De conſuetudine.I

pitulū carofenſe. ⁊ qͣtenus ꝟbū electio ꝯcernit fratres eiuſdeꝫ loci ſtat ꝓprie. quatenꝰ ꝟo ꝯcernit capl̓m carofenſe ſtat ꝓ ꝯfirmatōe. nā ꝯfirmatō largiſſime ſumpto vocabulo pōt dici electio. eſt em̄ ꝑs ⁊finis electōis. ⁊ fit iſta interp̄tatio. qꝛ ſi ꝟbū electioquo ad vtrunqꝫ caſum ſtaret ꝓprie ⁊ ſtricte p̄iudicaret̉ iuri cōi. qꝛ de iure cōi electio ꝑtinet dūtaxatad collegiū illiꝰ eccleſie. Et ex hoc tex. no. verbumnunqͣꝫ obliuioni tradendū. ꝙ verba ſtatuti dn̄t intelligi largiſſime vel ſtrictiſſime ſi ita interp̄tandoeuitat̉ correctio iuris cōis. Unde ſtatutum hic largiſſime interp̄tat̉. qꝛ ꝟbū electio ſumit̉ ꝓ cōfirmatione. ⁊ ſic qd̓ dici ſolet ꝙ ſtatutū dꝫ ſtrictiſſime int̓p̄tari intelligi qn̄ ꝑ illā ſtrictiſſimā interp̄tationemminus recedit̉ a iure cōi. vnde quo ad iſtū effectūpoteſt interp̄tari etiā largiſſime vt hic. ⁊ quotidiead hoc allegat̉ iſte tex. ¶ Itē no. ꝙ ꝯſuetudo eſt legum interp̄tatrix optima. ⁊ ꝙ. l. exn̄te dubia debemꝰ recurrere ad ꝯſuetudinē loci. ⁊ ſi de ea apparetnō eſt recedendū ab illo intellectu quē cōſuetudotribuit etiā ſi ex poſtfacto appareat ꝙ ille intellectꝰ īſe nō ſit bonꝰ. nā debet illud ſaltē valere rōne conſuetudinis. ⁊ tene mēti hoc dictū. facit qd̓ le. ⁊ no.no. in. l. mīme. ⁊ in. l. ſi d̓ īterp̄tatōe. ff. de legi. ¶ Etno. ex hͦ ⁊ ex tex. virtutes ꝯſuetudinis. habet eniꝫ Pvim interpretatiuam. Item habet vim abrogatiuam ſeu derogatiuā. nam derogat legi vbi eſt contra legē. vt in. c. fi. jͣ. eo. Habet ⁊ tertio vim imitatiuā. qꝛ imitat̉ legē vbi deficit lex. vt. j. di. ꝯſuetudo.⁊ vide bo. glo. inſti. de iu. na. in. §. ex nō ſcripto.Itē noͣ ꝙ vbi libellus ꝯtinet plures articulos ſeꝑatos ſi prius ꝯſtat de vno qͣꝫ d̓ alio pōt iudex priusꝓnūciare ſuꝑ illo ⁊ ſuꝑ alio ꝓcedere. ita facit h̓ papa. nā h̓ diſputabat̉ ſuꝑ electōe iā facta ⁊ ſuꝑ iur̄ eligēdi. ⁊ qꝛ priꝰ ꝯſtitit de inualiditate electōis priꝰ ſuper ea ꝓnūciauit. ⁊ ſuꝑ alio articulo cōmiſit cauſādecidendā. An aūt regularit̓ iudex poſſit ꝑ ꝑtes ꝓnūciare plene no. in. c. cū ex offi. de p̄ſcrip. ⁊ dic vtibi ſeu in. c. cū inter de re iudi. qꝛ nō bn̄ recordor.In glo. j. ibi habebat mādatū a capitulo. glo. h̓ſoluit tacitā oppoſitōꝫ. nā n̄ poterat iſte Guil. lꝫ eētelectꝰ agere de iure eligēdi cū illud cōpetebat monaſterio. Et ex hͦ ⁊ ex gl. noͣ ꝙ monachus nō poteſt agere ꝓ iure monaſterij ſine mādato lꝫ ſit ꝯiūcta ꝑſona ꝯiūctōe ciuili. ad idē. c. corā. de offi. del̓.vbi canōicꝰ n̄ agit ꝓ eccl̓ia ſua ſine mādato. Sꝫ ī eoꝙ glo. ſb̓ijcit ꝙ h̓ vacabat ſedes nō ſoluit cōtrariūqd̓ poſſet formari de. c. fl. ne ſede vacāte. vbi habetur ꝙ vacāte ſede nō pōt in iudicio agitari. Inno.dat h̓ nouā ⁊ mirabilē ſolutionē quā neſcio alibi.dicit em̄ aliud eſſe in eccleſia cathedrali ⁊ aliud ī eccleſia inferiori. qꝛ mortuo ep̄o capl̓m nō ſuccedit īadmīſtratione bonoꝝ ꝑtinētiū ad ep̄m. ſꝫ mortuoabbate ꝯuētus hꝫ admiſtrationē oīuꝫ rerū. et pōtinſtituere ſindicū ⁊ ꝑ eū agere. alle. l. j. ff. ꝙ cuiuſqꝫvniu̓ſitatꝭ noīe. ⁊ hͦ dictū ſꝑ tenebis mēti. nā nullibi ꝓbat̉ hͨ differētia. nullus tn̄ doctor auſus eſt hͦdictū aꝑte reprobare. ſꝫ vt dixi nullibi ꝓbat̉. nammaior cōio eſt inter ep̄m ⁊ capl̓m ſuuꝫ qͣꝫ inter p̄latum inferiorē ⁊ ſuū capl̓m. vt in. c. nouit. ⁊ in. c. qͣꝫ

to. de his q̄ fi. a p̄la. facit. c. reqͥſiſti. de teſta. vn̄ pleriqꝫ voluerūt ꝙ mortuo p̄lato inferiori capl̓m nōſuccedat in ipſiꝰ iuriſditōe. qd̓ ſentit idē Inno. ī. c.cum acceſſiſſent. ſupra de conſti. vnde inter iſtosego non puto aliquam differentiam qͣꝫtum ad hͦquod videtur ſentire idē Inno. in. c. j. j. ne ſe. va.vbi vide. videas etiam ꝑ glo. in. c. j. de re. ec. nonalie. in verbo eccl̓ia. li. vj. qͥ no. dicit ꝙ tit. ne ſe. vahꝫ locū etiā ī inferioribꝰ eccleſijs. ſꝫ credo ꝙ ꝓ tātoInno. facit h̓ illā differētiā. qꝛ cōiter bona ep̄i ⁊ capituli ſūt diuiſa. ideo mortuo ep̄o nō hꝫ capl̓ꝫ liberā adminiſtrationē bonoꝝ ep̄i. nec illa in iudiciuꝫdeducere pōt. vt in. d. c. fi. ſꝫ inter abbatiā ⁊ cōuentum bona ſūt cōiter cōia. ideo mortuo abbbate capitulū nō recipit adminiſtratōem bonoꝝ abbatꝭ ſꝫcōiuꝫ. tn̄ nō puto ꝙ poſſit ī iudiciū deduce̓ cām p̄iudicialē ipſi abbati. Et de hͦ vide glo. in cle. fi. deꝓcu. ad iſtū tex. dic ꝙ h̓ agebat̉ d̓ iur̄ eligēdi qd̓ iuſꝑtinet ad ip̄m collegiū ⁊ nō ad p̄latū. Itē cōmodiagit̉ ſede va. qꝛ al̓s nō poſſet deueniri ad electōeꝫp̄lati. ad hͦ qd̓ no. idē Inn. in. c. edoceri. d̓ reſcrip.⁊ in d. c. j. ne ſe. va ¶ In glo. in verbo ꝯſtitutū no.plura ex hac glo. Et pͥmo ꝙ ep̄s nō pōt ſtatuere cōtra ius cōe. ꝓ hͦ. c. ꝙ ſuꝑ his. jͣ. de ma. ⁊ obe. ⁊. c. indſtitutionis .xxv. v. ij. vide plene ꝑ Io. an. in. c. fi. d̓offi. or. ⁊ in. c. fi. de offi. Archi. li. vj. poteſt em̄ ſtatuendo adiuuare ius cōe .ſ. apponēdo penam vbiius nō apponit vel aggrauādo penā a iure appoſitam. vt in. c. ij. de cōſti. li. vj. Et vide glo. in cle. neromani. de elect. Item poteſt ſtatuere creādo delictū de nouo. ⁊ ſic ſtatuere preter ius vt no. ī. c. ij.de cōſti. li. vj. Et vide quod no. Io. an. in regl̓a eaque. li. vj. in merc. facit. c. catholica. xj. di. ¶ No.ſcd̓o ex fi. glo. notabilē ⁊ ſingularē limitationē adp̄dicta. ꝓcedunt em̄ qn̄ ius cōe eſt ꝓductuꝫ in eſſe⁊ ꝑ illud eſt alteri ius acquiſitū. ſecus autē vbi iusnon eſt alteri adhuc aquiſitū vt in fundatione eccleſie. Nam tꝑe fundationis pōt ep̄s ſtatuere vt illa eccl̓ia eligat ſibi p̄latum de aliena eccleſia vel qͥdſimile. No. tn̄ glo. in eo ꝙ dicit. ꝙ hͦ debet ſtatuerecum capitulo ⁊ de conſenſu patroni. ⁊ ſic videt̉ ꝙin p̄iudiciū eccleſie inferioris nō poſſit ep̄us ſtatuere ſine conſenſu capituli nec ſine volūtate patroni ſi eſt patronata. ⁊ tene hͦ vltimuꝫ mēti. quia neſcio alibi. ¶ No. tertio ex glo. ꝙ minꝰ iuſtus tituldat cām p̄ſcribendi. vnde ſtatutū ep̄i nō debebat ītelligi ꝙ electio actiua vel paſſiua ꝑtinet ad capl̓mcarofenſe ⁊ tn̄ illud ſtatutuꝫ generaliter loq̄ns dedit cauſam p̄ſcribendi capitulo carofenſi vt haberet electioneꝫ paſſiuā. Sed ꝯtra hͦ formaliter opponitur. nā capl̓m carofenſe ita intelligendo ſtatutūerrabat in iure. quia vt vides papa aliter interp̄tatur. ſed error iuris impedit p̄ſcriptionē. vt eſt tex.in. l. nunqͣꝫ. ff. de vſucapio. ⁊ tex. cum glo. in. c. dudum. de decimis. ⁊ vide bo. glo. in. c. apoſtolice. d̓do. So. dic ꝯtrariū ꝓcedere qn̄ errat̉ in iure claro⁊ indubitabili. ſecus vbi ius eſſet dubium ⁊ multipliciter intelligibile vt hic. ⁊ eſt caſus multū notabilis. Et ex hoc pōt dici vnū dictū notabile ꝙ tuncſententia lata cōtra ius ē nulla quando illd̓ ius eſt

i 2