De tabellionibus queſtiones
¶ Incipit tractatꝰ de tabellionibusper dominū Bar. cōpilatusRactaturi de tātbellionibꝰ quoꝝ officiū frequentat̉ tā in iudicialibꝰ qͣꝫ extraiudicialibꝰ. Iō ſuꝑ hͦ aliqd̓ ⁊ ꝓfectovtile dicere inſtituimꝰ Et pͥmo q̄ro q̇s poſſitcreare tabelliones. ⁊ videt̉ ꝙ nemo poſſit niſi p̓ncepſ. qꝛ ꝑ tabellionē alteri acq̄rit̉. l. nō aliter. ff. de adop. ergo oportꝫ ꝙ a p̓ncipe fiat. ſic̄d̓r de illo q̇ abilitat̉ ad poſtulandū. nā ẜm iuſcōmune alteri ꝑ alteꝝ nō acq̇rit̉. l. ſtipulatioiſta. §. alteri. de v̓. ob. Ergo patet ꝙ vt ꝑ tabellionē alteri acq̇rat̉ eſt ꝯͣ ius cōmune. ſꝫ inferior a pͥncipe nō p̄t tollere ius cōe. l. ille a q. ff.ad trebel. §. tēpeſtiuū. ⁊. l. nā magiſtratꝰ. ff. dearbi. ⁊ videt̉ caſus ī. l. actuarios. C. de actuar.⁊ muni. li. xij. Et h̓ tenuit In. in. c. pe. in pͥn. defi. inſtru. ⁊ ibi d̓r ꝙ nemo ſubditꝰ pape vl̓ imperatoris p̄t creare tabellionē ſꝫ ip̄i ſoli hͦ pn̄tmouebat̉ tali rōe. Nā ꝯſtat ꝙ officiū tabellionis eſt ꝯͣ ius commune naturale ⁊ diuinuꝫꝙ carte ſiue corio mortui anialis credat̉ ſinealiquo adminiculo. vt no. de fi. inſtru. c. fi. ſꝫ ꝯͣius naturale nouū vel vetꝰ teſtamētū venireꝓpria autoritate nō licet niſi ſoli pͥncipi. l. pͥnceps. ff. de legi. c. ꝓpoſuit. de ꝯceſſ. p̄ben. Sꝫ hfallit ẜm eū ſi p̓nceps ꝯſuetudo vel lex hāc poteſtatē alicui ꝯcederꝫ. qꝛ tūc pn̄t quicūqꝫ hn̄ttalē poteſtate creare tabellionē. ar. l. C. d̓ emā.liber. l. fi. ⁊. c. accedentibꝰ. de exceſ. p̄la. Itē fallit in regibꝰ habentibꝰ meꝝ ⁊ ſup̄mū imꝑiuꝫẜm eundē Inn. Sꝫ Ia. de bel. in aut̓. d̓ tabel.tenet ꝯtrariū. videlicet ꝙ q̇libet ſuꝑior poſſitcreare tabellionē ſuū ſubditū. allegat hͦ in argu. e. ti. §. intantū. hāc opi. tenet Guil. de ſuſa.⁊ Bar. in. l. nec tantū. §. fi. ff. de adop. ⁊ allegattalē rōnem. nā ſi ſolꝰ pͥnceps crearet tabellionem ipſe ſolꝰ ab officio amoueret ⁊ nō aliuſqͥa illiꝰ eſt pͥuatio cuiꝰ eſt ꝯceſſio. vt in autēt̓.de defen. ciui. §. interdū. col. iij. ſed raꝝ eſt ꝙ iudices inferiores a pͥncipe pͥuant tabellionesꝓpter delicta. vt ī aut̓. de armis. §. fi. col̓. vj. et īaut. de defen. ciui. §. ſeu. v̓. ſic iubemꝰ ⁊. l. qͥbusde aure. li. xij. igit̉ ⁊cͣ. Itē ꝓ iſta opinionē videtur caſus in aut̓. de defen. ciui. §. idē. C. de falſ.
mo. l. ex ꝓuintiali. ⁊ in aut̓. de iudic̄. §. vnoqͣꝫcol̓. vij. C. de of. comi. ſacra. lar. l.j. §. idē oēs. Cde fal. mo. l. opꝰ. ⁊. l. oꝑis. de oꝑi. pub. l. antiocenſiū. ff. de p̓ui. cre. Et ſic adduco ⁊ dico ꝙ īferiores a pͥncipe ſunt in poteſtate circa ea q̄tanqͣꝫ generalia dicunt̉ valere ꝑ totū orbem.l. leges. C. deleg. Sꝫ ꝯſtat ꝙ pͥuilegiū tabellionatꝰ eſt q̇d generale qꝛ eoꝝ inſtrumēta fidemfaciūt generalē ptotū orbe. ergo inferiores apͥncipe cū ſint in poteſtate circa ea q̄ generaliter dicunt̉ valere nō poſſunt hͦ cōcedere. Secundo ꝓbat̉ in q̇buſdā facta eſt cū inferioribus cōicatio. qꝛ poſtqͣꝫ populꝰ romanꝰ omne imperiū ⁊ oēm poteſtatē trāſtulit in pͥncipem. l. ij. nouiſſimo. ff. de oriḡ. iuris. ⁊. l. j. ff. deꝯſti. pecu. Inde p̓nceps quedā cōicauit cuꝫinferioribꝰ. vt in. l. fi. ⁊ ꝑ totum de peda. iudi.Quedā cōicauit cū maioribꝰ. l. j. j. §. vicariū.ff. de offi. p̄fec. vr. l. illicitas .§. q̇ vniuerſas. d̓ offi. p̄ſi. ⁊. l. ex oībꝰ. de offi. eiꝰ idē tenet princepsQuedā idē cū nemine cōicauit ⁊ hͦ tantuꝫ ſibi intelligit̉ reẜuaſſe. l. ij. in fi. de na. reſti. l. vectigalia. l. ꝯpublicā. ⁊. l. neminē. C. de re mili. li.xij. Sꝫ nō apparet ꝙ p̓nceps hāc poteſtatemcreādi tabelliones cōicauerit cū maioribꝰ vl̓minoribꝰ. ergo tantū intelligit̉ reſeruaſſe ſibi⁊ ꝑ ꝯſequēs nullꝰ pͥncipi ſubditꝰ p̄t tabelliones creare ſꝫ ip̄e ſolꝰ tantū. l. j. §. de qͣ. ff. de poſtu. Nō ob. §. vt tn̄. in aut̓. de tabel. ⁊. §. ex prouintiali. in aut. d̓ defen. ciui. ⁊ oīa alia iurasͣallegata. qͥa dico ꝙ cōitates ⁊ alij inferiorespn̄t deputare quē ad aliqd̓ officiū publicumexercendū. Et ita loquunt̉ oīa iſta iura Sꝫꝙ pn̄t ꝯcedere officiū tabellionatꝰ ⁊ poteſtatem ꝯficiēdi inſtrumēta publica hͦ nō ꝓbantNō obſtat rō qͣ dicit̉ ꝙ ſi ſolꝰ pͥnceps crearettabelliones ip̄e ſolꝰ pͥuaret ip̄os. quia dicoꝙtūc nō p̓uaret̉ tabellio priuilegio tabellionatus iudicis poteſtate ſꝫ legis īponētis talē penā ꝓ talibꝰ delictis adeo ꝙ iudex ꝓpter illuddelictū nō poſſꝫ priuare tabellionē p̓uilegiotabellionatꝰ niſi lex ſcripta vl̓ pͥnceps ꝓpt̓ illud delictū īponeret ei penā priuatōis. et italoquit̉. §. fi. cū ſi in aūt. de armis. Sꝫ ꝯcedo ꝙpoterit iudex tabellionē deputatuꝫ ad aliqͣdcertū officiū pͥuare illū ſꝫ illud ꝓpt̓ delictū. licet lex nō imponat ſpecialit̓ illā penam. ⁊ ita