Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

II¶ Regum Ca. XX ReplicaAdditio

?tiqura horologiū achac cōponit̉ ex qͣdā colūna ꝑpendinriter poſita ſuꝑ baſim oricontis eq̄ diſtantē q̄ qͥdē colūnac q. h. ⁊ baſis ſit. a. b. c. ⁊ ſit. a. psͣ oriētalis. c. ꝟo occidētalisiſtinguat̉ etiā p̄dicta baſis ꝑ xij. lineas: qͣꝝ ſex ſūt a ꝑte oriē.xii. q alie ſex a ꝑte occidētali: ſic vt attīgēte vmbra radio ſolaaīmediate ꝯtinua ad lineā. d. q. verſus occidētē ſit pͥma horaartificialis diel. deinde accedēte ad lineā. d. p. ſit ſcd̓a hora. etqc oſequēter v̓ſqꝫ ad lineā. d. b. vbi ſūt ſex hore artificiales. eta qn̄s meridies vlteriꝰ tendēte ad occaſū et accedente vmbraca radio ſolari ꝯtinua ad. d. l. q̄ ē pͥma linea colūna verſus orientem erit. vij. hora et ſic ꝯn̄ter vſqꝫ ad. d. a. vbi erit. vij. hora:quponat̉ gͦ ꝙ a tꝑe qͦ hͦ ſignū fuit factū fluxerūt. x. hore artificiales ip̄ius diei: et remanebūt due hore trāſeunde: vn̄ ⁊ ꝓtūcradius ſolaris ſil̓r et vmbra ei ꝯtinua fuiſſet linea. d. f. q̄ decima linea eſt a linea. d. q. q̄ ſignificat pͥmā horā: vn̄ et vlteriuscoletendēte ad occaſū ille radius cū vmbra ſibi ꝯtinua ſucceſſine attingeret ad qͥntā: deinde ad ſextā in cōplemētū. xij. horarū curſu naturali aſſueto: ſupponat̉ tn̄ ꝙ deo mirabilit̓ operāte: lꝫ ſol ſuo curſu ſolito tēderet ī occaſū. radius ꝟo ſolaris inhorologio achaę ſingularit̓ exiſtēs retroceſſit a linea. d. f. p̄dicta vſqꝫ ad linea. d. g. et ꝯn̄ter in. d. h. et ſic ſucceſſiue donec attingit lineā. d. q. ⁊ inde reuerſus ē radiꝰ ſolaris cū vmbra ſibiꝯtinua a linea. d. q. vſqꝫ ad lineā: a. d. vbi ꝯcurrit cū radio ſolari curſu ſuo naturali incedēte: q̄ qͥdē retroceſſio ⁊ reuerſio n̄ampliꝰ durauerūt qͣꝫ ꝑ duas horas. et ſic ſimul termīaret̉ diesartificialis cū retroceſſiōe et reuerſione radij ſolaris ⁊ vmbreet ſic illa dies in toto orbe nec fuit maior nec minor ſolito: necetiā in horologio achaę: reflexio tn̄ radioꝝ ſolariū ſeu retroceſſio: ſil̓r ⁊ eoꝝ reuerſio fuerūt tm̄mō in horologio achaę ſuꝑnaturaliter facte ꝓut fuit p̄tactū. hāc expoſitionē ꝓteſtat̉ lr̄acū dicit: Vis ꝙ aſcēdat vmbra decē lineis an vt reuertat̉ totidem gͣdibꝰ q̄ fuerūt ꝟba Eſa. dātis optionē Ezech̓. circa hͦ miraculū vbi nō dixit niſi ſolū d̓ vmbra ſi vellet ꝙ tēderet curſūſuū vel retrograderet̉ et nihil dixit de ſole. Sil̓r ptꝫ in rn̄ſioneEzech̓. vbi dixit: Facile ē vmbrā creſcere decē lineis. nec hͦ volo vt fiat: ſꝫ vt reuertat̉ retrorſū. x. gradibꝰ: hͦ ē dicere ꝙ nō eēttam euidēs miraculū ſi curſu ſuo .ſ. velociori vmbra īcederet:ſꝫ voluit ꝙ retrocederet. ⁊ ptꝫ ꝙ in hac reſpōſione nulla fit mētio de ſole: ſꝫ tm̄ d̓ vmbra a ſole et columna horologij cauſata.hoc idē patꝫ in executiōe vbi d̓r: Et reduxit vmbram ꝑ lineasqͥbus iam deſcenderat in horologio achaę retrorſū. x. gradibꝰvbi nulla fit mentio de ſole: ſed tm̄ de vmbra vt dictū eſt. Hocidē ptꝫ Eſa. xxxviij vbi de hͦ agit̉: vbi .ſ. d̓r: Ecce ego reuerti faciam vmbrā lineaꝝ ꝑ quas deſcēderat in horologio achac ⁊cͣ.vbi tm̄ de vmbra fit mētio. Nec obſtat qd̓ ſequit̉: Reuerſus ēſol. x. lineis: qꝛ ſtatim ſubdit: In lineis qͥdē deſcēderat ad denotandū ꝙ ſol in ſuo curſu nō deſcēderat ſꝫ tm̄mō in illis gͣdibus achac. Sepe etiā in ſcriptura d̓r aliqͥd de ſole qd̓ nō verificat̉ de corꝑe ſuo ſꝫ de radijs eiꝰ ſicut Ione. iiij. Percuſſit ſolſuꝑ caput Ione .i. radiꝰ ſolis. Confirmat̉ etiā hec expoſitio exhͦ qd̓ca miraculū factū Ioſue de ſtatione ſolis: Ioſuex. natiōe nr̄a: Nō fuit antea nec poſtea tā lōga dioci hoīs. in hebreo dicit̉. Nō fuit antenec poilla ⁊cͣ. vbi videt̉ ꝙ negat ſil̓itudinē illiusdiei nōitudinē: ſꝫ in hoc ꝙ deꝰ ꝯdeſcendit dep̄cationihoīs in tāto miraculo qd̓ nō eēt veꝝ ſi ꝯdeſcēdiſſet voci Eſaieſeu Ezechie ī ſil̓i ⁊ etiā ī maiori: maior em̄ eēt retroceſſio ſolisqꝫ eius ſtatio: ſicut magis ꝯͣdicit vni motui motꝰ ꝯtrariꝰ ip̄iꝰqꝫ quies. Facit etiā ad hoc qd̓ habet̉. ij. Paral̓. xxxij. vbi dehac materia tractās dicit ꝙ pͥncipes babylonis miſſi fueruntad en ſcꝫ Ezechiā vt interrogarēt de portēto qd̓ acciderat ſuꝑterra: non enī dixerat de portēto qd̓ acciderat in ſole ſeu ī mūdo: ſed ſolū dixit ſuꝑ terrā: qd̓ debet referri ad terrā iude vbiet Ezechias: al̓s nō oportebat ꝙ requirerēt eū ſi in toto mundo ꝯtigiſſet. et ſic habet̉ ꝓpoſitum.AlPll Ca. et ſignū datū Exechie put cōiter hͦ doctoIn ca. xx. vbi poſtil. exponit miraculumres exponūt. Burgē. fimbrias ſuas magnificat et dilatat admirando. Primo nitit̉ q̄rere rōneꝫ quare deus facit maximūmiraculū ꝓpter ſanationē Ezechie cū vnum de minimis ſuffecuſet. In hac admiratiōe Burgē. pͥmo peccat: qꝛ p̄tendit oīuꝫrerū q̄rere rōnes. ⁊ hͦ ẜm Ariſt. eſt micologia: p̄ſertim miracuioꝝ rōnem quoꝝ ratio nō eſt niſi diuina voluntas. cuiꝰ cauſaet ratio q̄ri nō debet vt vult beatus Augꝰ. xxj. de ciui. dei. ca.vij. Scd̓o admirat̉ vehemētiꝰ ſi tale miraculū ponit̉ factū ī retroceſſione ſolis. et quō aſtrologi nō ꝑceperūt. et ſi ꝑceperuntquio nō reliquerūt ī ſcriptis ſuis. et quō error non in cōpoſitisꝯtigilſet: ſꝫ veꝝ admiratiōes iſte locū habēt tꝑe Ioſue inſolis

ſtatiōe. ſicut eclypſi tꝑe paſſionis xp̄i. Burgē. aūt putās vellehāc difficultatē euadere dat differētiā int̓ miraculū factū tꝑeIoſue et illud: dicēs ad pͥmū ꝙ illud ē factū ad magnā gl̓iamdei. et fuit neceſſariū ꝓpter vltionē de inimicis. In iſto autemnec fuit magna dei gl̓ia: nec ſingularis victoria: ſꝫ ſolum ſanatio Ezechie: et ꝓlongatio ſue vite. Ad ſcd̓m de aſtrologis dicit: ꝙ tꝑe Ioſue nōdū erat ars aſtronomīe inuēta ⁊cͣ. ſꝫ iſta vident̉ fruſtra dicta: pͥmū qꝛ iſtud ſignū videt̉ plus ꝑtinere addei gloriā qͣꝫ illud tꝑe Ioſue. Nā et ſi tūc facta ē vltio de hoſtibus ppl̓i: nūc aūt facta ē vltio de blaſphematoribꝰ dei. ⁊ ſi tūcfacta ſit debellatio cluitatꝭ ꝓphane: nūc defenſio ciuitatis ſancte. et ſi tūc debellati ſūt reguli ꝑ gladiū: nūc debellatꝰ eſt ſinegladio monarcha oppreſſor oīuꝫ regnoꝝ: nec verū dicit Bur.ꝙ iſtud ſignū ꝑtineat ad ſolā ſanationē Ezechie. d̓r nāqꝫ ī lr̄a.Hoc erit ſignū qd̓ dn̄s facturꝰ eſt ſermonē quē locutꝰ eſt. ẜmoem̄ dei hic allegatꝰ ponit̉ in eodē ca. cū d̓r: Audiui or̄onē tuā⁊ vidi lachrymā tua. et ecce ſanaui te: die tertio aſcēdēs tēplūdn̄i et addā diebꝰ tuis qͥndecim ānos: ſꝫ et d̓ manu regis aſſyriorū eruā te. et ciuitatē hāc et ꝓtegā vrbem iſtā ⁊cͣ. Un̄ apparet ꝙ minimū in hac re fuit ſanatio Ezechie. nam illa fieri potuiſſet minore ꝟtute qͣꝫ diuina: alia aūt nō niſi dei virtute fieripotuerūt .ſ. ī cineratio corpoꝝ armis ⁊ veſtibꝰ illeſis ⁊cͣ. Iſtudetiā ſignū fuit magis neceſſariū et vtile qͣꝫ illud. Nā aliter potuit fieri vltio de hoſtibꝰ qͣꝫ ꝑ ſtationē ſolis: potuit enī fieri innocte ſicut tꝑe Gedeonis de qͦ Iudicū. vij. In hͦ autē inopinabili et cūctis ſtupēdo negocio neceſſariū fuit vnū de maximisfieri ſignis ⁊ potiſſimū ꝓ ꝯuerſione populi et fidei reꝑatione.Achaę enī peſſimꝰ oēm ppl̓m induxit ad idolatriā. iiij. Regꝭ.xvj. ſꝫ Ezechias filiꝰ eiꝰ optimꝰ ppl̓m reduxerat in ꝑte ad cultūveri dei. Ad auctoricanduꝫ igit̉ hāc difficilē reductiōem vtilefuit: īmo ꝑ neceſſariū fieri aliqd̓ magnū ſignum: cuiꝰ dicti veriſil̓itudo accipit̉ a blaſphemia rabſacis ⁊ regis aſſyrioꝝ. sͣ. ca.xviij. et. xix. vbi d̓r. Nō vos ſeducat Ezechias: neqꝫ fiduciamvobis tribuat ſuꝑ dn̄m dicēs: Eruēs liberabit nos dn̄s. et nōtradet̉ ciuitas ī manꝰ regꝭ aſſyrioꝝ: nolite audire Ezechiā ⁊cͣ.Ecce nūqͥd ī his anguſtijs ppl̓s fuit cōfortādus ī fide Ezechieet aliqͦ maxīo ſigno ꝯfirmādus ꝯͣ talē diaboli ⁊ inſtrumēti eiꝰimpulſū: q̄ oēs difficultates tꝑe Ioſue nō erāt: nā eiꝰ ppl̓s fuitin deſerto ꝑ mirabilia ſigna firmatꝰ: vt ptꝫ ī fine Deūt. et in libro Ioſue ꝑ totum: etiam ppl̓s fuit multꝰ potēs ſe defendere ethoſtes impetere de cōmuni curſu ſine notabili ſigno. hic auteꝫppl̓s fuit paucꝰ a fide auerſus et nouiter in ꝑte reductꝰ. et fortiſſimis hoſtibꝰ impeditꝰ q̄ oīa patēt ex hͦ loco qͣrti libri ⁊. xxxij.ſcd̓i Paral̓. Scd̓m etiam dictum Burgē. ꝙ ſcꝫ tꝑe Ioſue arsaſtronomīe nondum fuit reperta eſt irrationabile: nam Ioſephus dicit Abraam in egypto docuiſſe aſtronomiaꝫ: vt patetin correctorio vltimo Gen̄. xxiiij. et ſcholaſtica hiſtoria habetꝙ Cham filiꝰ Noe: alio vero nomine coraaſtres: cum regnaret in thracia inuenit artem magicam et ſeptem liberales artes ſcripſit in. xiiij. columnis: in ſeptem eneis contra diluuiumaque. et ſeptem latericijs contra diluuium ignis: vna autē artium liberalium ſcitur eſſe aſtronomia: p̄terea in theorica planetarum dicit̉. Compoſitores tabularum ſuꝑ arim dicunturfuiſſe nemroth hermes iconius ptholemeus albatogni algoriſmus albumaſar: non igit̉ ꝑtholemeus fuit artis inuētor: qꝛAriſ. longe eo prior facit mentionē de illa arte: quia primo metaphi. et. xij. metha. adducit auctores illius ſui temporis eudoxum calippum qui ſcripſerunt de motibus planetarū: epicyclis ſolis. et lune paſſionibus vnde ex ſcriptis primoꝝ proculdubio alfontius traxit differentias et diſtantias earum additionem et diminutionem lune et cetera: prout in tabula ſuacontinentur. Stant igitur et manent admirationes mote deſigno ſtationis tempore Ioſue. et retrogradationis temporeEzechie. Sed Burgen. ad modum iſmael ſe erigit contra omnes nulla fretus auctoritate ſiue ſcripture fundamento: dicitenim in hoc ſigno ſolem non retroceſſiſſe: nec diem fuiſſe longiorem: nec breuiorem ſolito. et dicit ſignum illud ſolū fuiſſe adcauſandā vmbram in horologio achaę per interpoſitionē corporis opaci vt inter radiū ſolis et planiciem horologij. ⁊ imaginatur hic chymerā et aureos montes. Sed ex hoc modo dicendi plura cōtingūt incōueniētia. Primū. qꝛ ſentētie ſanctorū doctoꝝ ſine rōne ꝯtraire p̄ſumit. et qd̓ ī poſtilla declinantealiqn̄ ſnīam doctoꝝ ex magna rōne valde cōit̓ redarguit hͦ h̓ ⁊alibi ex ſola fantaſtica imaginatiōe facere n̄ erubeſcit. Scd̓ꝫincōueniēs. qꝛ Burgē. coincidit in ꝑfidiā appollifanis quemredarguit diuinus Diony. aucͣte apl̓i Pauli epl̓a ſua ſeptimamiſſa Policarpo: vbi ſanctus Diony. expreſſe ponit ſolem retroceſſiſſe ⁊ diē fuiſſe triplicatū. et ꝙ ſacerdotes perſaꝝ in ſuismemorialibꝰ