¶ XXVII
a Laboresˣ manuū tuaꝝ quiamāducabis: beatꝰ es et bn̄ tixbi erit. Uxor tua ſicutr vitis
f rabūdāſ: ī lateribꝰ domꝰ tuę.ſꝫ Filij tui ſicl̓tˣ nouellę oliuarū: in circūitū menſę tuę.
Itē pęnitētia via ē ad deū. Un̄ Mat. vij. b. Arta ē via q̨̄ ducit ad vitā. Itē quęlibet ꝟtus ē via: int̓ quaſ charitas excellētior ē. Un̄. jͣ. Corꝭ. xij. d. Adhuc excellentiorē viā vob̓ demōſtro. De oībꝰ iſtis vijs dicit̉/ Prouer. iij. c. Uię eiꝰ vię pulchrę et ſemitę eiꝰ pacificę. Deinde ꝓph̓a ꝯuertēs ſe ad timētes deū: qͣſi ad vnū loquēs ait: a ¶ Labores manuū tuarūqꝛ māducab̓ in futuro. b ¶ Btūs esiam ī via beatitudineſpei: c ¶ Et bn̄ tibi erit/ in patria btītudine rei. Hoc d̓r ꝯtra auaros/ qͥ nō audent comedere de rebꝰ ſuis. De qͥbꝰ dicit̉ Eccͣs. vj. a. Eſt aliud malū qd̓ vidi ſub ſole/ et qͥdē frequēs apud hoīes: Uir cuideus dedit diuitias ⁊ ſub̓am ⁊ honorē: et nihil deeſt aīę eiusex oībꝰ q̨̄ deſiderat: nec tribuit ei deꝰ ptātē vt comedat ex eo:ſed hō extraneus vorabit illud. Et eodē. v. c. Sicut egreſſuseſt nudus de vtero mr̄is ſuę: ſic reuertet̉ ⁊ nihil auferet ſecumde labore ſuo. Itē hͦ dicit̉ ꝯtra curiales ⁊ illos qͥ ſemꝑ viuūtde alieno. Cōtra qͦs Seneca: Miſerū eſt ad alienū aſſueſcere: inęſtimabile autē bonū eſt ſuū fieri. Eccͣs. v. d. Hoc viſūeſt ē mihi bonū: vt comedat qͥs ⁊ bibat ⁊ fruat̉ in lęticia ex labore ſuo. Et. jͣ. Omni hoī cui deus dedit diuitias atqꝫ ſub̓aꝫpoteſtatēqꝫ tribuit ei vt comedat ⁊ fruat̉ parte ſua ⁊ lętet̉ delabore ſuo: hoc donū eſt dei. Itē hͦ dicit̉ ꝯtra ocioſoſ: qͥ nihilvolunt ſuis manibꝰ oꝑari. Cōtra quos/ Prouer. vltꝭ. d. Cōſiderauit ſemitas domꝰ ſuę/ ⁊ panē ocioſa nō comedit. Itemeodē. xx. a. Propt̓ frigus piger arare noluit: mēdicabit ergoęſtate ⁊ nō dabit̉ illi. Item eodē. vj. b. Vſqꝫ quo piger dormies? qn̄ ꝯſurges ē ſomno tuo? Paululū dormies: paululūdormitab̓: paululū ꝯſeres manꝰ tuas vt dormias: et veniettibi quaſi viator egeſtas: ⁊ pauperies quaſi vir armatꝰ. Itēhoc dicitur contra illoſ qui omnia ſua cōmedunt ⁊ nihil dantpauperibꝰ vt inueniāt in futuro. Cōtra quos dicit̉ Eccͣs .xj.a. Mitte panē tuū ſuꝑ trāſeūtes aquas: qꝛ poſt multa tempora inuenies illū. Lucꝭ. xvj. c. Facite vob̓ amicoſ de māmona iniqͥtatis: vt cum defeceritis recipiēt vos in ęterna tab̓nacula. ij. Timoth̓. ij. a. Laborantē agricolā oportet primū defructibꝰ ſuis ꝑcipere. Eſa. iij. b. Dicite iuſto qm̄ bn̄: qm̄ fructum adinuentionū ſuarū comedet. Sed notādū ꝙ eſt triplexlabor bonus. Primus eſt cordis in ꝯtritione vel cōpaſſione:De quo Psͣ. Laboraui in gemitu meo. Secūdus eſt oris infeſſione ⁊ p̨̄dicatiōe ⁊ pſalmoꝝ decantatione. De quo Psͣ.Laboraui clamās. Tertius eſt oꝑis. De qͦ Psͣ. ẜm aliā litteram. Manus eius in laboribꝰ ſeruierūt. Sap̄. iij. d. Bonoꝝlaboꝝ glorioſus eſt fructꝰ. Itē eodem. x. d. Reddet deꝰ mercedem laboꝝ ſanctoꝝ ſuoꝝ. Deinde qualit̓ talis ſit btūs oſtēdit dicēs: d ¶ Uxor tua. q. d. beatus es tu qui times dn̄ꝫ:quia/ vxor tua .i. caro tua: quę debet eſſe ſubdita ſpiritui ſitvxor viro Gen̄. iij. c. Sub poteſtate viri eris: ⁊ ipſe dn̄abit̉tui. j. Corꝭ. xj. a. Caput mulierꝭ vir) e ¶ Sicut vitis abūjdans: quę ex ſuffoſſione ⁊ putatione fęcundat̉. Eccͣj. xx. d.Qui oꝑatur terrā ſuam/ inaltabit aceruū frugū: ⁊ qui oꝑaturiuſticiā ipſe exaltabit̉. Deut̓. xxviij. a. Abundare te faciet dn̄ſomnibꝰ bonis: fructu vteri tui ⁊cͣ. f ¶ In lateribus domꝰtuę: id eſt ꝯſciētię tuę. Cuiꝰ latera ſunt quattuor ꝟtutes cardinales: in qͥbꝰ vxor abūdat/ cum per carnis miniſteriū vel īipſa carne opera virtutū abundant̉ fiunt. Verbi gratia: Opꝰiuſticię/ per pręteritoꝝ exceſſuū punitionē: opus temperātięper pręſentiū oblectamentoꝝ repreſſionē: prudentię ꝟo perfuturoꝝ periculoꝝ p̨̄uiſionē ⁊ p̄munitionē: fortitudinis autēper maloꝝ īminentiū firmā perpeſſionē. Vel certe vxor abūdabit in lateribꝰ domus: cum pro meritis quattuor virtutumremunerabit̉ copioſe quattuor dotibꝰ: quādo ſcilicet meritoiuſticię reddet̉ agilitas: temperantię/ claritas: prudentię ſubtilitas: fortitudinis/ impaſſibilitas: Vt ſicut dicit̉: Retribuetabundanter facientibꝰ ſuperbiā: ſic vere poſſit dici: Retribuet abundant̉ facientibꝰ iuſticiam/ temperantiā/ fortitudinem/jo/ prudentiam. Bona vxor dicitur: mulier ſapiens/ ſedula/ caſta/ tacita/ fęcunda humilis viro conſentiens. Talis vxor eſt
caro viri iuſti: ſcilicet ſapiens. Eccͣj xxv. b. Beatꝰ qͥ habitatcum muliere ſenſata. Quę eſt mulier ſenſata? In qͥnqꝫ ſenſibus bene ordinata ⁊ circūſpecta: De qua Prouerb̓. xix. b.Domus ⁊ diuitię dantur a parentibꝰ: a dn̄o autē ꝓprie vxorprudens. Iteꝫ ſedula: non ocioſa ſed circa neceſſaria domusbn̄ intenta. Ecc̄ͣj .xxvjc. Gratia mulieris ſedulę delectabit̉ virūſuum: et oſſa illiꝰ īpinguabit. Prouerb̓. xij.a. Mulier diligenſ corona eſt viro ſuo. Itēcaſta et ſobria ad litterā. Eccͣj .xxvj. c. Gratia ſuꝑ gr̄am mulier ſancta ⁊ pudorata: oīs aūt ponderatio nō eſt digna ꝯtinentis aīę. Itē tacita/ nō garrula ē. Ecc̄j .xxvj. c. Mulier ſenſataet tacita: nō ē īmutatio eruditę aīę. j. Timoth̓. ij. d. Mulier īſilentio diſcat cū omni ſubiectiōe. Itē fęcūda eſt: id eſt bonisoperibꝰ plena. j. Timoth̓. ij. d. Saluabitur autem mulier pergenerationē filioꝝ ſi ꝑmanſerit in fide ⁊ dilectione ⁊ ſanctificatione cum ſobrietate. Et hoc notatur/ cum dicitur: in lateribus. Item humilis eſt/ non ſuperba de prole ſic̄ agar: dequa dicitur Gen̄. xvj. a. ꝙ videns ſe concępiſſe/ contempſitdominā ſuam. Gen̄. iij. c. Sub viri poteſtate eris: et ipſe dominabitur tui. j. Pet̓. iij. a. Similiter ⁊ mulieres ſubditę ſintviris ſuis. Item ꝯſentiens eſt viro ſuo: id eſt ſpiritui. Ecc̄ͣj.xxv. a. In tribuſ placitum eſt ſpiritui meo: quę ſunt probatacoram deo ⁊ hominibꝰ: concordia fratrum/ amor proximorum vir ⁊ mulier ſibi bene ꝯſentientes. Hęc reuera eſt bonavxor: De qua dicitur Eccͣi .xxvj. a. Mulieris bonę beatusvir: numerus enim annoꝝ illorū duplex. Et. jͣ. Pars bonamulier bona: in parte bona timentiū deum dabitur viro profactis bonis. Item vxor viri: eſt ſapientia/ pęnitentia/ miſericordia/ innocentia charitas/ et quęlibet virtus: quaꝝ cuilibetdebet vir iuſtus amore īdiuiduo cōpulari. Vnde Sap̄. viij.a. Hanc amaui ⁊ exqͥſiui a iuuentute mea: ⁊ quęſiui ſponſameam mihi aſſumere ⁊ amator factus ſum formę illiꝰ. Hęc vxor in lateribus domus ſicut vitis abundat: quando conſcientia operum prędictaꝝ virtutum odore exuberans fragrat vtvere poſſit dicere: Ego quaſi vitis fructificaui ſuauitatē odoris. Et Oſee. x. a. Vitis frondoſa iſrael: fructus adęquatus ēei. Filij huius vxoris ſunt opera bona: de quibus ſubditur:Filij tui: id eſt opera bona ex vxore prędicta genita: ſūth ¶ Sicut nouellę oliuarum: id eſt ſimilia ſunt nouellisoliuiſ: quę viridiores ⁊ fortiores ⁊ vberiores ſunt: vnde venitoleum qd̓ eſt luminis pabulum ⁊ feſſorum leuamen: ſic opera virtutum ⁊ intellectum illuminant ⁊ affectū recreāt. Supͣ.Ego ſic̄ oliua fructifera ī domo dei. Et hi filij ſūt/ i. In cucūitu mēſę tuę .i. ex omni parte reficiunt mentem tuā: Siquidem opera virtutum ſunt vera ⁊ plena refectio mētis humanę. Iob. xxix. a. Quando erat omnipotens mecum ⁊ ī circūitu meo pueri mei. Uel ſic: Reuera/ b ¶ Beatus es/ qͥtimes dn̄ꝫ: Nā/ d ¶ Uxor tua .i. ſenſualitas tua tibi ſubditavt vxor viro: Erit e ¶ Sicut vitꝭ/ bn̄ exculta. f ¶ Abūdans in lateribus domus tuę: id eſt in omnibus membris corporis tui. Hęc eſt ſenſualitas tua rationi ſubdita/ diſciplinę foſſorio exculta/ ẜm officium vniuſcuiuſqꝫ membri creſcet ⁊ fructificabit: vt ſi hodie auris libenter audiuit verbumdei/ cras audiat libentius: et ſi oculus hodie fleuit ad intuitūculpę proprię vel miſerię alienę/ cras vberius: et ſi pes hodieiuit ad eccleſiam/ cras facilius: et ſic de alijs membris. Etg ¶ Filij tui .i. opera bona q̨̄ tu generas: ſicut bonꝰ pater generat bonos filios: erūt/ h ¶ Sicut nouellę oliuarum:id eſt redolentia ſicut nouellę oliuę redolēt: quę magis redolent qͣꝫ veteres. Vel Sicut nouellę oliuarum: id eſt pacis effectiua: ſicut oliua pacis eſt ſignificatiua: ⁊ pietate affluentia/ quę per oliuam deſignātur. Et erunt i ¶ In circūitu menſę tuę: id eſt in protectione animę tuę: quę eſt menſa domini/ ⁊ tui: qꝛ ibi dominuſ tecum reficitur. Apocꝭ. iij. d.Ego ſto ad oſtium ⁊ pulſo: ſi quis aperuerit mihi intrabo etcęnabo cum eo ⁊ ipſe mecum. Prouerb̓. viij. d. Delitię meęeſſe cum filijs hominū. Et reuera btī ſūt qͥ timent dn̄ꝫ: Quiaz Ecce in breui et in
Al ⁊ fructuum tuorum
Al̓ rfertilisAl̓ ⁊ nouellat
Al̓ ⁊ vinea
Ecc̄j. 24. c.
Labor bonꝰriplex eſtPsͣ. .6.
Psͣ. .68.Psͣ. .80.
Psͣ. .51.
xor noſtra eſtro nr̄a: et qͣlit̓ūdet in lateriFoſcīe nr̄e.
Psͣ. 30.
onditiōes boe vxoris