Druckschrift 
Positiones circa libros physicorum et de anima Aristotelis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PoſitionesCercij

ſcientia dicitur quaſi cum alio ſcientia. eſt em̄ notitia cōcluſionum cū notitia pͥncipioꝝ in agibilibꝰ rebꝰ.Indiuiſibilium quidem intelligentiaUtrum bene ſit aſQuerII PIIMIA. nenata diſferenciaaph̓i: inter intellectionem incōplexi ⁊ ꝯplexi. Pro parte vera que eſt affirmatiua ſufficit autoritas philoſophqui ponit talem differentiā inter primā operationem intellectus que dicitur ſimpliciū apprehenſio. ⁊ inter ſecundam eius operationeꝫ que dicit̉ compoſitio ⁊ diuiſio ſeudiſcurſus. qꝛ ſimplex cognitio eſt reſpectu ipſius qd̓ qͥdeſt rei materialis et eſt ſemper vera loquendo ꝑ ſe. ſed ſecūda operatio eſt reſpectu ꝯplexorum ⁊ circa eam eſt verum ⁊ falſum Sed pro parte negatiua arguit̉. qꝛ in ſolo intellectu ꝯponente eſt veritas. ſed intellectus in prima operatione non cōponit. cū ſit obiectiue ſolū circa qd̓quid eſt. ergo non eſt verusMaior. Intelligentia indiuiſibiliuꝫ: eſt circa illa in quibus non contingit per ſe falſum.Minor. Circa cōplexionem operationisſecūde: reperitur veritas et falſitas proprie.Concluſio. Si intelligatur ꝑ ſe differentiaper Areſtotelē poſita: tūc inter ipſas aīe operationes eſt ꝯuenienter aſſignataMaior ꝓpoſitio eſt ipſius philoſophi quaſi in formaEt dicitur notanter perſe. quia loquendo metaphoricede falſitate. ſic ꝑ accidens contingit in tali ſimplici intellectione. ſicut ſenſus per accidens decipitur circa ꝓpriuꝫſuum ſenſibile. Et hoc cōtingit dupliciter. vno modo ſiqd̓ quid eſt vnius rei attribuatur alteri. Secūdo quādopartes ꝑ quas exprimitur quidditas rei ſibi inuicē nonꝯueniunt. vt ſi diceret̉ animal rō naͣle inſenſibile. vt patetclarius quinto metaphiſice. Minor patꝫ. qꝛ veritasvel falſitas proprie dicta eſt ꝓpoſitionalis et reperitur inſecūda operatiōe intellectus. quia inter partes ꝓpoſitionis reperitur ꝯformitas ſicut in re intellecta aut etiā falſitas oppoſita. vt cum dicit̉ homo eſt animal. homo eſt aſinus. dyamēter eſt ſymiter. dyamēter quadrati eſt aſymeter Concluſio patꝫ. quia in ſecūda operatiōe per ſe etꝓprie inuenitur verū vel falſum. quia ſunt paſſiones ꝓpoſitionis. vt patꝫ in diffinitione enuciationis. ſed in primaoperatione eſt ſolum veritas metaphorice ꝓpter ꝯformitatem ſpeciei intelligibilis ad rem intellecta. ſicut eſt adequatio rei ad rem. ſed intellectus in prima operatiōe nōdiiudicat illā ꝯformitatē extremoꝝ. Et etiā in pͥma operatione eſt ſolum ꝑ accidens falſitas. vt patꝫ ex dictis. gͦꝯcluſio vera Correlarium. In ſubſtancijs ſeparatis:nō eſt deceptio ſue intellectiōis naturalis. Patꝫ qꝛ noncadit circa earū cognitōem. Primꝰ modus deceptiōiseo ꝙ non intelligūt ꝑ aliquā ꝯpoſitiōem vel diuiſioneꝫ. ⁊ita qd̓ quid eſt vnius non enuciant de aliquo altero. ſedſtatim in ipſo qd̓ quid eſt cognoſcūt oīa q̄ ꝑ ſe ſibi debētur. Sil̓iter nō decipiūtur ſecūdo mō cognoſcenda ip̄mqd̓ quid eſt. qꝛ obiectū intellectus ſubſtantie ſeparate eſtquidditas rei īmaterialis. que ē tota ſimplex. ⁊ ſic ibi nōeſt reperire ꝯpoſitionem partiū differentiū. per quas explicatur quidditas eoꝝ deſcendendo a genere ꝑ differētias vſqꝫ ad ſpeciem ſpēaliaſſimā. ſed ſtatim ab intellec-

tu ꝓportionato ſimplici intuitu cognoſcitur tota eius qͥdditas. quare ſeqͥtur ꝙ ibi non cadit deceptio. Ad rōnem dicendū ꝙ intellectus in pͥma oꝑatione nō d̓r verꝰtanqͣꝫ cognoſcens veritatem. ſed dicit̉ verus. qꝛ eſt adequatus ꝑ ſpēm enti incomplexo qd̓ cognoſcit. vt patꝫ exdictis. et d̓r ſolū verus metaphorice.Utrū ad intellectūQuerit leTIIDA. Faneat nteliocit.ꝑ prius indiuiſibile qͣꝫ diuiſibile. Pro reſponſione notandū ſicut Areſtoteles hic īnuit in littera. ſimiliter qͥnto et decimo metaphiſice ꝙ aliquid dicitur indiuiſibile qͣꝫtum ad ꝓpoſitum ſufficit tripliciter. Primo aliquid dicit̉indiuiſibile. quia actu non eſt diuiſum. licet tamen ſit aptum natum diuidi. ſicut lignum ꝯtinuū dicitur actu indiuiſum. licet ſit aptum natum diuidi in plures partes.Secūdo dicitur aliquid indiuiſibile ẜm ſpeciem vel formam. vtputa quia ip̄ius eſt vna forma vel ratio. ſicut ſortes vel plato ꝯpoſitus ex multis partibꝰ conſiſtit in vnanatura humana ex qua habet ſpēm vel formam. Terciomodo aliquid dicitur indiuiſibile ſicut pūctus aut ſicutvnitas. Et de ordine cognitionis iſtorum Areſtotelestractat in p̄ſenti littera.Maior. Si pͥmis duobꝰ modis capiaturindiuiſibile: ad intellectū prius pertinet ipſumqͣꝫ diuiſibile intelligere. Minor Capiendoindiuiſibile tercio modo: pͥor eſt diuiſibilis cognitio Concluſio. Igitur in cognitione indiuiſibilis et diuiſibilis: non eſt modus cognoſcendi vniformisPatet maior. quia prima operatio intellectus eſt ſimplicium apprehenſio. ſed ſimplici apprehenſioni primo occurrit cognitio rei abſqꝫ diuiſione qͣꝫ cum diuiſionē. Uerbigratia. prius apprehenditur linea vt quoddam totuꝫ inſe qͣꝫ diſcernatur inter eius partes. Similiter prius occurrit domus ꝯfuſe in ſe qͣꝫ fiat diſtinctio ſuarum partiūEt hec eſt Areſtotelis ſententia hic in littera et primophiſicorū. qꝛ confuſa cognitio in nobis precedit cognitionem diſtinctam Minor patet. quia habitus cognoſcitur ante priuationem. ſed indiuiſibile tercio modo dictūreſpectu noſtre cognitionis ſe habet vt priuatio reſpectudiuiſibilis. Sicut dicitur pūctus eſt cuius pars non eſthabens poſitionem in continuo. Et illo modo dicitur decimo metaphiſice. ꝙ cognitio vnius p̄ſupponit cognitionem multitudinis Concluſio claret ex dictis. qꝛ indiuiſibile primo et ſeūdo modis prius cognoſcitur diuiſibili. ſed indiuiſibile tercio modo cognoſcitur poſterius.Correlariū. Intellectus humanus in hac vita: poteſtquod āmodo plura intelligere et ẜm quid infinita. Prima pars probatur dupliciter. Primo qꝛ per vnā ſpecieꝫpoteſt ſimul intelligere omnia que rep̄ſentant̉ ꝑ illaꝫ vtintelligendo ſimplici apprehenſiōe qd̓ quid eſt hominisintelligit omnia que ꝯtinentur ſub homine ſicut ſingularia ſub ſpecie. et intelligendo aīal intelligit om̄es ſpeciesẜm ꝙ ꝯtinentur in genere. qd̓ eſt animal. Secūdo intelligit plura ꝯponendo ⁊ diuidēdo aliqua ad inuicē in ſcd̓aeiꝰ oꝑatione. vt qn̄ intelligit homine eſſe aīal Addit̉ tn̄ ſignāter quodāmo. qꝛ illis duobꝰ modis nō intelligit plura tanquam plura. ſed vt plura reducuntur ad aliquodvnum. Sic etiam ponēdo ꝯuenientiam vel dfferētiaꝫ in