L

addiſcētibus vnde ponitur ibi legere largo modoqꝛ omnis qui ſtudet vt ꝓficiat legit. ꝓ quo facit etymologia vocabuli. nā dicit̉ lex a legēdo vt dic̄ Iſid̓.v. etymologiarū. ⁊ iō Io. an. ſuꝑ regula nemo pōtli. .vj. in mercu. hoc aꝑte ꝓbat rōne lr̄e ī. d. c. nō magno. dicit̉ enī ibi ꝙ religioſi exeunt ad audiendumleges ⁊ phyſicā ſub p̄textu cōſulendi languentiumfratrū corporibꝰ. ⁊ eccl̓iaſtica negocia fideliꝰ pertractandi. ⁊ ſic vt poſſint ꝓficere ⁊ edocti agerent p̄dicta. hoc etiā apertius probat littera huius. c. q̄ referens mentē ⁊ quaſi verba illius conſtitutionis vbiilla dixit de legentibꝰ iſta vero declarando dixit deaudientibus. nec eſt verum ꝙ iſta prohibeat auditum ⁊ illa lectionē vt voluit hoſti. de quo miror qꝛhec littera ſolū venit ad declarandū illā. nil autemadducit de nouo niſi quatenus ꝙ religioſi incurrātexcōmunicationem ipſo facto. ⁊ ꝙ hec conſtitutioextendit̉ ad habentes perſonatuꝫ ⁊ ad p̄ſb̓ros vt h̓⁊ eodem modo dicit̉ de ſtudio. naꝫ ponit̉ hic ſtudi.um pro ipſis ſtudentibus .ſ. addiſcentibꝰ. nam ſtudium magis cōuenit addiſcentibꝰ qͣꝫ docentibus.ſtudere enī eſt valde cupere. hinc lr̄arum ſtudia dicta ſunt a cupiditate lectionū. vt no. Archi. in. c. noua. xvj. q. vij. vnde qd̓ prius hic dixerat de audientibus poſtea ſubiecit de ſtudentibus quaſi audientes ſint ſtudentes. quare cōcludo ꝙ. c. non magno⁊ iſtud ſolum loquūtur in audientibꝰ ſeu ſtudentibus addiſcendo. ⁊ iſti ſunt qui incurrūt penas predictas. legentes autem .i. docentes nō puto incurrere has penas. nec etiam illos qui nō ſtudēt vt addiſcant. qꝛ verba illis nō cōueniunt vt ptꝫ ex predictis ⁊ a verbis cōſtitutionis penalis nō ē recedēdūvt. sͣ. dictū eſt. preſertim cū nō puto in eis procedere ⁊ militare rōnem que ē in addiſcentibꝰ. nam addiſcens videt̉ moueri malo zelo ſcꝫ vt inuoluaturrurſus actionibus mūdanis in patrocinādo ⁊ ſimilibus. vt innuit tex. in. d. c. non magno. Itē fauoretheologie vt ex quo in actu addiſcendi eſt meliꝰ vtdet operam theologie ſed ille qui prius ſcīam iſtamdiſcitam docet nō facit vt inuoluat̉ actionibꝰ mundanis īmo cōmunicat alijs ſcientiam in ſe bonaꝫ ⁊neceſſariam ad regimen orbis. facit qd̓ not̓. glo. incle. ij. de magiſ. in verbo honoreꝫ. vel p̄ſuppoſito ꝙpeccet nō tn̄ tm̄ quātum ille qui nūc incipit addiſcere merito nō debet in eo habere locum penaruꝫ diſpoſitio. ⁊ ꝑ hoc dicerem ꝙ priuilegiatꝰ vt in his ſcientijs poſſit ſtudere videt̉ priuilegiatꝰ ad id qd̓ ſeqͥtur ex ſtudio .ſ. ad doctoratum ſumendū ⁊ per conſequens ad legendū cum in doctoratu datur poteſtas legendi. vt no. in. d. cle. ij. ⁊ in. l. magiſtros. C.de profeſ. ⁊ medi. li. x. hͦ tamen eſt magis dubitabile ⁊ ante factum cōſulerē abſtinēdū. ¶ Ultimo oppono cōtra litterā ⁊ predicta. videt̉ enī ꝙ minꝰ legitime prohibeatur religioſis ⁊ maxime prelatis ſtudium ſcientie ciuilis. nam. ſupra in proemio huius compilationis mandatur vt omnes in iudicijs ⁊ ſcholis vtant̉ hac cōpilationē. gͦ mandatū cēſetur omne id ſine quo illud explicari non poteſt.vt in. c. prudentiam. de offi. delega. ⁊. l. ad rem mo

bilem. ⁊. l. ad legatum. ff. de procu. ſed nō poſſumꝰvti niſi illam ſciamus. ſcire autem nō poſſumꝰ niſiſtudeamus in illa ſed ſtuderi ⁊ perfecte intelligi nōpoteſt ſine noticia ſcientie legalis cuꝫ multa ſint inhac compilatione ⁊ ſcientia canonica que minimeintelligi valeāt niſi data ſcientia legali preſertim cūmulte leges ſint incorporate in decreto. ergo debꝫillaꝝ ſtudiū ꝑmitti maxīe cū lex ciuilis ſit ꝑs diuine⁊ theologie ſcientie ⁊ locum ſuum neceſſario obtinet in eccl̓ia ſaltem quo ad regimen temporaliumque nō ſūt cōtemnenda. xij. q. j. videntes. .j. q. iij. ſiquis obiecerit. vnde leges dicunt̉ ſacratiſſime. l. leges ſacratiſſime. C. de legi. ⁊ alibi dicit̉ ſanctiſſimavt in. l. i. ff. de va. ⁊ extraordi. cogni. ⁊ per ora principum deus illa dicit̉ ꝓmulgaſſe. vt ī. c. fi. xvj. q. iij.⁊ in. l. fi. C. de p̄ſcrip. xxx. vel. xl. anno. Sol̓. Hoſti.formauit hic cōtrarium ⁊ refert ꝙ Rof. beneuentanus in rubrica. d̓ rap. poſt prin. dicebat ꝙ papa cūduobus ſuis conſiliarijs fecit ſicut vulpes faciuntque dānant ceruſa cum illa comedere non poſſuntEt dicit ꝙ ad regimen eccleſie ſcientia ciuilis ē ſumme neceſſaria. Et profecto ſatis inhoneſte locutuseſt de principe ⁊ recordari debuiſſet. de. c. ſuper ſpecula. jͣ. de priuile. vbi dicitur ꝙ raro occurrūt cauſeeccleſiaſtice que nō poſſunt canonicis ſtatutis expediri. Ideo Hoſti. dixit hic ⁊ melius ad contrariumꝙ materia legum in canonibus contenta poterit ſine principali ſtudio lectione ⁊ auditu legum haberi ⁊ declarari per libros iuris ciuilis qui haberi licite poterunt. ⁊ ſic per ſtudium camere ad hoc principaliter nō ordinatum ſed in finem melius intelligēdi ſcientiam canonicam poterit quis cōtrario ſatiſfacere. ¶ Et nota hoc vltimuꝫ ꝙ licitū eſt religioſis⁊ alijs hic ꝓhibitis habere libros ciuilis ſcientie ⁊ īeis in camera ſtudere ad finem intelligendi meliuscanones. nō autem principaliter propter ipſam ciuilem ſcientiam acquirendam. pro hoc allego bo.tex. in. c. turbat. ⁊. c. ſiquis grāmaticam. ⁊. c. de quibuſdam .xxxvij. di. nam cuius finis bonus eſt ip̄mquoqꝫ bonū eſt .j. q. j. nō eſt putanda. Eſt enim ſcientia addiſcenda prīcipaliter propter deū ⁊ bonuꝫpublicum. per ſcientiam enim mundus illuminat̉⁊ ad obediendū deo ⁊ miniſtris vita ſubiectorū informatur. vt dicit tex. in aucͣ. habita. C. ne filius ꝓpatre. ⁊ qui ad hunc finem eam addiſcit ꝯſequiturnedum famam in hoc ſeculo. ſed mercedem maximam in futuro. In cuius finē altiſſimus nos ⁊ oēsalios tam preſentes qͣꝫ poſteros ſcientie inſiſtētesdirigat per ſuam ineffabilem clementiam.Explicita eſt lectura domini Nicolai abbatis ſiculiſuper tertio libro decretalium Impreſſa Baſilee ꝑmagiſtrum Ioannem de Amerbach. Anno domini. M. cccc. lxxxviij.