dictaLittera.l3

in facto proprio vel rebus ſuis. vt ff. ꝓſo. l. vltima. vl̓ ſi ignorat aliquis ꝙ omnes de ciuitate ſciunt vel maior pars ciuium ſcit. l. regula. §. ſed facti ff. de iur.⁊ fact. ignoran. Turpe enī eſt patricio⁊ nobili viro ⁊ cauſas perorāti ius in qͦverſatur ignorare. l. ij. §. ab his. ff. deorig. iur. Et differentiam inter ignorātiam. errorem. titubationem. ⁊ neſcientiam. no. archi. xxxiij. q. iij. Item ignorantia dicitur eſſe triplex Prima negationis qua ſcilicet ſcientia negat̉ nec debitum ſciendi ponitur Et ſimplicit̓ hecexcuſat Secunda eſt ignorantia priuationis qua etiam ſcientia negatur ſꝫ aptitudo ſiue debitum ſciendi ponitur Ethec in eis que pertinēt ad ſalutem excuſat a tanto ⁊ non toto Tercia eſt ignorātia diſpoſitōnis que ponit errorem ſiueconceptōnem contrariam recte ſcientieEt hec in hijs q̄ pertinent ad ſaluteꝫ accuſat non excuſat Et ſic patet ꝙ ignorātiarum quedam excuſat quedam non.quedaꝫ magis ⁊ quedam minus ⁊ quedam omnino nil excuſat ſed incuſat velaccuſat Nam ignorātia iuris ſi aliquidexcuſat. minus tamen ignorantia facti.Et ignorantia iuris alia eſt iuris natulis. alia iuris diuini. alia iuris canonicialia iuris ciuilis Ignorantia iuris naturalis nullum habentem vſum rationisexeuſat quia hoc ius eſt in corde hominis ſcriptum .i. q. iiij. §. hijs ita do. notandum Ignorantia vero iuris diuiniquantum ad aliqua ſimpliciter excuſatlaycos ⁊ quātum ad aliqua excuſat eosa tanto ⁊ non a toto Legere enī prophetias ⁊ euangelium ⁊ doctrinam apoſtolice ſcientie tenentur epiſcopi ⁊ pre latimaiores: qui debent domino omnipotēti ſeruire ⁊ reddere rationem de ea quein eis eſt fide ⁊ ſpe. vnde ab eis requiritur ſcientia veteris ⁊ noui teſtamenti.

Sed layci ad hoc non tenentur niſi adnoticiam decalogi ⁊ articulorum fideiprout in apoſtolorum ſimbolo continētur Ignorantia autem iuris canonici aliquos excuſat ⁊ aliquos non Contineteni ius canonicum conſtitutiones perquas diſcernūtur peccata Et has tenētur ſcire preſbiteri curam animaruꝫ habentes ſcilicet confeſſores Non autemita tenentur alij. ⁊ multominus layci.ſed ipſi p̄ſbiteri ⁊ alij clerici ẜm ꝙ ſuntin maiori gradu conſtituti ẜm hoc etiamplura ſcire tenentur Ignorantia ꝟo eorum que publice promulgantur ad laycos pertinentium non excuſat eoꝝ peccatum quod per ignorantiam perpetrantxvj. di. quod dicitis. Ignorantia veroiuris ciuilis aliquibus prodeſſe poteſtvt militibus ruſticis mulieribus ⁊ minoribus ānis. ⁊ maxime in damno euitando. non autē in maleficijs vnd̓. Leges ciuiles ſi neſcit femina miles Clericus ⁊ cultor ꝑcet ſibi iudex ⁊ vltor Naꝫruſticitati ſuccurrit̉ in ignorātia iuri: vtjͣ l. quicūqꝫ. C. qͥ admit. ad bo. poſ. pn̄tglo. i. q̄ allegat ad hͦ iura Sꝫ ibi eathode ſaxis ꝯcludit ꝯtra ſali. quē dicit ruſtice loqui. ꝙ ruſtico ius ignoranti nondebet ſuccurri. quia debet conſulere peritiores Si enī nō ꝑcitur mulieribꝰ ⁊ nobilibꝰ ad indulgētias eūtibꝰ qn̄ oporteat ꝯſulere ꝑitos. nec ruſtico eūti ad ſiluas ꝑci dꝫ Sꝫ tn̄ ruſticitaū ꝑcendū eſt.vt C. d̓ teſta. ⁊ q̄madmodū teſta. ordi.l. fi. Itē ignorātia d̓r craſſa ⁊ ſupina ꝑmethaphorā hominis craſſi ⁊ ſupini: q̄non videt etiam ea que ad pedes eiusſunt ꝑIgnominia eſt verbalis leſio contra honorem vel etiam turpitudo. ⁊ ſic dicit̉qd̓ ignnminioſum ē epō ſi q̄rat ab alijsdoceri cū ipē alios docere dēat vt in au.de ſanc. ep̄i. §. damus coll̓. ix. ⁊ .xxxvj.