De inſtrumento
do eūdē mihi in expēſis ꝯdēnando.¶ De inſtrumento.Equitur de ſpecieprobationis que fit ꝑ inſtrumentaet de exceptionibꝰ ꝯtra inſtrumētaInſtrumentū eſt ſcriptū ad alicuiꝰ rei probationē factum. et dictū eſt inſtrumentū q̇ainſtruit. Inſtrumētorum due ſunt ſpecies.Aliud publicū. aliud priuatū. Publicū qd̓publicam habet autoritateꝫ. Et ſunt plureseiꝰ ſpecies. Uno modo dicit̉ publicū. quiaper manū publicam eſt ſcriptū. id eſt. ꝑ manum tabellionis. id eſt. publici notarij. Secundo dicitur publicuꝫ quod eſt ſigillatumſigillo autentico ſcꝫ ſigillo capituli vl̓ epiſcopi. vel alicuiꝰ ꝑſone magne. Tertio diciturpublicū quod autoritate iudicis autenticatum eſt. vel quod in iudicio ſcribit̉ vel ſcpͥtūeſt. Quarto dicitur publicū quod habꝫ ſubſcriptionē duoꝝ vel triū teſtiū idoneoruꝫ viuentiū. Quinto dicit̉ publicū quod de publico armario vniuerſitatis producit̉. ſicut liber cenſualis in quo cenſus ⁊ redditus ſcribuntur. ⁊cͣ. Priuatū inſtrumentū eſt quodaliquis facit ſcribi ſibi vel alij. vel ſibi et alijſimul. Et nota ꝙ ſi vtraqꝫ pars habet aliqd̓inſtrumentū per quod probare aliquid intendit debet illud exhibere ante publicatiōeꝫteſtium. Et ſi vna pars voluerit tranſſcribere inſtrumentū vel inſpicere priuilegiū alterius partis. datur ei copia tranſſcribēdi velreſcribēdi. poſtqͣꝫ reddat̉ ab aduerſaria parte parti cuiꝰ eſt.De exceptione contra inſtrumentum.Otanduꝫ ꝙ multis modis contra inſtrumentū exncipitur. ſcilicet contra ſtilum filumet bullam. Et hoc maxime habet fieri in literis papalibꝰ. Unde Litera bulla ſtilus manus altera raſio filum. Hec faciunt ſcriptūdomini pape irritum. Item ſi raſura eſt inloco vel in aliqua parte non valet. Raſuraeniꝫ nocitura eſt ſuſpecta.
Oſtquaꝫ publicata ſūt dicta teſtiū ī iudicio et inſtrumēta exhibita vtriqꝫ ꝑti ad inſpiciēdū ſeu trāſſcribēdū ꝯceſſa. Et poſtqͣꝫ obligatōes facte ſūt ab aduocatis ꝑtiū ſeu ab ipſispartibꝰ. iudex debet motū vel motiuuꝫ animi inferre ẜm dicta teſtiū et inſtrumentorū.Et maxime ẜm allegatōes ⁊ rationes aduocatoꝝ. Deinde iudex cū inſpexerit ⁊ diſcuſſerit merita cauſe pleniſſime debet ip̄m negociū terminare per ſententiā diffinitiuā. Sententia ergo diffinitiua eſt iudicialis diffinitio ſiue diſputatio que controuerſijs licitūfine imponit pronuciatione iudicis codemnatione vel abſolutionē rei ꝯtinens.Sententie iudicialis due ſunt ſpecies.Interlocutoria ⁊ eſt ſemplena ſentētia queprofert̉ inter p̓ncipiū et fine cauſe nō ſuꝑ pͥncipali negocio ſed ſuꝑ emergentibꝰ vel emergenti vel intercidentibꝰ quibuſdā queſtionibus. vt ſuꝑ libello offerendo vel dando velcorrigendo vel negando.¶ Diffinitiua ſententia eſt que pͥmū negociū terminat ꝯtinēs abſolutōneꝫ vel damna.tionem. ¶ Item nota ꝙ ſententia ferenda ēa ſuo iudice. quia ſi nō a ſuo iudice nō tenetNota ꝙ iudex ſedendo et nō ſtando vel ī loco conſueto vbi ſedere debꝫ tempore iudicijdebet ferre ſententiam iudicialem vel in aliquo honeſto. Et non in lupanari vel coquina. Et debet eam ferre vtraqꝫ parte pn̄te velvna parte altera per contumaciam abſente.Nota ꝙ ſententia iudicialis in ſcriptis redigenda eſt ⁊ referenda. al̓s non poteſt haberenomē ſententie nec eſt ſententia. ⁊ ſic format̉in ſcriptis. Ego. B. decanꝰ moguntin. eccl̓ietalis iudex in cauſa q̄ vertit̉ inter. B. ex vnaparte. et. R. ex altera. ſuꝑ tali vinea obligationibꝰ auditis hincinde ꝓpoſitis et examinatis ad plenū p̄dicte cauſe meritis de prudentū viroꝝ ꝯſilio. B. abſoluo ad inſtantiaꝫ. E.eidem. C. perpetuū ſilentiū imponendo ſuꝑvinea tali condemnādo. et ip̄m p̄dictum. Cautoritate iudiciali in expenſis quas feceritB. vel intra litem vel extra lit. ſententia lataeſt in tali anno. ⁊cͣ.
s 4