Druckschrift 
Quaestiones disputate : De veritate
Entstehung
Seite
CVr
Einzelbild herunterladen
 

Fpl̓.Queſtio. iiij.Cu.

etiam in propria natura. quia nondum erant omnes creature in ꝓpria natura. nec etiam in ꝓpria intelligētia. nō em̄eſt cōtra ꝑfectōem pͥmi ſtatus vt ſuꝑior potētia ab inferiori accipiat. ſicut imaginatio a ſenſu. ⁊ ſic humane nature ꝯpetebat vt intellectus a ſenſu acciperet. ⁊ ſic cum nonoēs creaturas ꝑcepiſſet ꝑ ſenſum nō poterāt oēs in intelligentia eius eſſe. gͦ nullo mō ſcīam oīm creaturaꝝ habuit11 Pre. Adā creatus fuit in ſtatu illo quo ꝓficere poſſetpari rōne ẜm intellectū. ſicut ⁊ ẜm affectū. ſed ille qui habet oīm rerū cognitiōem in ea ꝓficere nō p̄t. gͦ nō habuittunc oīm rerum noticiā. Prete. Augꝰ. videtur dicereviij. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. ꝙ ada poſitus fuit in ꝑadiſum adoperandū nō ꝓpter neceſſitatē ſed ꝓpter delectatōeꝫ agriculture. qd̓ cōtingit ex hoc ꝙ cū rerū natura humana rōquodāmo loqͥtur cū poſitis ſeminibꝰ plantatis ſurculistanqͣꝫ interrogaret que vis radicis ⁊ germinis qͥd poſſitquid ve nō poſſit. ſed interrogare naturā de virtute nature nihil aliud eſt qͣꝫ vires nature ex operibꝰ nature viſis agnoſcere gͦ adā indigebat noticiā rerū ex rebus accipere. ⁊ ſic nō habebat oīm rerū ſcīam Pre. Adam in ſtatu innocentie nō fuit ꝑfectior angelis beatis. ſꝫ illi nō ſciūtom̄ia. Un̄ beatus Dyoni. vi. cap̄. cel̓. hierar. d̓t. ꝙ inferiores a ſuperioribꝰ purgant̉ a neſciētia. gͦ nec hō in ſtatu14 innocētie om̄ia ſciuit Pre. Sicut d̓t Augꝰ. in liº. de diuinatōe demonū. demōes ſecret cordiū ſcire nō poſſuntniſi qͣtenus innoteſcāt ex motibꝰ corꝑis. cū igitur intellectus angelicus ſit ꝑſpicacior intellectu hi. mano. videt̉ ꝙnec adam in ſtatu innocētie potuit ſecreta cordiu cognoſcere. ⁊ ſic nō habebat omniū creaturaꝝ noticiamlie Sed ꝯtra. Augꝰ. d̓t in. iiij. de ciui. dei. ꝙ in illo ſtatu nihil aberat qd̓ bona volūtate adipiſceret̉. ſed hoc bona volūtate velle poterat vt oēm ſcientiā haberet. gͦ om⁊ne ſcientiā habuit Prete. Adam magis fuit ad imaginem dei ẜm aīam qͣꝫ ẜm corpus. ſed adam fuit in ip̄a prima cōditione ꝑfectus quantū ad corpus ẜm etatē ⁊ ſtaturam quantū ad om̄ia membra. gͦ et fuit ẜm aīam perfectus quantū ad oēm ſcientiā Prete. Perfectio naturecōdite maior eſt qͣꝫ ꝑfectio nature lapſe. ſed ꝯgnitio futuroꝝ ꝑtinet ad cōditōem nature lapſe. vn̄ qͥdam ſanctorūin hanc perfectōem promoti ſunt vt futura cognoſcerentper donū prophetie poſt lapſum nature. ergo adam etiaꝫmulto fortius habuit cognitōnem futuroꝝ. ⁊ multo ma4 gis preſentiū Pre. Nomina rerū ſunt cōſona eaꝝ proprietatibꝰ. ſed adam impoſuit rebus noīa. vt ptꝫ Gen̄. ij.ergo ipſe plene rerum naturam cognouit. Rn̄ſio dd̓m ꝙ in adam fuit duplex cognitio. ſcꝫ naō5turalis. ⁊ cognitio gratie. Cognitio aūt naturalis humad na ad illa ſe poteſt extendere quecūqꝫ ductu naturalis rōda nis agnoſcere poſſumus. cuius qͥdem naturalis cognitionis eſt accipere principiū ⁊ terminū. Principiū autē eiuseſt in quadā cōfuſa cognitōe omniū ꝓut homini naturaliter ineſt cognitio vniuerſaliuꝫ principioꝝ. in qͥbus ſicutin qͥbuſdam ſeminibus virtute preexiſtūt om̄ia ſcibilia q̄rōne naturali cognoſci poſſunt. Sed hmoi cognitōis terminus eſt quādo ea que virtute in ipſis pͥncipijs ſunt explicant̉ in actū. ſicut cum ex ſemine aīalis in quo virtutepreexiſtūt om̄ia mēbra animalis producit̉ aīal habēs diſtincte ꝑfecta om̄ia mēbra d̓r eſſe terminus generationisaīalis. Adam vero in pͥncipio ſue cōditionis nō ſolū oportuit vt haberet naturalē cognitōem quantū ad ſui principium. ſed etiam quantū ad ſui terminū. eo ꝙ ipſe cōdebatur. vt pater totius generis humani. a patre aūt filij ac-

cipere debēt nō ſolum eſſe per generatōem. ſed etiā diſciplinā ꝑ inſtructōem. et quia non cōpetit alicui eſſe principium ẜm ꝙ eſt in potētia. ſed ẜm ꝙ eſt in actu. rōne cuiusactus naturaliter eſt prior potētia. Et nature oꝑatio ſꝑa ꝑfectis incipit. inde eſt ꝙ oportuit primū homineꝫ moxin ipſa ſui cōditione conſtitui in termino ꝑfectionis. Etquantū ad corpus vt eſſet cōueniens pͥncipiū generationis totius generis humani. Et quantū ad cognitōnemvt eſſet ſufficiēs principiū inſtructiōis. Sicut igit̉ nihil incorꝑe eius erat nō explicitū in actu qd̓ ꝑtinet ad ꝑfectionem corꝑis ipſius. Ita quicqͥd ſeminaliter et virrualitererat in primis pͥncipijs rōnis totum erat explicitū ẜm ꝑfectam cognitōem eoꝝ omniū ad que virtus primoꝝ pͥncipioꝝ ſe extēdere poterat. Unde dicēdum ꝙ quicquidhomo vnqͣꝫ aliquis de cognitione rerū ſtudio vel naturali ingenio aſſequi potuit. totum hoc adam naturali cognitione habitualiter ſciuit. Sed multa ſunt in creaturis q̄naturali cognitione cognoſci nō poſſunt. ad que ſcilꝫ visprimoꝝ pͥncipioꝝ ſe nō extēdit. ſicut futura cōtingentia. ſicut cogitatiōes cordium ⁊ diſpoſitiones creaturarū ẜmꝙ ſubſunt diuine prouidentie. Nam diuinam prouidentiam cōprehendere non poterat. vnde nec ordinem ipſarum creaturaꝝ ẜm ꝙ diuine prouidētie ſubſunt. que interdum creaturas ad multa ordinat ſupra nature facultatē.Sed ad hec aliquatenus cognoſcenda adiuuabatur aliacognitione que eſt ꝯgnitio gratie. per quā deus interiusloquebatur. vt dicit Augꝰ. vi. ſuꝑ Gen̄. Sed in hac cognitione non inſtituebat̉ primus homo quaſi in termino.ꝑfectionis ipſius exiſtēs. quia terminus gratuite cognitionis non eſt niſi in viſione glorie. ad quā ipſe nondumperuenerat. et ideo huiuſmodi om̄ia nō cognoſcebat. ſedquantuꝫ de his ſibi diuinitus reuelabatur. et ſic oportetvtriſqꝫ rationibus reſpondere. Ad primū ergo dd̓m ꝙ q̄dam futura ſunt q̄ in ſuiscauſis naturaliter cognoſci poſſunt. ⁊ iſtoꝝ cognitionemadā habuit. aliquoꝝ aūt q̄ naturaliter ꝯgnoſci nō pn̄t nōoīm cognitōem habuit. ſed tm̄ eoꝝ que ſibi fuerāt diuinitus reuelata. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ adaꝫ debuit habere oīa Uꝑfecta que natura humana requirit. Sicut aūt vis augmentatiua datur homini vt ad perfectā quātitateꝫ perueniat. ita et ſenſus dantur aīe humane vt ꝑfectiōem ſcīecapiat. ſicut igit̉ adam habuit augmentatiuā virtutē nōvt ꝑ eam creſceret. ſed vt nihil ei deeſſet eoꝝ que ad ꝑfectionē nature reqͥruntur Ita etiam ſenſus habuit nō vtꝑ eos ſcientiā acqͥreret. ſed vt ꝑfectā naturā humanā haberet. ⁊ vt iterū ꝑ ſenſus ea que habitualiter ſciebat experiret̉ Ad terciū dd̓m ꝙ adā aliud habuit inquantū cō Aſtituebat̉ principiū totius humane nature. qͣꝫ id qd̓ ꝯmuniter oībus ꝯuenit. cōpetebat ei inquantū erat totius humani generis inſtructor. nō vt haberet ꝯfuſam cognitionē. ſed diſtinctā qua inſtruere poſſit. ꝓpter hoc etiam oportuit ꝙ intellectus eius nō eſſet in ſui pͥncipio ſicut tabula nō ſcripta. ſed haberet etiā plenā rerū ſcientiā ex diuinaoꝑatione. nec hͦ aliqͥbus cōpetebat hominibꝰ qui nō inſtituebant̉ pͥncipiū humani generis. Et ꝑ hoc patꝫ rn̄ſio Aead. iiij. v. ⁊. vi. Ad. vij. dd̓m ꝙ hoc ꝙ angelus factꝰ eſt Acin plena cognitione reꝝ naturaliū ꝯpetit ſibi ex debito ſue Acnature. nō aūt hoī. ſed ex oꝑatione diuina. et ideo adhuc Acremanet natura humana infra angelicā. ſicut etiā corpushoīs naturaliter eſt imꝑfectius celeſti corpore. qͣꝫuis corpus ade virtute diuina accepit quātitatē ꝑfectā in principio quod corpori celeſti competit ex debito ſue nature

0RDu. cog.fuit ī ad-

Inſtātie

14

4

ij

Ad 4Ad 5Ad 6Ad 7

Ad 3

Ad .j.

Ad 2