De CANcentiaMateria xvij

¶ Ad primū ergo dd̓m ꝙ homo nō facit ſibi legē ſedper actū ſue cognitionis quā legem ab alio factā cognod 2 ſcit. ligatur ad legē implendā ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ conſiliū dupl̓r d̓r. Qn̄qꝫ em̄ conſiliū nihil aliud eſt qͣꝫ actus rōnis inqͥrentis de agēdis. ⁊ hoc mō conſiliū ſe habet ad electionē. ſicut ſyllogiſmus vel q̄ſtio ad cōcluſionē. vt pꝫ perph̓m. iij. ethicoꝝ. hoc aūt mō acceptū cōſiliū non diuidit̉cōtra peccatū. qꝛ de his que ſunt in p̄cepto etiam cōſiliamur in hunc modū. vn̄ ex tali cōſilio cōtingit aliquē obligari. ſicut aūt dictū eſt cōſiliū inuenit̉ in cōſcientia quantū ad vnū modū applicatōis. cum ſcꝫ inqͥrit̉ de agendo.Alio mō d̓r cōſilium perſuaſio vel inductio ad aliqͥd agendū nō habens vim coactiuā. ⁊ ſic cōſilium cōtra p̄ceptuꝫdiuiditur. cuiuſmodi ſunt amicabiles exhortatōes. et exiſto cōſilio etiam aliqn̄ cōſcientia ꝓcedit. applicat̉ em̄ aliquādo ſcīa hmōi ꝯſilij ad ꝑticularē actum. ſed cū cōſcientia nō liget niſi ex virtute eius quod in cōſcientia habet̉ q̄ex cōſilio ſeqͥtur nō alio mō p̄t obligare qͣꝫ ip̄m cōſiliū ex qͣaliquis obligatur vt non contēnat ſed non vt impleat¶ Ad terciū dd̓m ꝙ qͣꝫuis homo ſeip̄o nō ſit ſuꝑior. tn̄ il3le de cuius p̄cepto ſciam habet eo ſuꝑior eſt. ⁊ ſic ex ſua cōſcientia ligat̉. ¶ Ad quartū dd̓m ꝙ tunc cōſcientia erroT nea nō ſufficit ad abſoluendū qn̄ in ipſo errore peccat. vtqn̄ errat circa ea que qͥs ſcire debet. ſi aūt eſſet error circaea que nō tenetur ſcire ex ꝯſcientia ſua abſoluit̉. ſicut patꝫin eo qui ex ignorātia facti peccat. vt cum qͥs accedat adalienam vxorem. quā credit ſuamBarto querit̉. vtruꝫcōſcientia erronea ligat. ¶ Et videt̉ ꝙ non. qꝛdicit Augꝰ peccatū eſt dictū vel factū vel ꝯcupitū ꝯtralegem dei. nihil ergo ligat ad peccatū niſi lex dei. ſed conſciētia erronea nō eſt ẜm legē dei. gͦ nō obligat ad peccatum ¶ Pre. Roma. xiij. ſuꝑ illud. om̄is aīma ⁊c̄. d̓t gloſaAugꝰ. ꝙ inferiori poteſtati nō eſt obediendū ꝯtra preceptum ſuꝑioris. ſic em̄ nō eſt obediendū ꝓconſuli ſi imꝑator contrariū precipiat. ſed cōſcientia erronea eſt inferioripſo deo. cum igit̉ cōſcientia erronea p̄cipiat cōtraria preceptis dei. p̄ceptis cōſcientie obligātis. nullo mō obligare videt̉ ¶ Pre. Sꝫᵐ Amb̓. peccatū eſt trāſgreſſio legisdiuine ⁊ celeſtiū inobedientia mandatoꝝ. ergo qͥcunqꝫ deuiat ab obediētia legis diuine peccat. ſed cōſcientia erronea facit deuiare a preceptis legis diuine. qn̄ ſcꝫ aliqͥs hꝫꝯſcīam faciēdi aliqͥd qd̓ diuina lege ē ꝓhibitū. gͦ ꝯſcīa erronea magis inducit in peccatū obſeruata qͣꝫ liget in peccatum ſi nō obſeruet̉ ¶ Pͣre. Sꝫᵐ iura. ſi aliqͥs hꝫ ꝯſcientiam ꝙ vxor ſua attineat ſibi in aliquo gradu ꝓhibito. etcōſcientia illa ſit ꝓbabilis. tūc oportet eā ſequi cōtra p̄ceptum eccl̓ie. etiā ſi excōicatio addat̉. ſi aūt nō ſit ꝓbabiliscōſcientia non ligat̉ ad hoc ꝙ illa impleat. ſed debet ma1gis eccl̓ie obedire. ſed ꝯſcīa erronea p̄cipue de ꝑ ſe malisnullo mō eſt ꝓbabilis. ergo ꝯſcīa talis nō ligat. ¶ PreteIDeus eſt miſericordior ad miſerendū qͣꝫ aliqͥs dn̄s tꝑa-lis. ſed dn̄s tꝑalis nō imputat homini ad peccatum illudqd̓ ex errore cōmittit̉. ergo multo minus ꝑ cōſcientiam errantem aliquis penes deum obligatur ad peccatum.¶ Sed diceres. ꝙ ꝯſcīa erronea ligat circa indifferentianō aūt circa ea que ſunt ꝑ ſe mala. ¶ Sed cōtra. Ideo in1illis q̄ ꝑ ſe ſunt mala. cōſcientia erronea d̓r nō ligari. qꝛ dictamē rōnis naturale eſt in cōtrariū. ſed ſil̓r etiā natura/ſtis rō dictat cōtrariū ꝯſcīe erronee. que circa indifferētia

errat. ergo ſil̓iter iſta nō ligat ¶ Pre. Opus indifferensſe hꝫ ad vtrūlibet. ſed qd̓ eſt indifferēs ad vtrūlibet nō eſtneceſſariū fieri vel nō fieri. ergo ad oꝑa indifferētia aliqͥsnō obligat̉ neceſſitate ꝑ ꝯſcīam ¶ Pre. Si aliqͥs ex erronea ꝯſcīa cōtra legem faciat non excuſat̉ a peccato. ſi ergoille etiā qͥ cōtra ſciam ſic errantē ageret. peccaret. ſeqͥturꝙ ſiue ageret ꝯtra ſcīam ſiue nō ageret. peccaret. ergo eſtꝑplexus vt peccatū euitare nō poſſet. qd̓ videt̉ impoſſibile. qꝛ nullus peccat in eo qd̓ vitare nō p̄t ẜm Augꝰ. ergoimpoſſibile eſt ꝙ ꝯſcīa taliter errans liget ¶ Pre. Omepeccatū ad aliqd̓ genus peccati reducit̉. ſed ſi alicui dictatcōſcientia ꝙ fornicet̉. abſtinere a fornicatiōe nō p̄t ad aliquod genus peccati reduci. ergo nō peccaret ſic ꝯtra conſcientiam agens. ergo cōſcientia talis nō ligat¶ Sed cōtra eſt qd̓ d̓r Ro. xiiij. om̄e qd̓ nō eſt ex fidepeccatū eſt. etiā ſi bonum ſit in ſe. ſed ꝯſcīa que ꝓhibet id Lquod bonū in ſe eſt. eſt erronea. ergo talis ligat ¶ Prete.Obſeruare legalia poſt tēpus gratie reuelate non erit indifferens. ſed ꝑ ſe malū. vn̄ d̓r Gal̓. v. ſi circūcidimini chriſtus vobis nihil ꝓdeſt. ſed tn̄ conſcientia de circūciſioneobſeruāda obligabat. vn̄ ibidē d̓t. teſtificor aūt omni homini circūcidenti ſe. qm̄ debitor eſt vniuerſe legis faciende. ergo ꝯſcīa ligat etiā in ſe malis ¶ Pre. Peccatū pͥncipaliter in volūtate cōſiſtit. qͥcunqꝫ vult aūt trāſgrēdi p̄ceptū diuinū habet malā voluntatē. ergo peccat. ſed quicunqꝫ credit aliqͥd eſſe p̄ceptū ⁊ vult id trāſgredi habetvoluntatem de nō ſeruāda lege. ergo peccat. qui aūt habet erroneā conſcientiaꝫ ſiue in his que ſunt ꝑ ſe mala ſiuein qͥbuſcunqꝫ credit illud qd̓ eſt ſue cōſcientie cōtrariumcōtra legem dei. ergo ſi vult facere illud qd̓ vult facere cōtra legem dei. ⁊ ita peccat. ⁊ ita cōſcientia quātumcunqꝫerronea obligat ad peccatū ¶ Pre. Sꝫᵐ Dam̄. ꝯſciētiaeſt lex intellectus noſtri. ſed facere cōtra legem eſt peccatum. ergo facere ꝯtra ꝯſcientiā quocūqꝫ mō ¶ Pre. Aliquis ex p̄cepto ligat̉. ſed hoc qd̓ ꝯſcīa dictat eſt p̄ceptumergo cōſcientia quātumcunqꝫ ſit erronea ligat.¶ Reſpōſio dd̓m ꝙ circa hoc ſunt diuerſe opiniones.Quidā em̄ dicūt ꝙ conſcīa poteſt errare vel in his q̄ ſuntper ſe mala vel in indifferētibus. cōſcientia igit̉ errans in ᵐlhis que ſunt ꝑ ſe mala nō ligat. in indifferētibꝰ aūt ligatSꝫ qui hoc dicūt nō vident̉ intelligere quid ſit cōſcientiāligare. ẜm hoc em̄ cōſcientia ligare d̓r ꝙ aliquis niſi ꝯſcien Rtiam impleat peccatū incurret. nō aūt ẜm hoc ꝙ aliquisimplens recte faciat. al̓s em̄ cōſiliū ligare diceret̉. implēsem̄ ꝯſilium recte agit. ſed tn̄ ad cōſilia dicimur non ligariqꝛ qui cōſiliū p̄terit non peccat. ad p̄cepta aūt ligari dicimur. qꝛ ſi nō ſeruamus p̄cepta peccatuꝫ incurrimus. nonigitur ꝓpter hoc cōſcientia d̓r ad aliquid faciendū ligareꝙ ſi illud fiat ex cōſcientia tali bonuꝫ fit. ſed quia ſi nō fiatpeccatuꝫ incurritur. Nō aūt videt̉ poſſibile ꝙ aliqͥs pec­ Scatum euadat ſi ꝯſcīa quātumcūqꝫ errans dictet aliquideſſe p̄ceptum dei ſiue ſit indifferens ſiue ſit ꝑ ſe malū. Sicontrariū tali ꝯſcientia manente agere diſponat. quantūem̄ in ſe eſt ex hoc ip̄o habet voluntatē legem dei non obſeruandi vnde mortaliter peccat. qͣꝫuis igit̉ talis ꝯſciētiaque eſt erronea deponi poſſit. nihilominus tn̄ duꝫ manetobligata eſt. quia trāſgreſſor ipſius peccatū de neceſſitate incurrit. Diuerſimode tn̄ recta ꝯſcīa et erronea ligatqꝛ recta ſimpl̓r ⁊ ꝑ ſe. erronea aūt ẜm quid et ꝑ accidensdico aūt illā ligare ſimpl̓r. quia ligat abſolute et in omneeuentū. ſi em̄ aliquis ꝯſcientiā habeat de vitando adulterio illam conſcientiā ſiue peccato non poteſt deponere.

Ad 3

Ad 4

Ad. j.Ad 2

.j.

Scd̓a ep

R.Opinio

Repbit̉

3

9