Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Vn̄ plus puniuit angelū nullo ſuadente peccātemqͣꝫ hoīem qui altero inclinante peccauit. ſapiē. vj.Exiguo cōcedit̉ miſericordia. potentes aut potenter tormenta patient̉. Expoſitor. exiguo id eſt humili qui ꝑ ignorantiā ſeu ꝑ infirmitatem peccauitet ꝑ penitentiam ſe hūiliat concedit̉ miſericordia.ꝓuer. xxviij. Qui abſcōdit ſcelera ſua non dirigetur. qui aūt ea confeſſus fuerit et reliquerit miſericordiā conſequet̉. Et ſubdit̉. potentes aūt ſcꝫin male faciendo potent̓ tormenta patient̉. qui em̄fuerūt fortiores in peccando miſerabiliores erūt ininferno. Vel potentes ſcꝫ in dignitatibꝰ et alioꝝ regimīe cōſtituti potent̓ patient̉ tormēta. illata quippe eis ꝓ ſuis et alienis peccatis. Hec alexander qͥr.ta ꝑte ſtīme. q. ij. et dn̄s hūgo cardinalis in poſtil.lis ſcꝫ in expoſitione illius verbi ſapiē. xj. omnia di.ſpoſuiſti ⁊cͣ. Ꝙ actus moraliseſt bonus vel malus ex tribus. Capi. xj.Ercio pͥncipalit̓ circa bonū et malum cōſideranda eſt drā diſtinctōnis vel diuiſio.nis. Nā de bono et malo aſſignant̉ vel datur quatuor diſtinctōnes. Prima diſtinctō eſt.ꝙ in actibus hūanis eſt triplex gradus boni et mali vel bonitatis et malicie. eſt em̄ actus moralis bonus vel malus ex ſtīa naturā. ex circūſtantia. ex v̓.tutē habita ſcꝫ adepta vel infuſa. Primo dico ꝙactus moralis eſt bonus exgenere id eſt ex ſua natura. ſcꝫ actus cadens ſupͣ debitam materiā. ſic̄ paſcere eſurientem. actus aūt ex ſta naturā eſt malꝰqui cadit ſipͣ materiam indebitā ſicut ſubtrahe aliena. materia aūt actus dicit̉ obiectū ip̄ius. Secundo actꝰ moralis eſt bonus vel malus ex circumſtantia. ſicut ex loco et temꝑe aut conditōne agentis. puta ſi ſubtrahat nō ſta ex loco ſacro et ſic deRō vro mēſure redalijs circūſtantijs. Require infra circūſtantia.Tercio actus moralis eſt bonus ex virtute acquiſita vel infuſa. Nam alit̓ oꝑatur aliquis an̄qͣꝫ habeatv̓tutem et poſtqͣm habꝫ v̓tutem. qd̓ patet. qꝛ an̄qͣꝫhabeat virtutem oꝑatur bonū non tn̄ bene. ſꝫ poſtqͣꝫ habꝫ virtutem oꝑatur bonum bene. Verbigra.An̄qͣꝫ quis habeat habitum vel v̓tutem iuſticie operatur vel facit iuſtū. ſꝫ non iuſte. ſꝫ poſtqͣm habꝫ virtutem itiſticie oꝑatur iuſtum iuſte. ſimilit̓ an̄qͣꝫ qͥshabeat v̓tutem caſtitatis vel cōtinentie oꝑat̉ caſta.ſed non caſte. ſꝫ poſtqͣm habꝫ oꝑatur vel facit caſtacaſte. vt patet ꝑ ph̓m. ij. ethico. Hec bt̄us tho. inqueſtōnibꝰ diſputatis de malo. q. j. arti. iiij. Vtrūomēs actus ſint indifferētes. in cor. q. et in ſoluxj. argū. ibidem. Secunda diſtinctō de bono etmialo eſt qd̓ aliquid ex ſua naturā eſt bonū. aliquidex ſua natura eſt malū. aliquid ex ſua natura eſt indifferens. ſcꝫ neqꝫ bonū neqꝫ malum. Primo emom̄e illud ex ſtīa natura eſt bonū qd̓ importat vel includit aliquid cōueniens rōni. ſicut paſcere eſurietem et alia huiuſmodi. Secūdo om̄ē illud ex ſtīanatura eſt malū qd̓ importat aliqͥd diſcordans a ratōne. ſicut tollere alienū et huiuſmodi. ¶ercioꝑboiuoom̄e illud ex ſua natura eſt indifferens. ſcꝫ qꝛ neqꝫeſt bonū neqꝫ malum qd̓ neqꝫ importat aliquid cōueniens rōni neqꝫ aliquid diſcordans a rōne. ſicutleuare feſtucā de terra vel aliquid huiuſmodi. Pecbt̄us tho. vbi ſupͣ immediate. q. j. arti. v. vtrū aliqui actus ſint indifferētes in cor. q. ibidē. Tercia diſtinctō eſt ꝙ duplex eſt bonum. ſcꝫ naturale etmorale et ſimilit̓ malū. Bonū nature vel naturaleeſt qd̓ habet ꝑfectōnem cōuenientē nature. que qͥdem ꝑfectō comp̄hendit cōuenienteꝫ menſtiram etforma et ordinem. Vn̄ aūgꝰ dicit in libro de natura boni. ꝙ rō vel ꝑfectō boni conſiſtit in modo ſpecie et ordine. vt in capitulis p̄cedentibꝰ patꝫ. Malūautem naturale non eſt pͥuatō vel carentia omīs boni vel ꝑfectōnis naturalis. ſed boni debiti vel p̄fectōnis debite. namcarere p̄fectōne non debita non eſtmalum. ſꝫ carere ꝑfectione debita eſt malum. Verbigratia. Nō habere manꝰ in homīe eſt malū. nonauteꝫ in equo aūt in boue. ſimiliter carentia viſtisin lapide non eſt malum. ſꝫ in homīe vel animali qd̓natum eſt et cui debitū eſt habere viſum. Bonumvero morale in actibus hūanis eſt ſcd̓m ꝙ actꝰ cōcordat rōni informate lege diuina. vel ꝑ doctrinaꝫvel ꝑ inſpectōnem diuina. Malū aūt morale ī actibus hūanis conſiderat̉ ſcd̓m ꝙ ſunt pret̓ rōnem.Vn̄ dyoniſiꝰ. iiij. c. de diui. no. dicit. ꝙ malū anime eſt p̄ter rōnem. malum vero corꝑis eſt p̄ter naturam. Hec bt̄us tho. vbi ſupra. q. pͥma arti. iiij.vtrum omīes actus ſint indifferentes in cor. q.Quarta diſtinctō de bono et malo morali ē. ꝙ ma.lum morale nūqͣꝫ poteſt eſſe bonū. bonū autem morale pt̄ eſſe malum. Primo dico. ꝙ malū morale nunqͣꝫ pt̄ eſſe bonum. qd̓ ꝓbo duplici ratōne.Primarō eſt talis. Illud qd̓ eſt contͣ ordinem rōnis inqͣntum tale nūqͣꝫ eſt vel poteſt eſſe bonū. ſedmalum morale inqͣntum tale ſemꝑ eſt contͣ ordinērōnis. gͦ ⁊cͣ. Secūda rō eſt talis. Illud ꝙ nō pt̄eſſe integrū bonū ſemꝑ eſt malū. ſꝫ actus malus nōpoteſt eſſe integrū bonū cum in eo ſemꝑ ſit malumvel actōnis vel intentōnis. gͦ ⁊cͣ. Secūdo dico.ꝙ bonum morale pt̄ eſſe malum nō quidem ex ſtiogenere vel ſpecie vel natura. ſed ex fine. ex quo formo ſic rōnem. Illud pt̄ eſſe malum cui poteſt adiūgi aliquid qd̓ eſt malum. ſꝫ actui vel oꝑi ex ſua natura bono poteſt adiungi aliquid qd̓ eſt maluꝫ. ſeꝫintentio malifinis. gͦ ⁊cͣ. Verbigīa. Dare elemoſinam pauꝑi vel diligere deuꝫ eſt actus ſcd̓m ſe id eſtex ſtīa natura bonus. ſꝫ referre huiuſmodi actū adalique inordinatū finem. ſcꝫ cupiditatis aut manisglorie eſt quidem aliꝰ actus malus. Vbi nota.ꝙ aliter ſe habꝫ de bono et aliter de malo. Illā aliqͥdnon iudicat̉ eſſe bonū morale niſi totum ſit bonū.ſcꝫ ip̄a actō et ip̄a intentio. aliquid autem iudicat̉totum eſſe malū qn̄ aliquid fuerit in eo malum. ſcꝫvel ip̄a actō ex ſua natura mala vel iordinatō actꝰſcꝫ ad finemmalū. qd̓ duplicit̓ probo. Primo autoritate dyo. iiij. c. de diui. no. qͥ dicit. ꝙ bonū eſt