Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi. RegumCa. XIII NNico. de lyra

a bi. Qd̓ ſi nō feciſſes:iā nūc p̨̄paraſſet dn̄sregnū tuū ſuꝑ iſrl̓ ī ſēpiternū: ſꝫ nequaqͣꝫregnū tuū vltra ꝯſurget. Quęſiuit ſibicd dn̄s virū iuxͣ cor ſuū:⁊ p̨̄cepit ei dn̄s: vt eſ dſet dux ſuꝑ ppl̓um ſuum: eo ꝙ nō ẜuauerꝭq̨̄ p̨̄cepit dn̄s. Surreexit āt ſamuel: ⁊ aſcēdit de galgalis ī gabaa beniamin. Et reliqui ppl̓i aſcēderuntpoſt ſaul obuiā ppl̓o:qͥ expugnabāt eos:veniētes de galgala fin gabaa ī collebeniamin. Et recenſuitſaul ppl̓um qͥ inuentifuerant cuꝫ eo quaſiſexcentos viros. Etſaul ⁊ ionathas filiꝰeius: populuſqꝫ quiinuentꝰ fuerat cumeiſ: erat ī gabaa beniamin. Porro phili­ 8ſtijm cōſederāt ī machmis. Et egreſſi ſūt hyad p̨̄liādū de caſtrisphiliſtinorū tres cunei. Unus cuneus ꝑ ixgebat contra viā effraim ad terraꝫ ſaul.Porro aliꝰ ingrediebatur ꝑ viā bethorōTertiꝰ autem verte­ 7rat ſe ad iter termī interra ſabaa īminētꝭvallis ſeboīm ꝯtra d̓e ſertuꝫ. Porro faber kˣferrariꝰ nō īuēiebat̉ īa ſ vt faciliꝰ poſſent ſuꝑare.om̄i t̓ra iſrl̓. Cau̓erāt inem̄ philiſtijm ne fora § quo ſe defenderent.te facerēt hebrei glādium aut lāceā. De­ nſcēdebat ergo om̄isiſrl̓ ad philiſtijm: vtexacueret vnuſqͥſqꝫē cōtrouerſia hereta I voncorū boū acuit ſenſum.vomerē ſuum: ⁊ ligonē ⁊ ſecurī ⁊ tridētē⁊ ſarculū. Retuſę itaqꝫ erāt acieſ vomeꝝ:

lādas victimas pacificas: ſeptē diebꝰ expectabis: donecveniā ad te: ⁊ oſtēdā tibi q̄ facias. Nō ergo ſamuel ſe expectari ſeptē diebꝰ p̄cepit: ſꝫ adofferēdas oblatiōes ⁊ īmolādas victimas pacificas: ſe ſeptē diebus expectari voluit:qd̓ ille nō fecit. ⁊ ideo meritoculpatur ⁊ ſtulticia arguit̉.a Qd̓ ſi nō feciſſes ⁊c̄. Auguſ. Non ſic accipiendū eſt:quaſi dn̄s ſaulē in eternū parauerit regnaturuꝫ: ⁊ hic noluerit ſeruare peccanti. Sciebat enī peccaturū: ſed preparauerat regnū eius in quo eſſet figurā regni eterni. vn̄ addidit: Et nūc regnū tuū nonſtabit tibi. Stetit ergo: ⁊ ſtabit: qd̓ in illo ſignatū ē: ſꝫ nōhuic ſtabit: qꝛ n̄ fuerat regnaturꝰ ī eternū: nec ꝓgenies eiꝰ:vt ſaltē ꝑ poſteros alteꝝ alteri ſuccedētes videret̉ īpleri:qd̓ dictū ē in eternū. b Sꝫneqͣqͣꝫ ⁊cͣ. Reprobatio ſaulisablatio regni iudeoꝝ. dauidei ſuꝑſtes: xp̄s ppl̓o iudeorūſucceſſurꝰ. c Queſiuit ſibi.Nō qͣſi vbi ſit neſciēs: ſꝫ ꝑ hominē more hoīm loquit̉: qꝛſic loq̄ndo nos q̄rit. Nō ſolūeī deo patri: ſꝫ ip̄i qͦꝫ vnigēito: qͥ vēit q̄rere qd̓ perierat.ſic iā nō eramꝰ vt in ip̄o eſſemus electi an̄ mūdi cōſtitutionē. Queret ergo ſibi dixit:ſuū habebit. vn̄ in latina lingua hoc verbū accipit p̄poſitionē ⁊ acquirit: dicitur qd̓ſatis apertum eſt. Sine prepoſitione etiā querere intelligitur acquirere. ex quo lucravocantur queſtus.d Uirum iuxta cor ſuū. Dauid ſignificat: vel ipſum mediatorem noui teſtamenti: qfigurabatur in criſmate: in qͦvnctus eſt dauid ⁊ ꝓgenieseius. e Porro faber ferrarius nō inueniebatur in. ⁊cͣ.Diabolus quoqꝫ ꝑ pagāosꝑ hereticos ⁊ ꝑ falſos chriſtianos ſtudet ꝓhibere ne ſintdoctores in eccleſia: qui ſpiritualia arma faciāt: ⁊ nobisad pugnādū tribuāt. Pagani enim prohibuerūt. ne chriſtiani liberalibus imbuerentur artibus. Heretici quoqꝫperſuaſerunt principibus: vtcatholici eccleſie defenſoresīexilium pellerentur: vt deſolatam plebem facilius ſeducerent. Nūc quoqꝫ antiquushoſtis ab inſtantia eruditio.nis prelatos auertit: vt ⁊ ipſos ⁊ ſubditos facilius decipere poſſit. Duplici reatu diabolus cōſtringitur: ſuꝑbiaqua cecidit: ⁊ īuidia qua alios deijcere cōtendit. Philiſtijm autē interpretantur duplex ruina. Hebrei tranſeuntes. Non enim habemus hicmanentem ciuitatem: ſed futuram inquiremus.

dē fuit expoſitū tripliciter. Et ẜm pͥmā expoſitionē ſauluit ī hoc ꝙ nō expectauit ſamuelē ad offerēdū ſacrificiū qdiebꝰ cōtinuis ꝓ ſua vnctiōe in regē: qꝛ ſaule p̄occupanteferre: ſamuel fuit turbatꝰ ⁊ receſſit. ⁊ ſic illa ſolēnitas ſepterū dimiſſa fuit. Scd̓m vero expoſitionē ſcd̓am q̄ eſt AndrerSaul peccauit ī hͦ ꝙ n̄ expectauit ſamuelē ſeptē diebꝰ put qrat ſibi dictū: ſed tm̄ ſex: quia debebat expectare ſamuptē diebus poſtqͣꝫ ſamuel recepiſſet eius nūcium: ita ꝙ illa dres in quo ſamuel recepiſſet nunciū ſaulis: non erat de numſeptē dierū expectationis. ſaul aūt illā diē intra illū ſeptenaum incluſit: ⁊ ſic ſex diebus tm̄ expectauit. Scd̓m vero tertiaexpoſitionē que videtur mihi ꝓbabilior: ſaul peccauit in tribus. Primo quia nō expectauit ſamuelē ſeptē diebꝰ cōvt erat ſibi iniunctū: qd̓ patet ex textu. vbi dr̄. Cunqꝫ cōofferēs holocauſtū ipſe ſaul. Ecce ſamuel veniebat ita qdie ſeptima. ⁊ de tali hora ꝙ poterat offerri ſacrificiū: ꝙad horā iugis ſacrificij veſꝑtini poterāt alia ſacrificia offerriSecūdo peccauit: quia officiū ſibi illicitū .ſ. offerendi ꝑ ſevſurpauit: qd̓ ē graue peccatū. qd̓ ptꝫ ex hͦ ꝙ rex ocias voofferre incēſū: qd̓ nō ꝑtinebat ad regis officiū: ꝑcuſſus fipra a dn̄o: vt habet̉. ij. Paral̓. xxvj. Et factꝰ fuit terremorſignū ire diuine: vt habet̉ Iacha. xiiij. Tertio peccauit in hoꝙ peccatū ſuū nō recognouit humilit̓ cuꝫ argueret̉ a ſamuedicētes ibi: Quid feciſti? ſed ſe voluit excuſare ex neceſſuīminentis belli: que excuſatio nulla erat penitus: quia tal̓olatio ſacrificij nō eſt dei placatio ſed magis offenſio. a Qd̓ſi nō feciſſes ⁊cͣ. hoc videt̉ falſū: quia p̄ordinatio diuina cerē ⁊ infallibilis. Preordinatū aūt erat a deo regnū cōtribui iude: vt habet̉ Gen̄. xlix. Non auferet̉ ſceptrū de iuda.Dicendū ꝙ ordinatio diuiua de aliquo futuro aliquādo accpit̉ ꝓut eſt in diuina p̄ſciētia. ⁊ ſic īmutabilis ē. Alio mō acpitur ẜm diſpoſitione cauſaꝝ ſecūdaꝝ .i. ẜꝫ merita ⁊ dihominū ex quibꝰ diſponūt̉: vt ꝑ hoc puniāt̉ vl̓ remunerēt̉ ẜmordinationē diuinā: ⁊ talis ordinatio mutabil̓ ē: ſicut merita⁊ demerita hominū: ⁊ freq̄nter cōtingit ꝙ ordinatio diuinaaliquo futuro iſto ſecūdo mō expͥmit̉ in ſacra ſcriptura. ſiciIone. iij. dicit̉. Adhuc. xl. dies ⁊ niniue ſubuertet̉. quia demerita illius ciuitatis exigebant eius ſubuerſionē a deo futrā. ſed quia egerūt penitētiā: hec ordinatio fuit mutata: qꝛ ciuitas nō fuit ſubuerſa. iſto modo dicit̉ hic ſauli: Qd̓ ſi nō feciſſes iā nūc p̄paraſſet dn̄s ⁊cͣ. .i. ſi nō feciſſes cōtra mādatū domini: ⁊ ſtētiſſes in bonitate in qua eras qn̄ regnare cepiſti: eſ.ſes diſpoſitus vt cōfirmaret̉ tibi regnū ⁊ filijs tuis. Iſta tn̄ cōfirmatio eſt intelligēda ſub cōditiōe .ſ. ſi ſaul ⁊ poſteri eius ſtarent ī bonitate: qd̓ eſt mutabile. Qualit̓ aūt mutabilitas talium ſtet cū īmutabilitate diuine p̄ſcientie diligētius ꝑtractareꝑtinet ad pͥmū ſentētiaꝝ. b Sed nequaqͣꝫ regnū ⁊cͣ. i. vltrte: qꝛ filiꝰ eiꝰ iſboſeth nō regnauit ſuꝑ totū iſrl̓: nec etiā ſuꝑ illud pacifice. ⁊ cū hoc paruo tꝑe: vt habet̉. ij. libro Reḡ.c Queſiuit dn̄s ſibi ⁊cͣ .ſ. ip̄m dauid. d Et precepit ei ⁊cͣ.Licet hoc eſſet adhuc futurū: tn̄ loquit̉ ꝑ modū p̄teriti ꝓpt̓ certitudinē diuine ꝓuidentie ꝓut eſt in mente diuina: qꝛ ſic ē certa de futuro: ac ſi iā eſſet in actu p̄ſenti vl̓ fuiſſet de p̄terito.e Surrexit aūt ſamuel ⁊cͣ. quo ibat ppl̓us iſrl̓ contra philiſteos inermis ⁊ paruo numero: vt patet ex ſequentibus: vt exp̄ſentia ſamuelis cōſolaret̉. Vel iuit in collē dn̄i vbi erat congregatio ꝓphetaꝝ que erat ꝓpe gabaa: vt ibi vacaret oratioiꝓ populo dei. f Ueniētes de galgala. hoc refert̉ ad ppl̓unſequētē ſaul. Cetera patēt. g Porro philiſtijm. Hic cōſeq̄ter deſcribitur hoſtium incurſus. cū dicit̉: hͨ Et egreſſi ⁊c̄.ſciebāt em̄ eſſe filios iſrael ſine armis ⁊ paucos. ideo ꝑ tria loca intrauerunt terrā eoꝝ ad p̄dandū: quia nō timebant de reſiſtentia eorū. i Unus cuneꝰ ⁊cͣ. In hebreo habet̉: Contraviā effrate ad terrā ſaul. ⁊ ideo trāſlatio nr̄a videt̉ h̓ corruptavitio ſcriptorum ꝓpter ſimilitudinē dictionū. k Porro faber. Hic ꝯn̄r deſcribit̉ īpotentia filioꝝ iſrl̓ ad reſiſtendū. eratem̄ inermes: ⁊ ideo nō audebant egredi cōtra p̄datores: ſꝫ tͥnebant ſe intra fortaliciū gabaa. Ratio autem quare erant ſine armis tangitur. cum dicitur: l Faber ferrarius non inueniebatur in omni terra iſrael. Qui poſſet facere armam Cauerant enim philiſtijm ne forte facerent hebrei gladi.quia philiſtijm dominantes hebreis tranſtulerant fabros dēterra iſrael in terram ſuam ne fabricarēt eis arma: ꝑmittebattn̄ ꝙ filij iſrael haberēt inſtrumenta ad colendū terram. ideoſubditur: n Deſcendebat ergo omnis iſrael ad philiſtijſed hoc erat tꝑe pacis: ſed poſtqͣꝫ ionathas ꝑcuſſerat ſtatibuphiliſtinorum non audebant illuc deſcendere. ideo ſubdituſ:Retuſe itaqꝫ erant acies vomerum ⁊cͣ.Aſqꝫ ad ſti.

B