Inuentio ſcē Crucis.LXXXiij.
videt̉ apl̓s innuere cū dicit. Vt poſſitis ꝯprehēde̓ cū oībꝫ ſcīs q̄ ſit lōgitudo altitudo latitudo ſb̓limitas ⁊ ꝓfūdū. q̄ v̓ba aug. ſic export. Cruce inqͥt dn̄i. cꝰ latitudo d̓r in trāſuerſo lignō qͦ extēdūt̉ manꝰ. Lōgitudo a t̓ravſqꝫ ad latitudinē qͦ a manibꝫ infratotū corpꝰ affligit̉. Altitudo a latitudine vſqꝫ ſurſū cui caput adheret. ꝓfundū ꝟo qd̓ terre infixū abſcōdit̉.Iſtud lignū p̄cioſū crucis v̓. corannos vl̓ vltra ſb̓ terra latuit̉. ſꝫ ab helena matre ꝯſtātim imꝑatoris hocmō reꝑta fuit In tꝑe illo congregata eſt iuxta Danubiū fluuiū multitudo innūerabil̓ barbaroꝝ volentiūtrāſire fluuiū: ⁊ oēs regiōes vſqꝫ adoriētē ſuo dn̄io ſb̓iugae̓. Qd̓ ut cōſtantinꝰ imꝑator cōperit ip̄e caſtramouit ⁊ ꝯtra danubiū ſe cū exercituſuo collocauit. Ac barbaroꝝ creſcēte multitudinē: ⁊ iā fluuiū trāſeūteꝯſtantinꝰ nimio terroe̓ ꝯcutỉ. vidēsqꝛ eſſent cū eo die craſtina bellū cōmiſſuri Seq̄nti ergo nocte ab āgeloexcitat̉: ⁊ ut ſurſū reſpiciat āmonẻQui in celū aſpiciēs vidit ſignū crucis ex clariſſimo lumīe factū: literisaureis hūc tituluꝫ hn̄s ſcriptū. Inſigno hͦ vinces Ꝙ celeſti viſiōe ꝯfortatꝰ: ſignū crucis fecit. ⁊ ipē an̄ ſuuꝫexercitum ferri iuſſit. irruenſqꝫ in hoſtes illos in fugā vertit ⁊ multitudinē maximā int̓fecit. Tūc ꝯſtantinˢoēs tēploꝝ pontifices cōuocauit. etcuiuſnā dei hoc ſignū eēt diligentiꝰreqͥſiuit. qͥbꝫ ſe neſcire dicentibꝫ: quidam xp̄iani aduenerūt ⁊ ei ſcē crucꝭmiſteriū et fideꝫ trinitatis pleniusenarrauerūt. Qui in xp̄m ꝑfecte credidit ⁊ ab Euſebio papa: vel ſcd̓mquoſdā libros a ceſarienſi epō ſacꝝbaptiſma ſuſcepit. ſꝫ in hcͣ hiſt. multa ponūtur quibꝫ cōtradicit hiſtoi̓atriꝑ. ⁊ eccle. ⁊ vita ſancti ſilueſtri etgeſta romanoꝝ. Scd̓ꝫ quoſdā nō fuit iſte cōſtantinꝰ imꝑator qͥ a beatoſilueſtro papa fuit baptiſatus ⁊ adfidē ꝯuerſus: ſic̄ aliq̄ hiſto. videntur
innuere. Sed fuit ꝯſtantinꝰ pr̄ iſtiusꝯſtātini ſicut in aliqͥbꝫ hiſto. inuēit̉Ille em̄ cōſtantinꝰ alio mō ad fideꝫvenit. ſicut in hiſt. ſancti ſilueſtri legitur. nec ab euſebio ſed a ſilueſtrobaptizatus fuiſſe narratur ortuotn̄ iſto cōſtātino: cōſtantiuꝰ memorvictorie patris quā v̓tute ſcē crucishabuerat: helenā matrē ſuā iheruſalem ꝓ ip̄a cruce inuenienda tranſmifit. Hiſtōria tn̄ eccle. hanc victoriāaliter factū narrat. Ait em̄ ꝙ cū maxentiꝰ romanū imperiū inuaſiſſꝫ: cōſtantinꝰ imꝑator iuxͣ pontem alpium cū maxentio cōflicturus aduēitCū ergo anxius multū eſſet ⁊ ꝓ ſibimittendo auxilio ad celū oculos crebro leuaret: vidit ꝑ ſoporē ad orientis ꝑteꝫ in celo ſignū crucis fulgoreigneo rutilae̓. angeloſqꝫ aſtare eiqꝫdicere. Conſtantine in hoc vinces.Et d̓r in hiſt. triꝑtita. dū ꝯſtantinmiraret̉ qͥd hoc eſſet: xp̄us nocte ſuꝑueniente eidē apꝑuit cuꝫ ſigno qd̓vidit in celo. Iuſſitqꝫ vt fieret eꝰ figni figuratio que ferret auxiliū in cōgreſſionibꝫ p̄lioꝝ. Tūc ꝯſtantinꝰ letus vedditus ⁊ de victoria iā ſecurusſignū crucis quod in celo viderat inſua fronte deſignata vexilla militaria in ſignacula crucis tranſformat⁊ in manu dextea̓ auream crucē portat. Poſt hoc dn̄m exorauit ne dexterā ſuā quā ſigno muniea̓t ſalutaxi: cruorē romanoꝝ maculari ꝑmitberet. ſed ſine ſanguinis effuſione victoriā ſibi de tirāno p̄ſtaret. Maxētiꝰ āt iuſſit nauibꝫ ad decipulā cōpofitis fluuiū ſterni. ac ſuppoſitis pontibꝫ exeqͣri. Cū āt ꝯſtantinꝰ ad fluuium appropinqͣret: maxentiꝰ cū paucis in occurſū velociꝰ eo ꝑgit. iubensut ceteri eum ſeqͣntur. ſuiqꝫ oblitusoꝑis pontē ꝯſcendit. ⁊ decipula quaꝯſtantinū decipe voluit eſt deceptuset in fluuij ꝓfundū demerſus. Cōſtātinus ꝟo ab om̄ibꝫ vnanimit̓ eſt ſuſceptus. Et ſicut legitur in quadamcronica ſatis autētica: cōſtātinꝰ tūc
l j.