Druckschrift 
1 (1498)
Einzelbild herunterladen
 

Epitoma auctoris

ergo filij mei/ patrem veſtꝝ:gͦ Seruite domino ī ve̓ritate:det inquirite/ vt fāciatis quęt plācita ſunt illi: et filijs vegͦ ſtris mandate: vt faciant iuh ſticias ⁊ ele̓moſynas/ vt ſintmemores dei/ ⁊ benedicantdeum ī omni tempore/ in veritate ⁊ in tota virtute ſua.Nunc ergo filij audite me/ ⁊i nolite manere hic: ſed quakcunqꝫ die ſepelieritis matrēveſtramˣ circa me in vno ſel pulchro ex eo dirigite greſin ſus veſtros vt exe̓atis hinc.n Uideo enim quia iniquitaso eius/ fineꝫ dabit ei. Factumeſt autem poſt obitum matrꝭpͦ ſuę: tōbias abſceſſit ex niniue cum vxore ſua ⁊ filijs ⁊ filiorum filijs: et reuerſus eſtad ſoceros ſuos: Inuenitqꝫeos incolumes/ in ſenectutebona: ⁊ curam eorum geſſit:Et ipſe clauſit oculos eoꝝet omnē hęreditatem domuſraguelis/ ipſe percępit: viditqꝫ quintam generationē/filios filiorum ſuorū. Et cōpletis annis nonagīta et nouem/ in timore domini: cumgaudio ſepelierunt eum omnes cognati eius. Et omnis generatio eius/ in bonavita/ ⁊ in ſancta conuerſatione permanſit: ita vt accępti eſſent tam deo qͣꝫ hominiq bus/ ⁊ cunctis habitatoribꝰr terrę. Explicit liber tobię.

a Seruite ex amore: in timore/ filiali. b In veritate:Nō ſimulate. c Inqͥrite: ꝯſulētes alios. d Ut faciatis: Nō vt audiētes audiatꝭ/ vel vt ſciatꝭ tm̄: ſꝫ vt faciatꝭ porius. Psͣ. Miſericordia eiꝰ ī filios filioꝝ/ his qͥ ẜuāt teſtamētū eius: et memores ſūt mandatoꝝ eiuſ/ adlū ea. ideſt:Si quis auditor eſt etnō factor hic comparabitur viro conſideranti vultū natiuitatꝭſuę in ſpeculo: Cōſiderauit enī ſe/ ⁊ abijt:et ſtatim oblitus eſtqualis fuerit. ePlacita ſunt illi.Roma xij. a. Reformamini ī nouitate ſenſus veſtri: vt probetiſquę ſit voluntas debona: beneplacens etperfecta. Bona/ quoad incipientes: Placens quo ad proficites: Perfecta/ quo acperfectos. Item bona/ in coniugatis: beneplacens/ in continētibus: perfecta/ in virginibꝰ. f Et filij.veſtris mandatequia patres tenenturinſtruere filios. ę Iuſticias: quo acſeipſos. h Elemoſynas: quo ad proxmos. iManerehic. Glo. In mūdo:qui tranſibit ⁊ concupiſcētia eius. j. Ioh̓.ij. c. Tranſibit/ quoad figuram/ non qͣꝫtūad ſubſtātiā. j. Corꝭvij. f. Pręterit figura huius mundi. kMatrem veſtraꝫ.Hic patet ꝙ pauciſpelierunt matrem ſuam cū patre ſuo ī vnoſepulchro: quia pauci ſūt qͥ dirigūt greſſus ſuos vt exeant deniniue. ¶Greſſusintentionē cordis.m Exeatis hincGlo. Relinquatis trena deſideria. n Iniquitas eius.Glo. Trāſgreſſio māſius orbis exterminatio eſt. o Factum eſt autem ⁊cͣ.datorum dei: quę ipHucuſqꝫ locutꝰ eſt ſenex tobias: Nunc agit auctor de redituiunioris tobię ad ſoceros ſuos/ rāgueleꝫ et annam: vbi ⁊ mortuus eſt. p Tobias: minor. q Cunctis habitatoribus. Eccͣj .xlv. a. Dilectus deo et hominibus ⁊cͣ. ij. Corꝭ.viij. d. Prouidentes bona/ non ſolum coram deo: ſed etiamcoram hominibus. r Terrę: viuentium. De qua Psͣ.Credo videre bona domini in terra viuētiū ⁊cͣ. Matth̓. v. a.Beati mites: quoniam ipſi poſſidebunt terram. Explicit Poſtilla ſuper librum Tobię.

Reuerendiſſimi patris/ domini Hugonis ⁊cͣ.Cardinalis/ de hiſtoria libri Iudith Epitoma.Ortuo cyro rege perſarum/ quidam medus/arphaxat nomine/ in egbathanis ciuitate/ medorum metropoli/ ſurrexit: ⁊ reꝑauit eaꝫ ⁊ muniuit inexpugnabilit̓: quaſdam medię partes ſibi concilians: ita vt tandeꝫ toti medię imꝑaret:Sed cambyſes cyri filius/ quē pater eius adhuc viuens regem aſſyriorum conſtituerat/ et nabuchodonoſor noīauerat īduodecimo āno regni ſui/ arphaxat ſuꝑauit ī campo ragau:qui eſt inter euphraten et tigrim: Factuſqꝫ monarcha/ ſuperbiuit in tātū/ vt expugnatis omnibꝰ ꝓuincijs vſqꝫ ad iudęāet deſtructis dijs earum/ ſe ſolum deum faceret appellari abomnibus quos holofernes/ dux militię exercitus eius/ poterat ſubiugare. Qd̓ audientes filij iſrl̓ timentes ne in hieruſalem et ſanctuario dei ſimila faceret: miſerunt in terminis terrę per quos poterat in hieruſalem eſſe iter: et munierūt anguſteria viarū: ⁊ humiliauerūt ſe coraꝫ domino ad exhortationē eliachim ſacerdotis filij ieſu filij ioſedech. Et nūciatum ēholoferni/ ꝙ filij iſrael ſe paraſſent ad reſiſtendum: et itineramōtium concluſiſſent: Qui vocauit duces moab et ammon:quęrens ab eis/ quis eſſet hic populus. Cui dixit achior duxfilioꝝ ammon: Populo iſti nemo reſiſtere poteſt: cum placatus eſt deo ſuo. Ad quod verbum iratus holofernes/ iuſſiteum duci in bethuliam/ quā obſederat. Sed nuncij timentesfundibularios bethulię/ ligauerunt achior ad arborem: Quēſoluerunt fundibularij: ⁊ ſtatuerūt in bethulia in medio ſeniorum: Quibus cū expoſuiſſet rei cauſam/ ocias princeps ſiuedux populi/ recępit eum in domo ſua. Deficiente autē popilo bethulię prę ſiti: ſtatuerunt ſacerdoteſ: vt niſi infra quinqꝫdies habuiſſent ſuccurſum/ redderent holoferni ciuitatem etſe. Super qͥ Iudith inſpirata diuinitus/ reprehendit eos: eoꝙ temptaſſent deum: cui terminū impoſuiſſent miſericordięeius: Quę d̓ nocte egrediens ciuitatem/ recepta eſt ab holoferne: quę de nocte caput holofernis amputauit: ⁊ ſecum retulit in ciuitatē. Quo facto/ fugit exercitus holofernis: et ſicliberata ē ciuitas per iudith. Hanc hiſtoriam trāſtulit hieronymus/ ad petitionem paulę et euſtochij/ de chaldęo in latinum. Hic liber inter hiſtoriales libros apud hebręos computatur: et inter apocrypha: vt Tobias: Eccleſiaſticus: Sapientia: vt dicit Hieroꝰ. ſuper Regꝭ. vbi determinat treſ ordines canonis veteris teſtamenti apud hebreos. In primoordine ponens qͥnqꝫ libros moyſi: quos vocat legem. In ſecundo octo libros/ ſcilicet Ioſue/ Iudicum/ Samuel/ Malachim/ Eſaiam/ Hieremiam/ Ecechielem/ duodecim ꝓphetas: Et hunc ordinem vocat ꝓphetas. In tertio ordine ponit nouē libros/ Iob/ Dauid/ Parabolas/ Eccleſiaſten/ Cantica/ Danielē/ Paralipomenon/ Eſdrā/ Heſter: Et hūc ordinē vocat agiographa. Oēs alios libros vocat apocrypha:Quoꝝ triplex ē diuerſitas/ ſcilicet/ cuiꝰ auctor ignorat̉/ ſꝫ patet veritas: vt Iudith: et tales recipit eccleſia. Uel cuiꝰ veritas ignorat̉: et tales nō recipit eccleſia. Uel vtroqꝫ modo: etneqꝫ tales recipit eccleſia. Hieroꝰ. autem in prologo librumiſtū numerat inter agiographa. Sed dicendū ꝙ Hieroꝰ. large ſumit agiographa: vt in eis comprehendat primam ſpeciem apocryphoꝝ: ſicut dictū eſt in prologo ſuper Tobiaꝫ.Uel forte ſcriptoris vitio factū eſt hoc: qui ſcripſit agiographa vbi deberet ſcribere apocrypha: Ita dic̄ magiſter in hiſtorijs. Pręmittit aūt Hieroꝰ. prologum: in quo cauſamtrāſlationis ⁊ modum aperit. Tranſtulit enim Hieroꝰ. propter varias et corruptas ęditiones: magis ſenſum ex ſenſuꝫqͣꝫ verbum ex verbo ſequens. Rabanꝰ ꝟo libꝝ iſtū expoſuit. Explicit Epitoma in librum Iudith.

Ps. .102.

Incob .1.d.

j a1

al̓. ⁊ iuxta

Psͣ .26.

i1 5