dicta .1i.Littera
conſulebat an eis placeret ita ſtatui. etpopulus reſpondebat ita. Et etiā ſic diffinit̉. Lex eſt cōmune preceptūj viroruꝫprudentum conſolatio. delictoruꝫ queſponte vel ignoranter contrahuntur cohercio. cōmunis reſpublice ſponſio. ff.de legi. l. i. Quandoqꝫ ponitur large ꝓomni rationabili ſtatuto. Unde etiā dicitur. lex eſt ſanctio ſancta iubens honeſta. prohibens contraria. que ſumit̉ exlege greca. ff. de legi. ⁊ ſenatuſcon. Lexetiam quandoqꝫ d̓r conſuetu do. i. q. i.c. ij. Quandoqꝫ ratio .i. di. conſuetudoQuandoqꝫ ius ſcriptū ſiue conſtitutioquecūqꝫ. Quandoqꝫ conſtitutio ciuil̓tm̄. Et qualis debeat eſſe lex habetur inc. erit. iiij. di. vbi d̓r. Erit autem lex honeſta. iuſta. poſſibilis ẜm naturā ⁊ pat̓econſuetudini loco temporiqꝫ conueniens. nec eſſaria vtilis ⁊ manifeſta. ne aliquid ꝑ obſcuritatem in captione contineat. Et ibidem ⁊. c. ſequen. §. leges.d̓r ꝙ non eſt iudicandum de legibꝰ ſedẜm ipſas. Et leges inſtituūtur cum ꝓmulgantur ⁊ firmantur cuꝫ moribꝰ vtētium comprobantur. Nam lege nō tota perſpecta inciuile eſt iudicare vel reſpondere. ff. de legi. l. inciuile. Et legesipſe canones ſacros imitantur. in autētico de eccle. ti. §. i. colla. ix. de iudicijs.Clerici. ca. i. de iur. calū. ⁊. c. i. de no.oꝑ. nunci. vbi ſubditur. Sacrorū ſtatuta canonum principum conſtitutionibus adiuuantur. Et ſic econuerſo ī materia ciuili ius canonicum cedit ⁊ imitatur.Lex alia priuata alia publica. Lex publica eſt que a ſanctis patribus ſcripturꝭeſt confirmata. vt lex canonum. Lex pͥuata eſt que ex inſtinctu ſpūſſancti ī cordibus fidelium eſt ſcripta. ſcilicet charitas que dignior eſt prima. xix. q. ij.due ſunt
Legum autores ſeu inuentores ponuntur di. vij. c. moyſes. ⁊. c. fuerūt vſqꝫin fi. di. eiuſdem vbi d̓r Moyſes gētishebree primꝰ oīm diuinas leges ſacrislitteris explicauit. Foroneus rex pͥmꝰgrecis leges iudiciaqꝫ conſtituit. Vercurius trimegiſtus primus egiptijs leges tradidit. Et dicit gloſa ꝙ diciturtrimegiſtus ꝓpter tres potēuas. eloq̄ntiam ſcientiam ⁊ ꝟtutem. Solon athenienſibus primus leges edidit. Ligurgus primus laced̓monijs ex appolinisautoritate cōiunxit. Numapupilius qͥRomulo ſucceſſit. primus in regno leges romanis edidit. Qm̄ cum populus ſedicioſus magiſtratus ferre nō poſſet. decem viros legibus ſcribēdis creauit. qui leges ex libris Solonis de greco in latinum ſermonem tranſlatis. xij.tabulas expoſuerunt. Fuerunt autē hijdecem viri. Apius. Cladius. Genitiꝰ.Ueterius. Iulius. Magnilius. Sculpitius. Sextus. vel Sextigius. Curatius Rumelius. Poſtumus. Hij decem ſunt electi ad ſcribendas leges ẜmIſi. li. v. ethi. Leges autem in librisprimus conſul Pompeyꝰ redigere voluit. ſed non ꝑſeuerauit obtrectoꝝ metu. Deinde ceſar ſcilicet Iuliꝰ cepit idēfacere ſed ante interfectus eſt. Paulatim autem antique leges vetuſtate atqꝫincuria abo leuerunt: quarum ⁊ filiā nullus vſus ſit. noticia tamen neceſſaria videtur ẜm Iſido. li. v. ethi. ⁊. ca. ij. diſ.vij. vbi gloſa dicit cauſam quare noticia illarum legum eſt neceſſaria. ⁊ eſt vtſciatur cauſa quare tollant̉. C. de cadu.tollen. l. vnica. Quia papa arguit euāabrogato iure. c. nouit. de iudi. vel id̓onoticia talium eſt neceſſaria vt reprobetur maledicta .xxxvij. di. legimus. ⁊. c.qui de menſaLeges noue ⁊ legum codices ⁊ a quibꝰ5o I