Druckschrift 
7 (1502)
Einzelbild herunterladen
 

Ordlogus ex verbis doctorum collectus

Rincipiā rerū re̓quijrenda ſunt prius: vtVeorū noticia pleniorpoſſit haberi. Tuncem̄ demū faciliꝰ poterit cauſęſꝫ ratio declarari/ ſi ēius origohͦ diſcat̉. Si e̓rgo epiſtolaꝝ ſcripturę poſt euāgeliū ęditę modū ⁊ rationē on̄derimꝰ/ poteritvideri verū qd̓ dicimꝰ. Scikendū igit̉ ꝙ ſicut ī veteri teſtamento poſt legis moſaicę erui ditionem vbi culturę diuinęmandata continebant̉ ꝓphetica doctrina fuit neceſſaria q̨̄in rediuiua populi pctā ſupplinciorū denūciatiōe compeſceo ret/ atqꝫ ēundem populū bonorū repromiſſionibꝰ ad obepdiendū ac ſeruiendū deo viuenti cōmoneret: ita in nouoteſtamento poſt euangeliū inq quo chriſtiane̓ religiōis ordor et perfectę ſanctitatis doctri

na traditur/ epiſtolarū pauli ⁊alioꝝ ꝑutilis ſecuta eſt doctrina/ vt eccleſiam dei cōtra hęreticas prauitates p̨̄muniret:et ſuborientia vitia reſecarets ⁊ poſt futuras q̨̄ſtiones exclutderet. Hi ſunt panni qui adextrahendū hieremiā de lacuv funibꝰ circūligati ſūt. Epiſtolarū ſiquidē doctrina legis ⁊ꝓphetię atqꝫ euāgelij ꝯſonisx teſtimonijs velut triplici fūney circūligata de lacu ignorantię ⁊ infidelitatis peccator ada̓ lucē gra̓tię et vēritatis edubcit̉. Inter om̄s v̓o epiſtolarūſcriptores paulꝰ in tribꝰ ⁊ pluribus forte excellit .ſ. in oꝑisꝓfunditate/ in fidei aſſertione⁊ in gratię cōmendatione ſeuc ſpei ſubleuatione. In operisꝓfunditate: qꝛ hoc opus ⁊ cęteris prolixius/ ⁊ ad intelligēdū difficiliꝰ eſt. In fidei aſſer-

Eiuſdē reuerendiſſimi patris dn̄i Hugonis Carmnō ꝓlogi ex verbis ſanctorū doctorū in epiſtoPauli collectiExpoſitio.las ſancRincipia rerū requirēda ⁊cͣ. Pręponit̉ autemhuic libro ꝓlogus ex verbis Auguſtini/ HieronymeOrigen̄. Haymonis. Amb̓. collectꝰ. Et notādū ẜmCorbolien̄ſem/ ꝙ in pͥma parteiij oritur cauſacōpoſitiōis. In ſecūda cauſa frequētationis. In tertia rationumeri epiſtolarum.In quarta ratio ordinis: quia nō ordinant̉ ſicut fuerūt cōpoſitę vna poſt aliam. In quinta materia generalis. In ſexta materia ſpecialisſcꝫ huiꝰ epiſtolę primę: et vbi fuerit ſcripta: et vn̄ fuerit miſſa: ⁊ quibꝰ: ⁊ qualiterfuerit ſcripta: ⁊ quismodus ē ⁊ ordo tractandi. Primo gͦ cōſideranda ē cauſa hiius operis in proęmio. Uerba magiſia Principia: idcauię. bequida: quare⁊ ſcire eſt cauſam rei noſſe. c Tūc em̄ demū .i. habita noticioꝝ qm̄ ſūt: d Facilius potericauſę rō .i. cauſa rōnabil̓ qͣre .ſ. ſic ſūt. Sed hec expoſitio videt̉ eē lr̄ę extorſio: ⁊ p̨̄cipue qm̄ pͥncipiū et cā idē ſūt. Un̄ aPrincipia rerū .i. cauſę q̨̄ ſūt de eſſe .ſ. materia ⁊ forma.Cauſę ro. i. cauſa finalis q̨̄ radicat materiā ⁊ formā. Scd̓mCorbolienſem. a Principia rerū .i. cauſę. e CCauſęratio .i. vtrum ſit illa cauſa rationabilis. f Declarari:vtrū ſit rationabilis cauſa vel nō. g Si eius origo: id eſſi qͣlit̓ ſit cōpoſita diſcat̉. q. d. ſcito quare aliquid ſit cōpoſitūſtatim ſcitur quare ſic ſit compoſitū. h Si ergo. Verbaſunt ambroſij. Uel forte poſtea incipiūt ibi: Sciēdū igitur⁊c̄. Modū ⁊ rationē: id ē rōnabilē modū: vel modūqͦ ad ſpem: rōnē qͥ ad finē. k Sciēdū igit̉ ⁊cͣ. Ecce cauſa ſuſceptionis oꝑis et origo/ vt modificet legē ⁊ ꝓphetas eieuangeliū. ¶¶ Culturę diuinę mandata: id eſt p̨̄cęptamoralia. Uel .i. ꝑ̨̄cępta de credēdo/ ſperādo/ ⁊ diligēdo deū:qꝛ dicit Augꝰ in pͥncipio Enchiridion: Hęc em̄ maxime: id ēfides ipes/ charitas: immo ꝟo ſola in religione ſequenda ſūt.Et priꝰ ſup dicit: Diximꝰ colēdū deū/ ſꝫ fide/ ſpe et charitate. m Rediuiua populi pctā: id eſt iterū ⁊ iterū naſcētia. n Compeſceret. Roma. v. d. Lex ſubintrauit vtabūdaret delictū. Ergo nō cōpeſcuit ſed potiꝰ irritauit cōcuplſcentiā. Itē Ro. vij. b. Occaſione accępta per legē reuixitpeccatu. Solutio. Lex intētiōe legiſlatoris cōpeſcuit: ſed occaſione irritauit cōcupſcentiā. o Atqꝫ eundē populūbonorū repromiſſionibꝰ .i. iteratis ꝓmiſſionibꝰ. In hocꝙ dicit pluralit̓: repromiſſionibꝰ ⁊ ſingulariter: denūciatione/ innuit ꝙ frequētiꝰ in ſermonibꝰ blandiēdū eſt qͣꝫ terrendū. Unde Luct. vj. f. Eijce primū trabē ⁊c. Ibi Glo. Raro et nō niſi ex magna neceſſitate obiurgatiōes ſūt admiſcēde. Sed cōtra. ij. Timoth̓. iiij. a. Argue/ īcrepa/ obſecra. Ibiponūtur duo ad terrorē: vnū tm̄ ad promiſſonē. Itē Hiere.j. b. Ut euellas ⁊ deſtruas ⁊ duperdjs ⁊ diſſipes ⁊ ędifices ⁊

plātes. Ibi ponunt̉ quattuor ad terrorē: duo ad ꝓmiſſionē.Solutio huiꝰ eſt illud. ij. Timoth̓. ij. d. Seruū dei nō oportetlitigare: ſed manſuetū eſſe ad oēs: et hͦ ẜm diuerſas perſonas.Perfectis em̄ aut nūqͣꝫ aut raro litigādū ē increpationibꝰ velcōminationibꝰ. Ꝙ aūt dic̄ Glo. Lucꝭ. ibi obiurgatio dr̄ correctio cū clamore ⁊ qͣdā īdignatiōe. Et ad illud Hiere. dicendū ꝙ nō mittebat̉ adꝑfectos ſed ad quaſiobſtinatos ad quosoportet plꝰ vti cōminationibꝰ qͣꝫ ꝓmiſſionibꝰ. Bonoꝝ repromiſſiōibꝰ .i. tēꝑaliū: vt dic̄ poſtilla.UUIn̄ Eſa. j. e. Si hͦ feceritꝭ bona t̓rę comedetꝭ: ⁊ ꝑ ea ęt̓na deſiderabitꝰ. Un̄ Augꝰiiij. de doctrina chriſtiana. Regno terreno veteres regnūcęleſte maginabantur ⁊ pręnūciabant.Sed cōtra. Si lex ꝓmittebat tēporaliaꝓpter terrena poteſtquis ſeruire deo: ſꝫtūc quęro: motꝰ illeaut eſt charitatꝭ autnaturę aut vitij: qꝛ nōſūt plura pͥncipia innobis. Sed nō ē charitatis: qꝛ ipſa ſeruitdeo ꝓpter ſe et ſuperoīa eū diligēs. Neceſt naturę: qꝛ naturanō ẜuit deo ſꝫ cuiqꝫ:gͦ eſt vitij. Solutio.Potuer̄t deo ẜuire ex charitate ꝓpt̓ tēꝑalia: vt li/ ꝓpt̓ nō dicatfinē in qͦ qͥeſcat̉ ſed qͦ. p Deo viuēti: ad differētiā idolorū et hominū mortuoꝝ: quos hoīes colere ſolebāt. q Chriſtiane religionis ordo: id ē chriſtiana religio ordinata.r Et ꝑfectę ſanctitatis: quo ad cōſilia: de quibꝰ Matth̓v. f. et xix. c. s Futuras queſtiōes excluderet: Sic̄dicit. j. Corꝭ. vj. t Hi ſūt panni. Hiere. xxxviij. d. Vbiſic exponit̉. Lacus vorago peccatoꝝ: funes p̨̄cępta: pāni ſanctorū exēpla. Gregꝰ. Facta pręcedētiū recolamꝰ ⁊ grauia nōerūt quę ſuſtinemꝰ. Sed pāni iſti ſūt veteres: quia veterū: velqꝛ tanqͣꝫ putrida a nobis ꝓiecta et ab vſibꝰ noſtris ſeparataſūt exēpla ſanctoꝝ. Sed h̓ alio mō introaucit̉. tihi ſūt pāni .ſ. epiſtolę pauli. v Funibꝰ/ pręcęptis legis et ꝓphetarū et euāgelij. x Triplici fune: Ecc̄s. iiij. c. y¶ Delacu ignorātię/ proprię. z ¶Gratię contra ignorantiā:Et veritatis: cōtra infidelitatē. b Inter oēs veroaepiſtolarū ſcriptores. Secūda ꝑs ē cauſa frequētatiōiſ. In operis ꝓfūditate: quia hoc opꝰ ⁊ cęteris ꝓlixiꝰ/ ⁊ ad intelligēdū difficiliꝰ eſt. ij. Pet̓. iij. d. In qͥbꝰſūt q̨̄dā difficilia intellectu q̨̄ indocti et inſtabiles deprauant.Sed nōne Canonica iohānis: īmo totū opꝰ iohānis difficiliꝰē vt videt̉: ita difficilior eſt. Itē ſuꝑ illud Marci. iij. c. Impoſuit eis noīa boanerges: dicit Glo. i. filios tonitrui: quoꝝ vnꝰintonās vocē theologā quā priꝰ nemo ędere nouerat/ emiſit:quā tāto pōdere grauidā reliqͥt: vt ſi aliquāto plꝰ intonare voluiſſet/ nec ipſe mūdꝰ capere potuiſſet. Itē circa principiū iohannis in Glo. cōparat̉ aquilę volāti/ qꝛ volauit altius cęterꝭ.Itē ipſemet apl̓s dicit. ij. Corꝭ. iiij. a. Ꝙ ſi opertū ē euāgeliūmeū/ in his qͥ pereūt opertū eſt: gͦ alijs nō eſt difficile. Sedhͦ ſoluit̉ triplicit̓. Primo ſic̄ in poſtillis dr̄: ꝙ euāgeliū Ioh̓isꝓfundiꝰ ē quātū ad q̨̄dā capitula: ſed epiſtolę pauli ꝓfūdiores quātū ad totā textꝰ ſeriē. Scd̓m Corbolien̄. ſic. Hoc opꝰP eſt ꝓfundius

a 3