Sermo.XCIII
decurſus preſentis vite qͣntūcūqꝫ delectabilis apparet nō eſt aliud ī rei veritate niſipenalis laborintꝰ et onus gͣuiſſimū. De qͦꝯquerūt̉ tam iuſti dicētes illud Math̓. xx.Portauimꝰ pondꝰ diei ⁊ eſtus. qͣꝫ etiaꝫ reprobi. dicētes illud Sap̄. v. Laſſati ſumꝰinvia iniquitatis ⁊ ꝑditōnis. Unde nō eſtdifferētia in hoc inter iuſtū et impiū om̄ishomo indifferenter ad laborē naſcit̉. Iobqͥnto. Non eſt quicqͣꝫ ſine labore ſub ſole.non eſt ſine defectu ſub luna. nō eſt ſine vanitate ſub temꝑe. Inqͥt Innocentiꝰ quartus de vilitate hūane cōditionis. capl̓o. x.O qͣꝫ vana ẜm ip̄m ſunt ſtudia hominū qͣꝫdiuerſa ſunt exercitia. vnus eſt tn̄ finis omniū. et idem affectus et afflictio ſpūs. Occupatio magna creata eſt omnibꝰ hominibus. ⁊ iugū graue ſuper filios Adam a dieexitus de ventre matris eorū. in diē ſepulture in matrem omniū Ecc̄i. xl. Et ibi deducit d̓ diuerſis laboribꝰ diuerſoꝝ ſtatuūNam oēs ſtatꝰ hominū ſunt ī ꝯtinuo labore ⁊ afflictōe ſic̄ ꝓbat inductiue. Uerūtamēlicꝫ indifferēter tā iuſti qͣꝫ ꝑuerſi ⁊ reprobilaborare nō ceſſant ſic̄ ꝓbat inductiue. diuerſimode tn̄ ꝓcedūt. Un̄ diuerſi ſūt eorūlabores. Eſt em̄ labor qͥdā cōis tā bonoꝝqͣꝫ maloꝝ. Alter eſt labor tm̄ maloꝝ. et tertius labor tm̄ bonoꝝ. Primꝰ labor hꝫ vtilitatis tēꝑalis fructu. Scd̓us hꝫ luctū pene iehēnalis. Tertius hꝫ fructū mercediseternal̓. De prīo labore ſcꝫ cōmuni omniūpꝫ. qꝛ tam ſapiētes qͣꝫ inſipiētes. tā diuitesqͣꝫ pauꝑes. tā ſerui qͣꝫ dn̄i. iuſti ⁊ iniuſti ſubdunt̉ graui labori iuxta ꝯditōem ſtatꝰ ſui.Nā ſapiētes indifferēter tā iuſti qͣꝫ iniuſtihabēt magnā difficultatē in cognoſcendoveritatē. requirēdo ſapientiā ⁊ acquirēdo.Sicut deducit Innocenciꝰ qͣrtꝰ li. de vilitate humane conditōis. cap̄. xj. Ubi ponitexemplū de Salomone qͥ d̓ ſe dicit. Dedicor meum vt ſcirē prudentiaꝫ atqꝫ doctrinā erroreſqꝫ ⁊ ſtulticiā. et agnoui ꝙ in hiseſſet labor ⁊ afflictio ſpūs. eo ꝙ in ml̓ta ſapientia multa indignatio. ⁊ qͥ addit ſcīamaddit laborē. ꝓpter qͦd dicit idē cūctas resdifficiles. nemo eas p̄t explicare ſermone.Unde Eccleſiaſtes primo Et Eccs. viij.Eſt homo qui diebus et noctibus ſomnū:nō capiet oculis ſuis. nulla oꝑa dei poteſtindagare ratione. et qͣnto magis labora-
bit ad inquirendū tanto minus inueniet.Hec Innocēciꝰ. Cū gͦ nullus ſit ſapiens anatura. vt dicit ph̓us. vj. Et hicoꝝ. cap̄. viij.Certe tā iuſtꝰ qͣꝫ iniuſtꝰ oportet eā acqͥrerenon tn̄ ſine labore ⁊ difficultate. Dicit em̄Augꝰ. de moribꝰ eccl̓e ⁊ manicheoꝝ. lib̓. jͣ.cap̄. xxix. Sapiētia ſi nō totis viribꝰ cōcupiſcat̉ inueniri nō p̄t. Propter qͦd narratHugo in li. Didaſcolon ꝑte. ij. Ꝙ lectū ſapiētie qͣtuor iuuenes portabat duo adoleſcentes. ⁊ due puelle. ſcꝫ amor et labor. cura ⁊ vigilia q̄ omīa plena ſunt difficultate.Et Iohānes in Policraton li. iiij. narratꝘ ſapīa apud gentiles ſcribebat̉ pre foribus in ymagine pͥncipis. cum his ꝟſibus.Uſus me genuit mēoria peperit Sophiāme vocant greci latini ſapientiam. HincSalomon ponens modū acquirēdi eamdicit ꝙ ſit querenda et effodienda cum labore graui. ſicut effodiunt̉ theſauri de terra Prouer. ij. Patet iſte labor in antiquisph̓is qui pro acquirenda ſapientia multaſuſtinuerūt. Nam qͣnta ſuſtinuit Plato ꝑegrinando Egyptum et magnā Greciamvt ſapiētia acqͥreret. Similiter refert Ualerius li. viij. Ꝙ Carneades laborioſiſſimus ac diuturnus ph̓us fuit. qui vſqꝫ adnonaginta annos ſtuduit. Socrates vſqꝫad centum quatuor annos ſtuduit. Criſippus vſqꝫ ad octuaginta anos ſtuduit. Sophacles ꝓpe centū vnum annos. Simonides vſqꝫ ad octuaginta annos. Si gͦ iſtitantū ſtuduerūt in acquirenda veritate etſapientia humana. et cum tanta difficultate et labore inquiſierunt eam. qͣnto magisxp̄iani deberent ſubire labores acquirēdoſcīaꝫ ſalutarē audiēdo verbū dei. in qͦ conſiſtit tota ſapiētia audiētis. Dico non tm̄in iuuentute ſed etiaꝫ qͦuſqꝫ ad ſeniū nūqͣꝫdeſiſtētes. ſicut audire ⁊ ſic bn̄ facere. Ecciſexto. Fili accipe in iuuētute tua doctrina⁊ vſqꝫ ad canos inuenies ſapientiam. Sicfecerunt ſancti qui longo tempore deſiderabant pro acquirenda ſapientia diuina.Nam Hieronimus. Auguſtinus. Ambroſius. Gregorius. et Bernhardus. et ſic dealijs. qui etiā eā nobis in ſcripturis relinquerunt. Sed ecce hodie contrarium inuenitur in chriſtianis. qui negligentes ſūtin addiſcendo modo bene viuendi. et morum ſanctitatem. ſed ſunt diligentiſſimi in