De bono.Materia xxi.

tur aūt de vnitate de qua introducit eam Commen. iiij.metaphyẜ. quia vnum indifferēter ſe habet ad hoc ꝙ reſpitiat eſſentiam vel eſſe Unde eſſentia rei eſt vna per ſeipſam non propter eſſe ſuum. et ita non eſt vna per aliquā ꝑticipationem ſicut accidit de ente et bono.Exto querit. vtꝝ voū creature ſit in ſpē mō et ordīe. ſicut Augꝰ. d̓t.i.Et videt̉ ꝙ non Qd̓ habet bonū habet rōnem finis ẜmph̓m. ſed tota ratio finis ꝯſiſtit in ordine. gͦ ⁊ tota rō boni conſiſtit in ordine. et ita alia duo ſuperfluūt. ¶ Pre.Ens bonū et vnū differūt ẜm intentiones. ſed ratio entis conſiſtit in ſpecie. vnius vero conſiſtit in modo. ergoratio boni non conſiſtit in modo et ſpecie. ¶ Pre. Species nominat cauſam formalem. ſed in hoc diſtinguiturverum ⁊ bonum ſcd̓m quoſdam. quia verum dicit̉ ſcd̓ꝫrationem cauſe formalis. bonum vero ſcd̓m rationē cauſe finalis. ergo ſpecies non pertinet ad rationem boni¶ Prete. Bonum ⁊ malum cum ſint oppoſita attēdūtur circa idem. ſed ſicut dicit Auguſti. in libro. lxxxiij. q.malum ſpeciei priuatione repertuꝫ eſt. ergo tota ratio boni in poſitione ſpeciei conſiſtit. et ſuperfluere videt̉ modus et ordo. ¶ Prete. Hodus eſt de conſequētibusrem. ſed bonitas aliqua ē de eſſentia rei. ergo modus nō6 eſt de ratione boni. ¶ Prete. Quod deus poteſt facereper vnum non faciet per plura. ſed deus potuit facerecreaturam per vnum iſtorū. quia quodlibet horum habet rationem quādam bonitatis. ergo nō oportet ꝙ qd̓libet iſtorum trium requiratur ad rationem boni. ergoin quolibet iſtorum ſunt illa tria. et non dicitur vnū con7 tra aliud diuidi. ¶ Prete. Si illa tria ſint bona. oportetꝙ habeant modum ſpeciem et ordineꝫ. ergo modi ē mo8 dus. ſpeciei ſpecies ⁊ ſic in infinitum. ¶ Prete. Modꝰſpecies ⁊ ordo diminuūtur per peccatum ſcd̓m Augꝰ.ſed bonum ſubſtantiale rei non diminuitur ꝑ peccatumergo ratio boni vniuerſaliter non conſiſtit in tribus predictis. ¶ Prete. Id quod eſt de ratione boni non recipit predicationem mali. ſed hec tria recipiunt predicationem mali. ſcd̓m Augꝰ. in libro de natura boni. diciturem̄ malus modus mala ſpecies. ergo ratio boni non cōſiſtit in tribus predictis. ¶ Prete. Ambroẜ. dicit inExam̄. ꝙ natura lucis non eſt in numero pondere ⁊ mēſura vt alia creatura. ſed ex his tribus. vt dicit Auguſti.cōſtituūtur tria predicta. cum ergo lux ſit bona. ratō boini nō includit tria predicta. ¶ Prete. Scd̓m Bernar.Modus charitatis ē non habere modū. ⁊ tamen charitas bona eſt bona. ergo nō requirit tria predicta.¶ Sed cōtra eſt qd̓ dicit Augꝰ. in li. de natura boniꝙ vbi hec tria ſunt magna magnū bonū eſt. vbi ꝑua parIuū. vbi nulla nullū. ergo ratio boni conſiſtit in his tribꝰ.¶ Prete. Augꝰ. dicit in eodē li. ꝙ ſcd̓m hoc aliqua di-cūtur bona. quia ſunt ordinata moderata et ſpecificata.¶ Prete. Creatura dei bona eſt ẜm reſpectum ad deuꝫ1vt vult Boe. in libro de ebdo. ſed deus habet habitudicnem ad creaturā triplicis cauſe. ſcꝫ efficientis finalis etſformalis id eſt exēplaris. ergo creatura dicitur eſſe bonatẜm habitudinē ad deū in ratione triplicis cauſe. Et ẜmjhoc ꝙ cōparatur ad cauſam efficiētem. habet modum ardeo prefixum. Vt aūt cōparat̉ ad eū vt ad cauſam exemijplarem habet ſpeciē. Ut aūt cōparat̉ ad eū vt ad finē haq̄bet ordinē. ergo bonū creature conſiſtit in modo ordinen̄

et ſpecie. ¶ Prete. Omnes creature ordinātur in deūmediante rationali creatura q̄ eſt ſola capax beatitudinishoc aūt eſt inquantū a rationali creatura ꝯgnoſcit̉. ergocū creatura ſit bona ex hoc ꝙ ordinatur in deū ad hoc ꝙſit bona tria requirūtur. ꝙ ſit exiſtens ſcꝫ ⁊ ꝙ ſit cognoſcibilis. et ꝙ ſit ordinata. Eſt aūt exiſtens ꝑ aliquē modum. ꝯgnoſcibilis ꝑ ſpeciem. ordinata aūt per ordinemergo in his tribus ꝯſiſtit bonū creature. ¶ Pre. Sapi.xi. dicitur. ꝙ omnia in numero pōdere et menſura ꝯſtituiſti. ſed ẜm Augꝰ. iij. ſuꝑ Gen̄. ad lit. menſura cuiuſlibetrei modū prefigit. numerus ſpeciē prebet. pondus verodat ordine. ergo in his tribus modo ſpecie et ordine bonitas creature conſiſtit cum creatura ſcd̓m hoc ſit bonaꝙ a deo diſpoſita.¶ Reſponſio dicendū. ꝙ ratio boni in tribꝰ p̄dictisconſiſtit ſicut Augꝰ. dicit. ¶ Ad huius aūt euidentiaꝫſciendū eſt. ꝙ aliqd̓ nomē poteſt reſpectū importare du­ 7pliciter. Uno modo ſic ꝙ nomen imponat̉ ad ſignifican pºdum ipſuꝫ reſpectū. ſicut hoc nomen pater vel filius aut ſpipaternitas ipſa. Quedā nomina vero dicūtur importare direſpectum. qꝛ ſignificāt rem alicuius generis quā comtatur reſpectus. qͣꝫuis nomē non ſit impoſitū ad ipſumreſpectum ſignificandū. ſicut hoc nomen ſcientia eſt impoſitum ad ſignificādum qualitatem quandā. quā ſedtur quidam reſpectus. non aūt ad ſignificandū ipſuꝫ reſpectum. Et per hunc modū ratio boni reſpectum implicat. non quia ipſum nomen boni ſignificet ipſum reſpectum ſolum. ſed qꝛ ſignificat id ad qd̓ ſeqͥtur reſpectꝰ cūreſpectu ipſo. Reſpectus aūt importatus in nomine boni eſt habitudo perfectiui ẜm ꝙ aliquid natū eſt ꝑficere.non ſolū rationem ſpeciei. ſed etiā ẜm eſſe qd̓ habet in rebus. hoc em̄ mō finis ꝑficit ea que ſunt ad finē. Cū aūtcreature non ſint ſuū eſſe. oportet ꝙ habeant eſſe receptūet per hoc eaꝝ eſſe eſt finitū et terminatū per menſurameius in quo recipitur. Sic igitur inter illa tria q̄ Augꝰ.ponit vltimū ſcꝫ ordo. eſt reſpectus quē nomen boni importat. ſed alia duo ſcꝫ ſpecies ⁊ modus cauſant illū reſpectū. ſpecies em̄ ꝑtinet ad ipſam rationē ſpeciei. q̄ quidem ẜm ꝙ eſſe habet. in aliquo fecipit̉ ꝑ aliquē modū determinatū. cū om̄e qd̓ eſt in aliqͦ ſit in eo ꝑ modū recipiētis. Ita igit̉ vnūqd̓qꝫ bonū eſt inquantū ē ꝑfectiuū ẜmrationē ſpeciei ⁊ eſſe ſimul. ⁊ ſic bona habēt modū ſpecieꝫet ordinē. ſpeciē quidē quātū ad ipſaꝫ rationem ſpēi. modū quātū ad eſſe. ordine aūt quātū ad ipſaꝫ habitudineꝫperfectiui.¶ Ad pͥmū igit̉ dd̓m. ꝙ rō illa ꝓcederet. ſi nomē bo Acni eēt īpoſitū ad ſignificādū ipſaꝫ habitudinē. qd̓ falſuꝫ ēvt ex dictis patet. ⁊ ꝓpt̓ hoc rō nō ſeqͥtur. ¶ Ad. ij. dd̓m Adꝙ bonū nō differt rōne ab ente ⁊ vno qͣſi habeāt oppoſitas rōnes. ſed qꝛ rō boni includit rōem entis ⁊ vnius etaliqͥd addit. ¶ Ad. iij. dd̓m. ẜm ph̓m. viij. meth̓. ꝙ ſicut ī numeris qͣlibet vnitas addita vel remota variat ſpe 38ciem numeri. ita ⁊ in diffinitionibꝰ qd̓libet addituꝫ velremotū diuerſaꝫ ſpeciē ꝯſtituit. Ex ipſa igit̉ ſpē in tātūcōſtituit̉ rō veri inquātū veꝝ eſt ꝑfectiuū ẜm rōem ſpēitm̄. vt ex dictis patet. Sꝫ ex ſpecie ſimul ⁊ numero ꝯſtituitur rō boni qd̓ ē ꝑfectiuū nō ſolū ſcd̓m ſpeciē. ſed etiāẜm eſſe. ¶ Ad. iiij. dd̓m. ꝙ cū dicit Augꝰ. ꝙ totū malurepertū eſt de ſpēi priuatione nō excludit alia duo. qꝛ vtipſe in eodē li. dicit. vbi ē aliqͣ ſpecies ibi neceſſario ē aliquis modus. ordo etiā ꝯſequitur ſpeciē et modū. ſed tamen nomīat ſpeciē. quia alia duo ipſam ſpēm ꝯſequūtur

Contra

io

U 4

Ad 3

Ad 2

Ad .i.

Nomē īportat reſpectumduplicit̓

2Rę