ꝙ pc̄tor quādocūqꝫcogitat de pc̄tis que fecit tenet̉ de eis cōtritionemhabere. qd̓ tali rōne oſtendo. In cōtritione eſt dolor. ſcꝫ mentalis et ſenſibilis. Primꝰ dolor ē metalis et ē diſplicētia vel deteſtatīo pc̄ti p̄teriti. Etqͣntum ad iſtum dolorem totū p̄ſens tempꝰ ē tēpꝰcōtritionis. qd̓ probo duplici rōne. Prima eſtex parte pc̄ti ſic. Qmͣdiu aliquis eſt in via deteſtatur incōmoda quibꝰ a puentione termini vie impedit̉ vel retardat̉. ſed ꝑ pc̄tm homo impedit̉ velretardat̉ a ꝑuētione termini vie. ſcꝫ celeſtis patrioergo oportet ꝙ ſemꝑ in preſenti vita ſit deteſtatiopeccati. Scd̓o hoc idem ꝓbo ex parte nocumiēti ſic. Deteſtatio debꝫ eſſe alicuiꝰ qd̓ eſt in nocunie̓tum. Sed illud tempꝰ qd̓ erat deputatū ad curredum et ꝑueniēdū ad terminū eſt ꝑ pc̄tm omiſſumvel impeditū nec idem recupari poteſt. ergo oportet ꝙ ſꝑ in hac vita tempꝰ cōtritionis de pc̄to maneat. ſcꝫ diſplicentia vel deteſtatio pc̄ti cōmiſſi. Scd̓o in cōtritione eſt dolor ſenſibilis. quē ſcꝫdolorem volūtas aſſumit in corpore ꝓ pc̄to cōmiſſo. Et talis dolor in p̄ſenti vita ſemꝑ manere debꝫqd̓ tali rōne oſtendo. Per pc̄t̄m̄ mortale homo meretur eternā penā. qͥa conͣ eternū ſcꝫ conͣ deū peccauit. ergo pro pena eterna in tꝑalem mutata debet dolor in eterno hominis ſcꝫ in ſtatū huiꝰ vitemanere. ¶¶ Vbi nota ꝙ aliud ē de rubore et de cōfeſſione et de ſatiſfactōe: et aliud de d̓teſtatōe pc̄ti Primo em̄ loquēdo de rubore pc̄ti nō oportet.ꝙ poſt remiſſionē pc̄ti ſit erubeſcētia de pc̄to. Cuiꝰro eſt. qꝛ erubeſcētia reſpicit pc̄tm̄ ſolū inqͣntū tuipitudinē ht̄. Et id̓o poſtqͣꝫ pc̄tm remiſſum eſt nonmanet pudori locꝰ. Vn̄ ambro. Nihil ht̄ qd̓ erubeſcat cui pc̄tm dimiſſum eſt. ſed poſt dimiſſione peccati manet locꝰ dolori. Guiꝰ rō eſt. qꝛ dolor nō eſtſolū de pc̄to inqͣntū turpitudinē ht̄. ſed inqͣntumhabꝫ nocuniētū annexū. ſcꝫ qͥa tempꝰ in quo fuitppetratū pc̄tm ꝑditū eſt: nec ampliꝰ idē recuꝑaript̄. Scd̓o loq̄ndo de deteſtatōe et ꝯfeſſionē pc̄tinō eſt ſimile. qͥa poſt ꝯfeſſionē pc̄ti nō oportꝫ iteꝝꝯfiteri ſed dolere ſic. Cuiꝰ rō eſt. qͥa dolor reſpicitpc̄tm inqͣntū habꝫ nocuniētū annexū. ſed ꝯfeſſioreſpicit abſolutionē et ſatiſfactione.. Vn̄ terciodico. ꝙ nō eſt idem de ſatiſfactōe et de dolore peccati. et hoc duplici rōne. Prima eſt. quia ſatiſfactio attendit̉ ẜm penam taxatam que pro peccatis iniungi debet. et ideo poteſt terminari ut nonoporteat vlterius ſatiſfacere. Scd̓a ratio eſt qꝛpena proporcionatur culpe ex parte cōuerſionisSed dolor contritionis reſpondet culpe ex parteauerſionis ex qua culpa quadā infinitatem habeet ideo cōtritio in habitu. ſcꝫ in diſpoſitione hominis debꝫ ſemper manere. ſcꝫ ꝙ homo taliter ſit prſpoſitꝰ vt qͣndocūqꝫ cogitat de peccatis que fecitea ſibi diſpliceant et deteſtetur. Et ꝓpter hoc Hugo de ſancto victore dicit. ꝙ deus abſoluens hominem a culpa et a pena ligat eum vinculo ꝑpetusdeteſtationis pc̄ti. Scd̓o dico. ꝙ dolor de peccato cōmiſſo habet̉ in actu. et tūc non eſt nececcaꝙ homo cōtinue doleat de peccatis ſuis. qd̓ ꝓbotam de dolore mentali qͣm etiā de dolore ſenſibili.A Primo de dolore mentali. licet em̄ dolor mentalis qui eſt diſplicentia pc̄ti poſſit eſſe cōtinuus qͣntūcūqꝫ in actu iſtius diſplicentie homo poſſit eſſemelius tam̄ eſt dumodo aliaꝝ virtutū actibus inelioribus vacet tꝑe ſuo et loco. Scd̓o hoc idemꝓbo de dolore ſenſibili qui a voluntate aſſumiturꝓ pc̄tis debet eſſe moderatꝰ. et qͣntum ad intenſionem et qͣntū ad duratione. ne ſi minis duret ho.mo in deſperationē et puſillanimitatē et huiuſmo.di pc̄ta labat̉. Hec bt̄s tho. iiij. ſcri. ſen. di. xvij.de cōtritione. arti. iiij. q. pͥma. Vtꝝ tota p̄ſens vita ſit tempus cōtritōis. in cor. q. et in ſolu. ij. et.v. argū. Et ibidem. q. ij. Vtꝝ expediat continuode pc̄to dolere. in cor. q. Ꝙ tempꝰ vitep̄ſentis eſt tempus cōtritionis. Ca. xij.I vero aliter vis ꝓcedere dicas. ꝙ expedit in hacͣ vita qͣndo quis recolit dolerede pc̄tis que fecit. qd̓ ꝓbo duplici rōne Prima eſt qͥa totū tempꝰ p̄ſentis vite eſt tempus ꝯtritōis: Scd̓a eſt qͥa anime poſt vita cō.tritionē habere nō pn̄t. Prima ratio qͣre ꝯtinueexpedit cōteri de pc̄tis eſt. qͥa totū tempꝰ p̄ſentiſvite eſt tēpus cōtritōis. qd̓ ꝓbo quatuor rōnibꝰſcꝫ Rōne penitētie. iuſticie. perſeuerātie. cautele. Primo rōne penitētie ſic. Penitentia non pt̄ eēſine dolore. quia nō poteſt penitere qui non doletSed penitentia ſemꝑ debet eſſe inhabitū. ſcꝫ qͣndo quis recogitat de peccatis que fecit. ergo et dolor Vnde auguſ. in libro de penitētia ſic ait. Vbidolor finitur deficit penitentia. vbi deficit penitentia nihil relinquit̉ de venia. Vbi nota. ꝙ dolore finiri pt̄ intelligi duobus modis Vno modeper ꝓpetratione peccati et tunc deficit penitentia. Alio modo per occupatione melioris boni. ſcꝫ qn̄do aliqͥs congruo loco et tꝑe occupat ſe circa oꝑamieliora. et tunc ceſſante dolore non ceſſat peniteritiā. Secundo hoc idem probo ratione iuſticieſic. vt enim equalitas iuſticie obſeruetur inter meritum et premium. proportio debet eſſe. Sed beatitudo que eſt vltimus finis creature rōnalis eſt ꝑmium continuum et indeficiens. ergo illud mert:tum quo beatitudo acquiritur ſcꝫ dolor cōtritōisvel gemitus de peccatis qͣntū eſt poſſibile ꝯtinuūvel ꝑpetuū debet eſſe. Eo ꝙ beati quilugēt. vt gr