dicta .l.¶ Littera
ante here. ⁊ hoc de vniuerſo patrimoīovt excludatur ſingulare relictū ⁊ codicit̉lus. Et dicit̉ teſtamentū quaſi teſtatiomentis vel vltimū eulogium ſeu vltimavoluntas. alias dictum quo quis de rebus ſuis diſponit legatario legata aſſignanda. Et diuidit̉ quia aliud eſt teſtam̄tum nuncupatiuū quod conſiſtit in ſolanuncupatione teſtatoris non in ſolēnitate ſcriptute. tn̄ ſeptem te ſtes neceſſarij ſunt ⁊ heredū nominatio. inſti. e. titulo. §. finali. aliud eſt in ſcriptis ꝯditumqd̓ ſimiliter exigit numeꝝ ſubſcriptiōeſ⁊ ſignacula ſeptē teſtium. Itē teſtamēti aliam diuiſionē ponit yſid̓. li. v. ſcꝫ teſtamentoꝝ aliud iuris ciuilis. aliud iurꝭpretorij.Teſtamentū iuris ciuilis eſt teſtamentum ſeptem teſtiū figillo ſignatum ſubſcriptione firmatum quod apud ciuesfit. Et inde dicitur ciuile.Teſtamentū iuris protorij eſt ſeptē teſtium ſignis ſignatum Et dicit̉ quia ſicſit apud pretores ẜm yſid̓. ibidem.Teſtamentū olographum eſt manu actoris totum conſcriptū ⁊ ſubſcriptū vn̄⁊ nomen acceptt ab olon .i. totū. ⁊ graphos ſcriptura vel lr̄a qͣſi tota lr̄a ẜm yſi.Teſtamentū irritū eſt ſi ille qui teſtatꝰ ēcapite dimiutus eſt vel captītate detētꝰaūt ſi non rite ꝯtra legē ſcm̄ eſt ẜm yſi.Teſtamentū ruptum ideo vocatū eſt.qꝛ naſcente poſtumo neqꝫ exheredato.neqꝫ herede noīato diſcūpit̉ ẜm yſid̓.Teſtamentū ſurreptū eſt qd̓ in fraudeꝫherēdū ſeu legatarioꝝ ⁊ libertoꝝ nō palam ꝓlatum eſt qd̓ ſi non latet. tamē dicus perſonis non prouide ſuppreſſum.videtur. Erant autem olim ⁊ tres alieſpēs que hodie in vſu eſſe deſierūt Qd̓dam erat pacificum taſtamentū ⁊ appellabatur calatiſtomicus a calos quod eſtbonum ⁊ camicus pax. quia in bona pa
ce fiebat vel a calatiſtomicijs hoc ē a bonis ꝯuentibus a calos bonum. ⁊ cōmicie conuentus vel conuentiones ſapientum. bone em̄ conuentiones erant que īpace fiebant. nam faciebant te ſtamenta diebꝰ feriatis ꝓpter penuriā hominuꝫquia alijs diebus non feriatis erant homines in domibꝰ diuerſis negocijs occupati quare teſtes non poterant inueniri. vel dicitur a colo. i. voco. quia perſonarum vocatio fiebat. Aliud erat bellicūquod procinctum dicebatur eo ꝙ tempore preliorum cum in preliū exituri eſſent homines in ꝓcinctu fiebant. Poſtea acceſſit tercia ſpecies ſcꝫ teſtamentuꝫper es ⁊ liberam quod per emancipationem .i. imaginariā quandā vacationeꝫquinqꝫ teſtibus agebatur ⁊ libripende.id eſt eſtimatore qui libripendebat id ēeſtimabat familiā .i. hereditatē. ⁊ emptor qui erat loco heredis ciuibus romanis .i. liberis hominibus ⁊ puberibꝰ parentibus: Prima duo illorum teſtamētorum penitus ab oleuerunt. terciuꝫ vero parum remanſit in vſu. ſcꝫ quo ad numerum teſtium videlicet ſeptenarium.Erant eī quinqꝫ teſtes libripens ⁊ emptor. ⁊ predicta nomīa teſtamentorū adius ciuile referebantur. quia ius ciuile īuenit illa.Te ſtamentū inofficioſum eſt quod fruſtra liberis exheredatis ſine officio pietatis liberalis in extraneas perſonas redactum eſt ẜm yſid̓. li. v. Item te ſtamentūfic etiam deſcribitur. eſt diſpoſitio vniuerſalis directa in tempus mortis ſolēnizata his que ponit ⁊ requirit lex ciuil̓vt in. l. i. pralle. verbi gratia. quis heredem inſtuit vel legat ſub impoſſibili cōditione valet diſponitio ⁊ reijcitur impoſſibilis condicio. l. obtinuit. ff. de cōdi. ⁊ demon. ⁊ inſti. de here. īſti. §. īpoſſibilis ⁊ ſumitur ſignificatū ex vltima vo-