¶itteraDicIA.C.
prtet ꝙ cauſa differta modo qui eſt defuturo ⁊ a conditione que etiā eſt de fumro ⁊ ſuſpendit. Etiā a demonſtrationeque tm̄ declarat rem vel perſonam. ꝟbigr̄a. Patronus pōt compellere libertāvt nubat ne impediatur matrimoniumvt ciuitates repleantur. Iſte finis vt ciuitates repleant̉ eſt cauſa condende legis. ideo dicitur ꝙ ceſſante cauſa ceſſatlex. vt. l. adire. §. qͣꝫuis. ff. de inrepr̄o.Et vtimur ꝓmiſcue illis verbis. Ceſſāte cauſa legis vel ceſſante ratōe legis.Differunt tamē cauſa ⁊ ratio. quia ratōeſt oculus cordis diſcernēs reꝫ per medium Sed cauſa eſt qd̓ in facto acciditvel nō accidit: per qḋ ratio diſcernit qͥdiuris Dicitur etiā cauſa efficiēs in. l. cōditor legis in cōtractibus ꝯtrahendis.Cauſa materialis in legibus eſt materia de qua in illis diſponitur. Et cā formalis eſt modus tractandi ⁊ forma cōtrahendi vel diſponendi que addit̉ contractui vel diſpoſitōni. Dicitur etiā cauſa inſtrumentalis vt eſt inſtrumentumartificis. Et breuiter quicquid ad eſſealicuius rei cōcurrit. cauſa dicit̉. aliter⁊ aliter tamē. Et ſignificatur cauſa perdictionem ſi vt dicendo dono vel legoilli ſi negocia mea geſſerit. l. demōſtratio. §. i. ff. d̓ ꝯdi. ⁊ d̓mō. Itē per dictōnem qꝛ inſti. d̓ le. §. longe magis. Et ꝑdictōem qm̄. nā exponit̉ ꝑ qꝛ. Itē ſignificatur cā in dictōibus illatiuis vt dicēdo. Ticius negocia meageſſit. ideo vl̓idcirco ſibi lego. Itē in dictione cū vtdicē do. cū ficius negocia mea geſſeritlego ſibi. ⁊c̄. Etiā in dictione ſiue. vt ſiue ticiꝰ negocia mea geſſerit: ſiue aduocatus fuerit. ⁊cͣ. Item ī p̄poſitioē ꝓ. vtibi lego vineas ꝓ alimentis. l. fi. §. i. ff.deali. ⁊ ciba. lega. vnde ſenſus eſt. ꝙ excauſa alimentoꝝ lego vineas. Iteꝫ ſignificatur cā ꝑ dictionē nomīe. vt dicen
do. lego vxori. xl. noīe dotis l. cū quidēvxori. ff. de. l. ij.Cā dicitur a caſu quo venit. Nā cauſa ēmateria ⁊ origo negocij ne dū diſcuſſionis examine patefacta que dum ꝓpoītur cauſa ē. dū diſcutitur iudiciū. cū diffinit̉ iuſticia. c. forꝰ. d̓ ꝟ. ſig. vbi Ber.dicit in glo. Cā eſt res in dicēdo poſitacū int̓poſitōe certaꝝ ꝑſonaꝝ ſ. actorꝭ reiiudicis ⁊ teſtis. ⁊ d̓r a caū qꝛ caſualiteroccurrit p̄ter hoīm voluntatē. Et drn̄tcā ⁊ actio Nā cā eſt negociū vel ꝯtractꝰex qͦ quis mouet̉ ad petendū vel litigandū. vt ē vēditio vl̓ locatio rei ex qͣ orit̉obligatio ⁊ ē cā ꝓxīa obligatōis q̄ obligatio parit actōꝫ cū obligatio mr̄ ſit actionis. Et ē duplex cā .ſ. ꝓxīa ⁊ r̄motaq̄ differ̄t in actōe reali ⁊ ꝑſonali. Nā inꝑſonali remota ē p̄m factū. ꝓxīa ē ipſaobligatio. ⁊ ī ꝑſonali nō ſufficit exp̄mere cām ꝓximam dicē do ago ꝯtra te. qꝛobligaris mihi in. x. Sꝫ oꝫ exprimerecām remotam. vt dice do. ꝯuenio te qꝛmutuaui tibi. x. In reali ꝓxīa cā ē dominiū. ſed remota eſt ex qua cōſequit̉ qͥsdominiū Et nō eſt neceſſe exprimere remotā vt dicendo ago ꝯtra te. quia emidomū a Dern̄. ſꝫ ſufficit expͥmere proximam cauſam dicēdo ago ꝯtra te. quiaſum dn̄s domꝰ illius. vt hec notātur inglo. ⁊ ꝑ doc. c. dilcī filij d̓ iudi. d̓ diuerſis ſpeciebꝰ cauſarū. vide bonaꝫ glo. xi.q. j. in ſum. Eſt em̄ quedā cā ſpūal̓ velannexa ſpūali vt illa que ſit de iurepaQuedā ciuil̓ vt cū agit̉ ſuꝑ rei vēdicatione in cauſa pecuniaria Quedā criminalis vt cum agitur directe de crimineQuedā mixta vt cū agit̉ de crimīe ciuiliter vt de adulteris ad ſeꝑationē thoriIn hijs tribꝰ vltimis caſibus iuraturde calūnia. in p̄mo nō iurat̉ de calūniaſed tantum de veritate dicenda.Cauſe crimīales dicunt̉ in qͥbꝰ agit̉ ad