TercijPoſitiones
Utrū diffinitioQueritur leTUOO AIeno quā dacde fantaſia: ſit vera ⁊ ſufficienter aſſignata Pro parteaffirmatiua ſufficit autoritas ph̓i in lrā. qͥ poſt multa q̄negat de fantaſia ꝯcludit ꝙ fantaſia eſt motus a ſenſuẜm actū factus .i. eſt q̄dam potētia vel habitus cuiꝰ oꝑatio vocat̉ motꝰ. ⁊ ſpēali vocabulo d̓r fantaſiatio cāta circa fantaſmata q̄ p̄ſuꝑponūt in ſentiente ſenſum ẜm actūSed ꝓ ꝓte negatiua arguit̉. qꝛ ſi diffinitio eſſet bonaſequeret̉ ꝙ videre eēt fantaſia. qꝛ eſt motus factus a ſenſu ẜm actū Scd̓o ſic. fantaſia eſt potentia que identificatur cum virtute cogitatiua. ergo male dicit̉ ꝙ ſit motus vel operatio.Maior. Diffinitio quā dat Areſtoteles defantaſia: p̄t eē quedā deſcriptio de interiori habitu ⁊ potētia ſenſitiua Minor. Hec explicat fantaſie ꝓprium actū: quē habet ex affinitate ad ſenſum Concluſio. Cū igitur potētienotificent̉ ꝑ actus: bn̄ diffinit̉ fantaſia ꝙ ē motus a ſenſu ẜm actum factus.Patet maior. qꝛ ſenſibꝰ exterioribꝰ factis in actu ꝯn̄ter tranſmittunt̉ ſpēs ſenſibiliū ad porētias interiores ⁊ibidē reſeruant̉ in abſentia exterioꝝ ſenſibiliū. ⁊ inde eſtꝙ hmōi ſpēs ẜm aliquā multitudinē collecte hn̄t ratōeꝫcuiuſdam habitus. Et ipſe potētie interiores in abſentiaſenſibilium pn̄t hmōi ſpēs ⁊ fantaſmata ad inuice ꝯponere vel diuidere nō iudicando. ⁊ tunc dicunt̉ fantaſiari.Et gͦ qn̄ Areſto. dicit ꝙ fantaſia eſt motus factus a ſenſu ẜm actū nō aliud intēdit niſi ꝙ ex motiōe exterioꝝ ſenſuū tranſmittunt̉ quedā ſpes ꝑ quas mouent̉ vires interiores. ⁊ ex hmōi ſpēbus ipſe vires interiores pn̄t ꝓcedere in actū fantaſiandi .i. ꝯponēdi vnū fantaſma cū alio. nōtn̄ aliqͥd iudicādo. ſed aliqͣ ſimul ꝯp̄hendendo. Et hec ēclara mens Hērici goryckem qͥ hanc ꝓpōem qͣſi in forma ponit ⁊ eā ſic declarat. Sed tn̄ ph̓s magis videt̉ loqui de fantaſia inquantū eſt oꝑatio quā etiā ꝓ oꝑationediffinit. vt ptꝫ clare in copulatis. Minor ptꝫ. qꝛ ꝓpriꝰactus fantaſie eſt fantaſiatio. ⁊ cauſat̉ a qͥbuſdā apparentibꝰ q̄ dicunt̉ fantaſmata. Et ille actus eſt qͥdā motꝰ poſterior cauſatus ex immutatōe exteriorū ⁊ interioꝝ ſenſuum. vt dicit minor in forma. Et gͦ nō oꝫ ignorare multiplicē acceptōem motus quā relinquo notā ex copulatꝭveſtris circā hanc materiā de fantaſia Cōcluſio relinquit̉ nota ex immediate dictis ⁊ ex habitis ſuperius vbiꝓbatum eſt ꝙ potētie hn̄t diffiniri ⁊ diſtingui ꝑ actusCorrelariū primū. rationabile eſt circa fantaſiā ꝯtingere deceptōem ⁊ eā habere acceptōem multiplicē. Ptꝫpͥma pars. qꝛ ex qͦ fantaſia vt dictū eſt noīat motū poſteriorē cauſatū ex immutatōe exterioꝝ ſenſuū. ⁊ in ipſis exterioribꝰ ſenſibꝰ ꝯtingit deceptōem. gͦ etiā in ipſa fantaſiaTenet ꝯn̄a. qꝛ qͥcquid ab aliqͦ principio longius ſtat debilius recipit eius imp̄ſſiōem. Scd̓a ꝑs ꝓbat̉. qꝛ ex quofantaſia eſt motus factus a ſenſu exteriori ẜm actu. nō ātſenſus exterior fit in actu eodē mō reſpectu oīm ſenſibilium. qꝛ a qͥbuſdā ſenſibilibꝰ immutat̉. ſicut viſus a coloreet a magnitudine. a qͥbuſdam aūt nō immutat̉. ſed tn̄ exſua immutatōe potētia interior elicit ſuā ſpēm. ſicut ſpeꝫodij vel amicicie vel ire in ſuppoſito. Et ita fantaſia qn̄ꝫd̓r illa potētia īterior q̄ verſat̉ circa formas ſenſatas a ſenlibꝰ exterioribꝰ vtputa circa formā coloris magnitudinis
et figure eas abſolute ꝯponens aut diuidens. ⁊ ſic ꝯp̄hedit̉ ſub ymaginatīa. vt dicit doctor in pͥma ꝑte. Et hācpͥmam acceptōem dicit Goryckem eſſe fantaſie ꝓpriamAliqn̄ vero ſumit̉ nomē fantaſie ꝓ interiori potētia q̄ verſatur circa intētōes elicitas acqͥſitas ex motione ſenſuuꝫexteriorū. Et ſic fantaſia idētificatur realiter cū ꝟtute cogitatiua. Et ſimili mō de vi ymaginatiua intelligenduꝫeſt. qꝛ ſi capiat̉ ſpēaliter vt potētia reſeruatiua ſic ꝯprehēdit fantaſiā pͥmo mō. Sed ſi capiat̉ generaliter ꝓ potentia iudicatiua ſic pōt reduci ad cogitatiuā. ⁊ tūc reducere fantaſiā ad ymaginatiuā eſt ipſaꝫ reducere ad vim cogitatiuā Correlariū ſcd̓m. ꝓprietates quas Areſto.attribuit fantaſie: ſunt eidē cōuenienter aſſignate. ptꝫ qꝛAreſto. attribuit fantaſie ꝙ ẜm eā aīalia multū oꝑanturlicet drn̄ter. qꝛ quedā aīalia hn̄t fantaſiam indeterminatā inquātū ſcꝫ interior potētia tm̄ mouet̉ in preſentia ſenſibiliū exterioꝝ. ⁊ nō in eoꝝ abſentia. ſicut ptꝫ de qͥbuſdāaīalibus imꝑfectis. Alia aūt ſunt aīalia bruta. ſcꝫ ꝑfectaq̄ habēt fantaſiā determinatā. ⁊ ẜm eā multa operatur inabſentia ſenſibiliū. ſicut aīalia bruta pullos ſuos nutriēdo in multis ſe occupant. Deinde in hoīe qn̄ꝫ dn̄atur rōet tūc non d̓r duci ẜm fantaſiā. qn̄ꝫ vero ꝑs ſenſual̓ dn̄at̉et tūc d̓r tribꝰ modis agi ẜm fantaſiā ſcꝫ. aūt ꝓpter paſſionē .ſ. in ꝯtinentibꝰ. aūt ꝓpter egritudine ſicut ptꝫ in freneticis. aut ꝓpter ligatōem ſenſuū. ſicut ptꝫ de ſomniantibꝰAd rōes. ad pͥmā d̓r ꝙ fantaſia immediate eſt motꝰfactus a ſenſu interiori. ſed videre eſt actus ſenſus exterioris. Ad ſcd̓am d̓r ꝙ fantaſia p̄t indifferenter accipiꝓ potētia ⁊ ꝓ actu. ⁊ ẜm hoc diffinitio aliter ⁊ aliter exponit̉. Et qꝛ in copulatis diffinitio exponit̉ de fantaſia ꝓ actu. ideo vt etiā haberet̉ intellectus ipſiꝰ fantaſie ꝓ potentia interiori. licet nō diſtincta ſic reſolutio huius qͣſtionismagis loquit̉ de fantaſia ꝓ potētia qͣꝫ ꝓ actu vel oꝑatōeE parte aūt aīe qͣ ꝯgnoſcitCirca princicipium tercij libri de aīa queriturpͥmo. Utrū intellectus humanꝰſit potētia organica: ꝯueniens cūpotētia ſenſitiua paſſiua Pro ꝑte negatiua pͥme ꝑtis eſt ph̓s h̓ ⁊in textu p̄cedēte. Sꝫ ꝓ ꝑte affirmatiua ꝑtis ſcd̓e eſt AreArguit̉ ꝯtra ſcd̓am ꝑtem. vnūqd̓qꝫſto. hic in litterapatit̉ ẜm ſuā materiā. ſꝫ intellectus eſt īmaterialis. gͦ nonScd̓o ſic. agēs nobiliꝰ eſt patienteeſt potētia paſſiua.ſꝫ potētie vegetatiue ſunt actiue. ergo intellectus qͥ eſt ꝑfectior erit potētia actiuaMaior. Nulla virtus organica eſt vl̓r omnium cognoſcitiua: neqꝫ ſuꝑ ſe aut actum ſuuꝫꝑ cognitōem reflexiua Minor Intellectushumanus eſt virtus paſſiua: non qualitercūqꝫſed paſſione ꝑfectiua Concluſio. Licet ergointellectus non ſit virtus organica: eſt tn̄ ſicutſenſus virtus qͦdammodo paſſiuaPrima ꝑs maioris ptꝫ dupl̓r. pͥmo ex ꝑte potentie. qꝛoꝑari nō trāſcēdit eſſe. cū igitur ꝟtus organica ſit det̓minata ad ſitū ⁊ ſubiecta variatione ſui ſubiecti ncc̄e eſt ꝙoꝑatio nō poſſit eſſe abſoluta ab hic ⁊ nūc ⁊ ab alijs ꝯdi