De ſcientiaNateriā eciMAda

quoꝝ vtrūqꝫ in p̄dicto an̄te ꝯcludit̉. ſicut ⁊ hoc eſt cōtingens petrus eſt homo albꝰ. vel petrus eſt aīmal ⁊ currit.tio Sꝫ hoc iteꝝ nihil eſt. qꝛ veritas ꝓponis non variat̉ ꝑ neceſſitatē ⁊ ꝯtingentiā ex eo ꝙ materialiter in loquutioneponit̉ ſed ſoluꝫ ex pͥncipali ꝯpōne in qua fundat̉ veritasꝓpōnis. vn̄ eadē rō neceſſitatis ⁊ ꝯtingētie eſt in vtraqꝫiſtaꝝ. ego cognoſco hoīem eē aīal ⁊ ego cognoſco petrumcurrere. ⁊ iō cū actus pͥncipalis qͥ ſignificat̉ in hoc an̄cedēte. deus ſcit petrū legere ſit neceſſarium qͣntūcunqꝫ illudqd̓ materialiter ponit̉ ſit ꝯtingens ex hoc nō impedit̉ qͥnan̄s p̄dictū ſit neceſſariū. ¶ Et ideo alij ꝯcedunt ſimpl̓rꝙ ſit neceſſarium. ſed dicūt ꝙ ex an̄te neceſſario abſolutenō oꝑtet ꝙ ſeqͣtur cōſequēs abſolute neceſſariū niſi quando ans p̄dictū eſt cauſa ꝓxima ꝯn̄tis. ſi aūt ſit cā remotap̄t neceſſitas effectus impediri ꝑ ꝯtingentiā cauſe proxime. ſicut qͣꝫuis ſol ſit cauſa neceſſaria. tn̄ floritio arboris q̄eſt eius effectus eſt ꝯtingens. qꝛ eius cā ꝓxima eſt variaobilis. ſcꝫ vis generatiua plāte ¶ Sꝫ etiā hoc nō videt̉ ſuficiēs. qꝛ hoc nō eſt ꝑ naturā cāe ⁊ cauſati ꝙ ex an̄te neceſſario ſeqͥtur ꝯn̄s neceſſariū. ſed magis ꝓpter ordinē ꝯn̄tisad an̄s. qꝛ ꝯtrariū an̄tis nullo mō ſtare p̄t cū ꝯn̄te. qd̓ cōtingeret ſi ex an̄te neceſſario ſeq̄retur ꝯn̄s cōtingēs. vn̄ hͦaccidere neceſſe eſt in qͣlibet cōditionali ſi vera ſit ſiue an̄sſit effectus ſiue cā ꝓxima ſiue remota. ⁊ ſi hoc nō inueniatur in cōditionali nullo mō eſt vera. vn̄ ⁊ hec ꝯditionaliseſt falſa. ſi ſol mouet̉. arbor floret. ¶ Et iō aliter dd̓m ꝙhoc an̄s ſimpl̓r eſt neceſſariū ⁊ ꝯn̄s eſt neceſſariū abſolute. eo mō quo ad an̄s ſeqͥtur. aliter em̄ ē de his q̄ attribuuntur rei ẜm ſe. aliter de his q̄ attribuunt̉ ei ẜm ꝙ ē cognita. Illa em̄ q̄ attribuunt̉ rei ẜm ſe cōueniūt ei ẜm ſuū modū. ſed illa q̄ attribuunt̉ ei vel cōſequunt̉ ad ip̄am inqͣntūeſt cognita ſtꝭ ẜm modū cognoſcētis. vn̄ ſi in an̄te ſignificet̉ aliqͥd qd̓ ꝑtineat ad cognitionē oꝑtet ꝙ cōſequēs accipiat̉ ẜm modū cognoſcētis. ⁊ nō ẜm modū rei cognite. vtſi dicā. ſi ego intelligo aliqͥd illud eſt īmateriale. nō em̄ oꝫvt qd̓ intelligit̉ ſit īmateriale niſi ẜm ꝙ eſt in intellectu Etſil̓r cū dico. ſi deus ſcit aliqͥd illud erit. ꝯn̄s eſt ſumēdū nōẜm diſpōem rei in ip̄a. ſꝫ ẜm modū cognoſcētis. qͣꝫuis autē res in ſeip̄a ſit futura tn̄ ẜm modū cognoſcētis eſt preſens. ⁊ iō magis eſſet dd̓m ſi deus ſcit aliquid illud eſt q̄hoc erit. vn̄ idem eſt iudiciū de iſta. ſi deus ſcit aliqͥd hocerit. ⁊ de hac. ſi ego video ſortē currere ſortes currit. quorū vtrunqꝫ eſt neceſſariū dū eſt. Et ſic pꝫ ſolutio ad octauū ¶ Ad nonū dd̓m ꝙ qͣꝫuis cōtingens dū eſt futurū nōhabeat eſſe. tn̄ ex quo eſt pn̄s eſſe hꝫ et veritatē. ⁊ ſic diuine viſioni ſubſtāt. qͣꝫuis etiā deus cognoſcat ordinē vniꝰad alterū ⁊ ſic cognoſcat aliqͥd eſſe futurum reſpectu alterius. ſed ſic nō eſt incōueniēs ꝙ ponat̉ ꝙ deus ſcit aliqͥdfuturū eſſe qd̓ non erit inqͣntū ſcꝫ ſcit aliqͥs cauſas ad aliquem effectu eſſe inclinatas qͥ nō producet̉. ſic em̄ nō loqͥjmur nunc de cognitōe futuri ꝓut a deo in ſuis cauſis viIdet̉. ſed inquantū cognoſcit̉ in ſeip̄o. ſic em̄ cognoſcitur vtypn̄s ¶ Ad. x. dd̓m ꝙ futurū ẜm ꝙ eſt ſcitū a deo eſt pn̄s.et ita eſt determinatū ad vnā ꝑte qͥntūcunqꝫ licet dū eſtfuturū ſit ad vtrūlibet ¶ Ad. xi. dd̓m ꝙ deꝰ nihil cognotſcit extra ſe. ſi ly extra referat̉ ad id qͦ cognoſcit. cognoſcit6autē aliqͥd extra ſe ſi referat̉ ad id qd̓ cognoſcit. ⁊ de hoctſupra dictū eſt. ¶ Ad. xij. dd̓m ꝙ duplex eſt cognitionismediū. vnū qd̓ eſt mediū demōſtrationis. ⁊ hoc oportetlteſſe mediū ꝓportionatū ꝯcluſioni vt eo poſito cōcluſio poſinat̉. ⁊ tale mediū cognoſcēdi nō eſt deus reſpectu ꝯtingettium. Aliud eſt mediū cognitōis qd̓ eſt ſimilitudo rei co

gnite. ⁊ tale mediū cognitionis eſt diuina eſſentia. non tamen adequatū nec proportionatū alicui. et ſi ſit propriumſingulorum. vt ſupra dictum eſtTrcto decimo queritUtrū ſcīa dei ſit variabilis. Et videt̉ ꝙ ſic. qͥaſcīa eſt aſſimilatio ſciētis ad rē ſcitam. ſed ſcīa dei eſt ꝑfecta. gͦ ꝑfecte aſſimilabit̉ rebus ſcitis. ſed ſcita a deo ſtꝭ variabilia. ⁊ gͦ ſcīa dei eſt variabilis ¶ Pre. Om̄is ſcīa quep̄t falli eſt variabilis. ſꝫ ſcīa dei p̄t falli. eſt em̄ de cōtingēti qd̓ p̄t non eſſe. ⁊ ſi nō ſit ſcīa dei fallitur. gͦ ⁊ variabilis.¶ Pͣre. Scīa noſtra q̄ eſt ꝑ receptiōem a rebꝰ eſt per modū ſciētis. gͦ ſcīa dei q̄ eſt ꝑ hoc ꝙ ꝯfert aliqͥd rebus eſt ꝑmoduꝫ rei ſcite. ſed ſcita a deo ſunt variabilia. gͦ ſcīa eiusvariabilis ¶ Pre. Ablato vno relatiuoꝝ aufert̉ aliud. ergo variato vno variat̉ aliud. ſed ſcita a deo ſunt variabilia. gͦ ſcīa eius variabilis ¶ Pre. Om̄is ſcīa que p̄t augeri vel minui p̄t variari. ſed ſcīa dei eſt hmōi. gͦ ⁊c̄. ꝓbatiomedie. omnis ſciens qͥ qn̄qꝫ plura ſcit qn̄qꝫ pauciora. eiusſcīa variat̉. gͦ ſciens qui p̄t plura ſcire qͣꝫ ſciat vel pauciora habet ſcīam variabilē. ſed deus poteſt plura ſcire qͣꝫ ſciat. ſcit em̄ aliqua eſſe vel futura eſſe vel fuiſſe que eſt facturus. poſſet aūt plura facere q̄ nunqͣꝫ eſt facturus. ⁊ itapoſſit plura ſcire qͣꝫ ſciat. eadeꝫ rōne poſſet pauciora ſcireqͣꝫ ſciat. qꝛ p̄t dimittere aliquid eoꝝ q̄ facturus eſt. gͦ eiusſcīa p̄t augeri vel minui. ¶ Sꝫ diceres ꝙ qͣꝫuis plura vl̓pauciora eſſent ſubiecta diuine ſcīe. non tamē eius ſcientia variet̉ ¶ Sed cōtra. Sicut poſſibilia ſunt ſubiecta diuine potentie. ita ſcibilia ſunt ſubiecta diuine ſciētie. ſed ſideus poſſet plura facere qͣꝫ potuit eius potentia augeret̉minueret̉ aūt ſi poſſit in pauciora. ergo eadē rōne ſi pluraſciret qͣꝫ prius ſciuiſſet eius ſcīa augeret̉. ¶ Pre. Quandoqꝫ ſciuit xp̄m naſciturū. nunc aut neſcit eū naſcituruꝫſed iam natum. ergo deus aliquid ſcit quod prius neſciuit. ⁊ aliqͥd ſciuit qd̓ nunc neſcit. ⁊ ſic eius ſcīa variatur.¶ Pre. Sicut ad ſcīam reqͥritur ſcibile ita reqͥritur modus ſciendi. ſed ſi modus ſciēdi variaretur quo deus ſcitſcīa eſſet variabilis. ergo eadē ratōne cum ſcibilia ab ipſovariarent̉ eius ſcientia variabilis erit. ¶ Preterea. Indeo d̓r eſſe q̄dam ſcīa approbationis ẜm quam bonos ſolos cognoſcit. ſed poteſt approbare quos non approbauitergo poteſt ſcire quod prius neſciuit. ⁊ ſic videt̉ eius ſciētia variabilis ¶ Pre. Sicut ſcīa dei eſt ip̄e deus. ita potētia dei eſt ip̄e deus. ſed a potētia dei dicunt̉ res mutabiliter in eſſe producte. ergo eadē rōne a ſcientia dei res mutabiliter cognoſcent̉ ſine aliquo detrimento diuine ꝑfectionis ¶ Pͣre. Omnis ſcīa que tranſit ab vno in alterū eſtvariabilis. ſed ſcientia dei eſt hmōi. qꝛ ꝑ eſſentiā ſuam cognoſcit res. gͦ eſt variabilis. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ d̓r Iacoªbi pͥº. apud quē nō eſt trāſmutatio. ¶ Pre. Om̄ia motareducunt̉ ad vnū principiū īmobile. ſed cauſa pͥma omniūvariabilium eſt diuina ſcientia. ſicut cauſa artificiatoꝝ eſtars. ergo ſcientia dei eſt inuariabilis. ¶ Pre. Motus eſtactus imꝑfecti. vt d̓r in tercio de aīa. ſed in diuina ſcientia nulla eſt imꝑfectio. ergo eſt inuariabilis ¶ Rlº. dicendū ꝙ cū ſcientia ſit mediū inter cognoſcente ⁊ cognitum. duplex poteſt accidere variatio in ip̄a. vno mō ex ꝑte cognoſcentis. alio modo ex parte rei cognite. Ex parte aūt cognoſcentis tria in ſcientia conſiderare poſſumusſcꝫ ipſam ſcientiam. actum eius. ⁊ modū ip̄ius. et ẜm hectria poteſt variatio accidere in ſcientia ex parte ſcientis.

Quarta opinio et vera

Reprobatā

Reprobatio

Ad jj

Ad 32

Ad jo

Ad 8Ad 9

Terciaopinio

Contra

ij

jo

9

g

6

Ręº.

4