Druckschrift 
Quaestiones disputate : De veritate
Entstehung
Seite
XXr
Einzelbild herunterladen
 

Xx.Fo.Queſtio iij.

attributis. attributa em̄ eſſentialia nō habent de principali intellectu ſuo aliquid preter eſſentiam creatoris. vn̄etiam non plurificant̉. qͣꝫuis ẜm eas deus ad creaturascomparetur ꝓut ẜm bonitatē dicimus bonos ẜm ſapiētiam ſapientes. Sed ydea de ſuo prīcipali intellectu habet aliquid aliud p̄ter eſſentiam. ſcꝫ ip̄am ꝓportionē creature ad eſſentiam in quo etiam ꝯpletur formaliter ratio ydee ratōne cuius dicūtur plures ydee. nihilominustamē ẜm ꝙ ad eſſentiā ꝑtinent nihil ꝓhibet ydeas eſſentiales dici. Ad. iij. dicēduꝫ. ꝙ pluralitas rōnis qn̄qꝫreducitur ad aliquā diuerſitatē rei ſicut ſor. ⁊ ſor. ſedēsdifferūt ratione. et hec differentia reducitur ad aliquamdiuerſitatē ſubſtantie ⁊ accidētꝭ. et ſil̓iter homo ⁊ aīal ratione differūt. ⁊ hec differentia reducit̉ ad diuerſitatē forme ⁊ materie. qꝛ genus ſumitur a materia differētia vero ſpecifica a forma. vn̄ talis differentia ẜm rationē repugnat maxime vnitati et ſimplicitati. Qn̄qꝫ vero drn̄aẜm rationeꝫ nō reducitur ad aliquā rei diuerſitatē ſꝫ adveritatem rei que eſt diuerſimode intelligibilis ⁊ ſic ponimus pluralitatem rationū in deo. vnde hoc non repugnat maxime vnitati vel ſimplicitati Ad. iiij. dd̓m. ꝙph̓us appellat ibi rationem definitōnem. in deo autē nōeſt accipere plures rationes quaſi definitōnes. qͥa nullarationum illarū eſſentiam diuinā ꝯprehendit. ⁊ ideo nōeſt ad ꝓpoſitum Ad. v. dd̓m. ꝙ forma que eſt in intellectu habet reſpectum duplicem. vnū ad rem cuius eſt.alium ad id in quo eſt. ex primo aūt reſpectu non dicituraliqualis ſed alicuius tantum. nō em̄ materialiū eſt forma materialis nec ſenſibiliū ſenſibilis. ſed ẜm alium reſpectū aliqualis dicitur. quia ſequit̉ modū eius in quo ēvnde ex hoc ꝙ reꝝ ydeatarū quedā alijs ꝑfectius eſſentiam diuinā imitant̉ nō ſequit̉ ꝙ ydee ſint inequales ſedinequalium. Ad. vi. dd̓m. ꝙ vna prima forma ad quāom̄ia reducunt̉ eſt ip̄a diuina eſſentia ẜm ſe ꝯſiderata. excuius conſideratione diuinus intellectus adinuenit. vtita dicam. diuerſos modos imitationis ipſius in quibꝰpluralitas ydearū cōſiſtit Ad ſeptimū dd̓m. ꝙ ydeeplurificant̉ ẜm diuerſos reſpectus ad res in propria natura exiſtentes. nec tamē oportet ꝙ ſi res ſint temporales. ꝙ illi reſpectꝰ ſint tēporales. qꝛ actio intellectus humani ſe extendit ad aliquid etiam quādo id nō eſt. ſicutcū intelligimus p̄terita. actionē aūt relatio conſequiturvt in qͥnto metaphy. dicit̉. vnde ⁊ reſpectus ad temporales res in intellectu diuino ſunt eterni. Ad. viij. dicenduꝫ. ꝙ relatio q̄ eſt inter creaturā ⁊ deū nō eſt in deo ẜmrem. eſt tamē in deo ẜm intellectū noſtrū. ⁊ ſimiliter pōteſſe in eo ẜm intellectū ſuum ꝓut ſcꝫ intelligit reſpectuꝫrerū ad ſuam eſſentiam. ⁊ ſic reſpectus illi ſunt in deo vtintellecti ab eo Ad nonū dicendum. ꝙ ydea nō habetrationē eius quo pͥmo aliquid intelligit̉ ſed habet rōemintellecti in intellectu exiſtētis. Uniformitas aūt intellectus ſequitur vnitatem eius quo pͥmo aliquid intelligitur. ſicut vnitas actionis ſequitur vnitatem forme agentis. que eſt pͥncipium ipſius. Unde qͣꝫuis reſpectus intellecti a deo ſint multi in quo pluralitas ydearū conſiſtit. quia tamen om̄es illas ꝑ vnā ſuā eſſentiā intelligitintellectus eius nō eſt multiplex ſed vnus.0Ercio queritul. vtꝝydee ꝑtineant ad cognitionē ſpeculatiuam velpracticaꝫ tm̄. Et videt̉ ꝙ ad practicā tantū. quia vt dicit

Auguſtinus in libro. lxxxiij. q. ꝙ ydee ſunt forme reruꝫprincipales ẜm quas formatur om̄e qd̓ oritur aut interit. ſed ẜm ſpeculatiuā ꝯgnitionē vihil format̉. ergo ſpeculatiua cognitio nō habet ydeā Sed diceres ꝙ ydee ꝓnō ſolū habēt reſpectū ad id qd̓ oritur aut interit. ſꝫ etiāad id qd̓ oriri ⁊ interire poteſt vt ibidem Augſti. dicit. ⁊ſic ydea habet ſe ad ea q̄ nec ſunt nec erūt nec fuerunt. ettn̄ eſſe poſſunt. de quibus deus ſpeculatiuā cognitioneꝫhabet. Sed ꝯtra. Practica ſcīa dicitur ẜm quā aliqͥsſcit modū operis etiam ſi nunqͣꝫ operari intendat. et ſicdicitur practica eſſe pars medicine. ſed deus ſcit moduꝫoperādi ea q̄ p̄t facere qͣꝫuis facere non ꝓponat. gͦ etiā deeis deus habet practicā ꝯgnitionē. ⁊ ſic vtroqꝫ mō ydeaad practicam cognitionem pertinet. Preterea. Ideanihil eſt aliud qͣꝫ exēplaris forma. ſed forma exēplarꝭ nōpoteſt dici niſi in practica cognitione. quia exemplar eſtad cuius imitationem fit aliud. ergo ydee ſolā practicaꝫcognitionem reſpiciūt. Preterea Scd̓m ph̓m intellectus practicus eſt eorū quoꝝ principia ſunt in nobis. ſꝫydee in intellectu diuino exiſtentes ſunt ydeatorū pͥncipia. ergo ad intellectū practicū ꝑtinent Prete. Om̄esforme intellectꝰ vl̓ ſunt a rebꝰ. vel ad res. q̄ āt ſunt ad resſunt practici intellectꝰ. q̄ vero a rebꝰ ītellectꝰ ſpeculatiuiſꝫ nulle forme ītellectꝰ diuini ſunt a rebꝰ cū nihil a rebꝰ accipiat. gͦ ſunt ad res ⁊ ſic ſtꝭ practici ītellectꝰ Pre. Sieſt alia ydea intellectꝰ practici et alia ſpeculatiui in deo.diuerſitas iſta nō p̄t eſſe ꝑ aliqd̓ abſolutū. qꝛ om̄e huiuſmodi eſt vnū tantū in deo. nec per reſpectū idētitatis. vtcū dicimus. idem eidē idē. qꝛ talis reſpectus nullā pluralitatē inducit. nec per reſpectū diuerſitatis. qꝛ cauſa nonplurificatur qͣꝫuis effectus ſint plures. ergo nullo modopoteſt diſtingui ydea ſpeculatiue cognitōis ab ydea practice cognitōis Sꝫ diceres. ꝙ in hͦ vtraqꝫ ydea diſtin ꝙguit̉ ꝙ ydea practica eſt pͥncipiū eſſendi. ſed ſpeculatiuaꝯgnoſcendi Sed ꝯtra. Eadem ſunt pͥncipia eſſendiet cognoſcēdi. ergo ex hoc ydea ſpeculatiua a practica nōdiſtinguit̉ Preterea Cognitio ſpeculatiua nihil aliudvidetur eſſe in deo qͣꝫ ſimplex illius noticia. ſed ſimplexnoticia nihil preter noticiam aliud habere poteſt. cum ergo ydea addit reſpectum ad res. videtur ꝙ non ꝑtineatad ſpeculatiuā cognitionem. ſed ad practicam tantum Prete. Finis practici eſt bonū. ſꝫ reſpectꝰ ydee nō p̄tdeterminari niſi ad bonū. qꝛ mala accidunt p̄ter intentionem. ergo ydea ſolū practicum intellectum reſpicit.I Sed contra. Cognitio practica nō extendit ſe niſiad faciēda. ſed deus ꝑ ydeas nō ſolū ſcit faciēda ſed preſentia et facta. gͦ ydee nō ſolū ſe extēdunt ad practica cōgnitionē Preterea Perfectius deus cognoſcit creaturas qͣꝫ artifex artificiata. ſed artifex creatus ꝑ formas qͥbus operatur habet ſpeculatiuam cognitionē de operatis. ergo multo fortius deus Preterea. Cognitio ſpeculatiua eſt. q̄ conſiderat pͥncipia ⁊ cauſas rerū ⁊ paſſiones earūdē. ſed deus ꝑ ydeas ꝯgnoſcit om̄ia q̄ in rebuscognoſci poſſunt/ ergo ydee in deo ꝑtinent nō ſolum adpracticam cognitionem. ſed etiam ad ſpeculatiuam. Reſponſio Qꝭ ſicut d̓r in tercio de aīa. intellectꝰ practicus differt a ſpeculatiuo fine. finis em̄ ſpeculatiui eſtveritas abſolute ſicut practici operatio. vt dicit̉ in ſcd̓ometaph̓. aliqua vero cognitio practica dicitur ex ordinead opus Qd̓ ꝯtingit dupliciter. qn̄qꝫ in actu dū ſcꝫ adopus actu ordinat̉. ſicut artifex preconcepta forma ꝓponit illam in materiā inducere ⁊ tunc eſt actu practica co-

D iij.

Ad 7

Ad 5

Ad 6

Ad ꝯ

Ad 3.

Ad 4

Ad8

j.

Inſtātie..j.

Sol̓o

Sol̓o

6

8

3

5

Ręº.

5

4

.2.