EpiſtoleadRomanos

a pimus. Propterea ſicut perb vnum hominem peccatuꝫ inhunc mundū intrauit: ⁊ ꝑ pec

catū mors: et ita in oēs hoīesmors ꝑtranſijt in qͦ oēs peccaIuerūt. Uſqꝫ ad legē em̄ pctm̄

d ſteros/ ſic nec pęna: ⁊ hoc qꝛ gr̄a nō eſt ab hoīe/ ſed a deo: ſicnon valet: ꝑ vnū hoīem peccatū: ergo ꝑ vnū hoīem vita. Sꝫdic ꝙ ſicut nō notat oīmodā ſimilitudinē/ ſed cauſam cū quadam ſimilitudine. Et eſt ſenſus: ꝙ ſicut adam fecit tale qͦ factomors ſeu pctm̄ intrauit ad poſteros: ſic chriſtus tale quo facto vita ſeu deſtructio peccati venit adnos: quia morte ſuamortē nr̄am deſtruxit. Sic ſimilitudo intelligitur qͦ ad hoc ꝙpͥmꝰ hō potuit pctm̄ facere: ⁊ nō purꝰ hō ſed deꝰ potuit facere ſecūdā ſalutē: vt ſi miles pōt caſtrū expugnare: gͦ ⁊ rex. Iuſticia ⁊ vita: Cōtra videt̉ ꝙ debuit dicere: fides ⁊ vita: qꝛ fidesſemꝑ purificat cor. Actꝭ. xv. b. Fide purificās ⁊cͣ. Rn̄ſio. Iuſticia large ſumit̉ pro quacūqꝫ ꝟtute: ⁊ d̓r hęc remiſſio peccati. Qd̓ nō debebat. Psͣ. Quę nō rapui tunc exoluebā. Et paternis .i. originalibꝰ q̨̄ contraximus a pͥmis parētibꝰ ⁊ ꝓprijsſuꝑadditis. Cōcupiſcētialit̓ generatos hͦ dic̄it qͣꝫtū ad differētiā generatiōis chriſti. Spūalit̓ regeneratoſ. Ioh̓. iij. a. Oportet naſci denuo. Argumentū ꝙ nullus potuit ſaluari niſi generatus a chriſto: ergo cū abraam ſaluatus ſit/ fuit regeneratusa chriſto: ergo chriſtꝰ fuit tꝑe abraā: Qd̓ verū eſt. Chriſtusem̄ fuit tꝑe abraam. Un̄ Ioh̓. viij. g. Anteqͣꝫ abraā fieret egoſum: ſed tūc nō fuit chriſtus. Eſt aūt imꝑfecta generatio quęfiebat tꝑe abraę: ⁊ oēs deſcendebāt ad limbū: perfecta in morte chriſti: ſic abraā mō perfecte regeneratꝰ/ tūc imꝑfecte.Litteralit̓. a ¶ Propt̓ ea ſic̄ ꝑ vnū hoīem/ vt dictū eſt.Pars prima huius capituli fuit ꝯcluſio p̨̄cędētis: ⁊ totū fuitexpoſitio illius ꝯcluſionis in hāc ſcd̓am partē: in qͣ oſtendit ꝙin fide mediatoris iuſtificamur: ibi: Ut quid em̄ chriſtusmortuꝰ eſt. In tertia ꝓbat idē a ſil̓i ⁊ a minori: ibi: Nō ſoium aūt .ſ. gloriamur ⁊cͣ. A ſimili ꝓbat qͦ ad hoc ꝙ ſicut pevnū hoīem pctm̄/ ⁊ per pctm̄ mors: ita ꝑ vnū ieſum chriſtumgratia ⁊ per gr̄aꝫ vitalis gloria: Aminori quo ad hoc ꝙ ieſuschriſtus qui eſt filius dei magis bonus eſt qͣꝫ aliqͥs poſſit eſſemalus: ergo ſi per malū hoīem potuit intrare pctm̄ et mors:multo magis per bonū .ſ. chriſtum gr̄a et vita. Cōtinua ergoſic. Dico ꝙ nō ſolū recōciliamꝰ .i. nō ſolum gr̄am accipiemꝰſed etiā gr̄aꝫ .i. gl̓iam iā accępimus in ſpe. Propterea .i. qꝛ.b. ¶ Sicut per vnū/ adā: in quo oēs peccauerunt pctō originali/ qd̓ eſt cauſa mortis: ita ſupple per ieſum chriſtum gratia et glori a mediāte gratia. Sed facit int̓poſitionē: qꝛ poſſetaliqͥs quęrere ex qͦ ꝑ ieſum chriſtū hoc habemꝰ: ad quid ergo data eſt lex? Ad hoc rn̄det. di Enim .i. qꝛ. c ¶ Uſqꝫ adlegem/ incluſiue .i. ſub lege: qꝛ ipſa non potuit auferre pctm̄.I Peccatū aūt nō ima ¶ Propterea ſic̄ ⁊cͣ. Glo. videt̉ notare cauſam motiuā:qꝛ em̄ miſer eſt hō: ideo miſertꝰ eſt deꝰ: ⁊ motus vt ꝑ filiū ſuum hoīem redimeret: gͦ locꝰ eſt hic a cauſa nō a ſil̓i. Et dicēdūꝙ li/ ꝓpterea/ notat cauſalitatē: ſꝫ illa nō ſufficit ad illationēniſi cū minoritate vel ſil̓itudine. Cū ab eius reatu ꝑ chriſti baptiſmū abſoluāt̉: ergo niſi baptiſma chriſti eſſet nō ſaluarēt̉:hoc fuit ꝯtingēs: ergo ꝯtingēs fuit eoꝝ ſaluatio. Sol̓o. Nonniſi per chriſti baptiſmū .i. niſi per paſſionē chriſti: ex qua baptiſmus initiū habuit. Un̄ abraam abſolutus fuit ab obligation ꝟbi per paſſionē chriſti. Uel expone ſicut illud: Niſi qͥsrenatus fuerit ex aqua ⁊ ſpūſctō ⁊cͣ .i. ꝯſimili regeneratiōe aq̄et ſpūſſancti: ſic hoc niſi per chriſti baptiſmū .i. niſi per ſimilebaptiſmū chriſti. Et eſt hic argumentū ꝙ aliud eſt reatus/ aliud eſt culpa: cum in limbo eſſet reatus: nec tn̄ ibi eſſet culpa.Sed quō cum nihil de diaboli ſimilitudine haberent: ſed tm̄dei ſil̓itudine ibi tenebant̉: qꝛ Eccͣj .xxvij. b. Volatilis ad ſibiſimilia ꝯgregant̉: ergo ſtatim deberēt eſſe cū deo. Pręterea ſinihil erat in eis culpę: ergo nihil qd̓ erat fuit gehēnę: ergo nōpoſſent detineri ab igne: gͦ eadē ratione nec in limbo: ⁊ reuera ſi oīno nihil haberēt de culpa nō detinerent̉ ibi: Initiumpctī. Ecc̄j .xxv. d. Siue a diabolo. Sap̄. ij. d. Inuidia diaboli ⁊cͣ. Mortalis poſteritas: quia ab eis deſcenderunt omēs poſteri mortales morte peccati ⁊ corporali. Viro potiꝰ .j. Corꝭ.

xj. a. Uir eſt caput mulierꝭ: ⁊ ideo imputat̉ ei pctm̄ mulieris:qꝛ potuit eā corrigere ⁊ nō correxit. Vel qꝛ mulier. Secundaſolutio: vtraqꝫ ratio ꝓbabilis ⁊ nō neceſſaria. Sed videt̉ fortehęc neceſſaria: qꝛ adam ꝯſummauit peccatū per qd̓ tabificauit genus humanū: niſi em̄ ꝯſenſiſſet: nō eſſet originale trāſlatum. Vna caro ē lege maritali. Pelagiani: qui dicebant peccatum originale noneſſe. Et vbi inuenitur eſſe ꝯtractum abadam/ dicebāt hoc intelligendū de illis qͥ imitabant̉ adam inpeccādo. Eius pͥncipē .i. auctorē. In lib̓. Sap̄. ij. d. Iuſtificationē q̨̄ ei remiſſionē pctōꝝ oēs peccauer̄t vt in materia: ſꝫchriſtus fuit in adā vt in materia: gͦ chriſtus vnus hō fuit cumillis: ⁊ ita fuit in maſſa: ſed oēs in illo peccauerūt: gͦ chriſtꝰ inillo peccauit. Sol̓o. Duplex eſt eē in illo ẜm materiā .ſ. et ẜmꝓpagationē corruptionis vitioſe. Chriſtus pͥmo mō in illo ſolum eſt: oēs alij a chriſto. Secundo mō vel aliter et melius:Oēs em̄ illi vnus hō fuit materialiter ꝑ lr̄am. Legis auferrisͣ. iij. c. Per legē pctī cognitio. Glo. Nō ꝯſumptio. Spiritur̄ę .i. gr̄a q̨̄ ē a ſpūſctō. Scd̓m hoīes nō imputabāt. Cōtra.Nōne iudas voluit occidere thamar. Gen̄. xxxviij .ſ. Nō niſi ꝑ pctā fornicationis: gͦ cognoſcebat fornicationē eſſe pctm̄:cū ꝓpter illud eā voluit occidere: gͦ an̄ legē imputabat̉ peccatum. Rn̄ſio. Loquit̉ vt in pluribꝰ: vel nō imputabat̉ tantumquantū erat. Pauci em̄ aūt nulli erāt qͥ ꝓ pctō crederēt puniri aliqͣ pęna eterna. Sine lege. sͣ. ij. b. qꝛ ſine lege: ſic̄ illud Iacobi. ij. c. Iudiciū ſine miſericordia ⁊cͣ .i. ꝓ eo ꝙ ſine miſericordia ſunt: vel ſine legali diſceptatione: de qͣ Matth̓. xxv. d.Per moyſē. Ioh̓. j. b. Lex ꝑ moyſē. Qn̄ ita dn̄at̉: Sap̄. xviijc. Et nox in ſuo curſu ⁊cͣ. Sed ad ſcd̓am/ Apocal̓. xx. d. Mortuos dabit .i. ad gehēnā: gͦ ad pęnā ſenſibilē qd̓ falſū ē. Sol̓o.Ad gehennā .i. ad locū qͥ eſt gehēna. Et ponit̉ locꝰ ꝓ ꝑte loci.Sil̓e Zach̓. ix. c. Tū aūt in ſanguīe teſtamēti tui emiſiſti vinctos de lacu .i. de ꝑte laci .i. inferni: in qͦ inferno .ſ. nō erat aqͣ. i.refrigeriū. Oſee. xiij. d. Ero mors tua o mors: morſꝰ tuꝰ eroinferne. Glo. Infernus eſt locus vbi includunt̉ aīę: vel ad refrigeriū vl̓ ad pęnā. Uel pōt dici ꝙ excludunt̉ ſctī ab hac generalitate ꝑ illud qd̓ dicit infernꝰ in Glo. Preter illos qͥ gr̄aadiuti ſunt. Sola gr̄a ſaluatoris .i. gratiſſima redēptio facta aredēptore. Deſtruit̉/ ẜm hoc videt̉ ꝙ in iuſtificatione impij inqͦ deſtruit̉ mortis imperiū nō exigat̉ niſi ſola gr̄a. Sed dicendū ꝙ li ſola/ nō excludit ea q̨̄ ꝯcurrūt in iuſtificatione impij:ſꝫ tm̄ excludit ea .ſ. oꝑa ꝯtritionis. ⁊ p̨̄cipue oꝑa legis. Dicit gͦſola/ ad innuēdū ꝙ pͥncipalitas iuſtificationis attendit̉ penesgr̄aꝫ: ⁊ ideo nō ſequit̉ excluſio eoꝝ triū .ſ. motꝰ liberi arbitrijꝯtritionis ⁊ remiſſionis pctōꝝ/ q̨̄ ꝑ gr̄am intendunt̉: ſicut cūd̓r: nō facio niſi comedere nō excludit̉ potus: qꝛ cū ſeq̄la cibimelius diſtingue. Ad eius adiuti gr̄am. Ex hoc ſumitur ꝙquidā fuerūt in veteri teſtamēto qͥ ꝑtinuerunt ad nouū teſtamentū: illi .ſ. qui ſeruiebāt deo ex amore. Et in nouo ſimiliterſunt aliqͥ ꝑtinētes ad vetꝰ/ qͥ ſeruiūt deo tm̄ timore pęnę vel ꝓtꝑalibꝰ. Ad ꝯdēnationē .i. ad limbū vbi carēt viſione dei. Ul̓ad ꝯdēnationem .i. ad pctm̄ actuale ꝑ qd̓ damnarent̉. Ut ei ſimiles crearent̉: gͦ aīa creat̉ peccatrix: qꝛ nō creant̉ pctōres niſi aīa peccatrix: quia ſimul creat̉ ⁊ creādo infundit̉: ſꝫ nō tm̄ acreatione habet hoc: ſed in creatiōe in corꝑe. Un̄ interp̄tatiofacta ē. Argumētū ꝙ hęc epl̓a facta vel ſcripta ē in gręco. Cōtrariū d̓r ad Roma. j. in pͥncipio: Et ſil̓r ad Heb̓. Ideo dicūtqͥdā ꝙ latīe ſcriptę erāt: vt qꝛ ſcribebat romanis qͥ erāt latini:latine ſcribebat eis. Etiam ſcribēs hębreis ſcripſit hebraice.Sꝫ forte veriꝰ: ſicut hic d̓r ꝙ tūc gręci multi erāt inter romanos ⁊ magni erāt inter eos ⁊ potētes. Un̄ d̓r ꝙ qꝛ romani tiinuerūt eſſe ſub dominio gręcoꝝ: iō cōbuſſerunt portū qͥ eratad eundū in gręciā: ⁊ ſic lingua gręca inter romanos fuit. Velalijs nō mutatis hęc eſt tertia expoſitio: ſꝫ effectꝰ .i. mors corporalis diſſoluēdo aīam a corꝑe. Uſqꝫ ad moyſē incluſiue .i.in tꝑe legis. Cū minus videret̉ ⁊cͣ. ſupple regnare mors ſub lge: qꝛ videbat̉ ꝓhibere pctm̄ ⁊ retardare ab eo: et ideo vide-

Expoſiti.Gſo. 82

De cōſe. diſ. 4.e. querit in fi. et.c. placuit

Mā. 48.

Ad litteram

ExpoſitioGlo.

Ioh̓ 3. a.

ꝯ