ruinam turpitudinis hone ſtate excipereturª ꝯiugij. Unde apl̓us ſcribens ad corinthios ait. ꝓpter fornicationemᵇ vnuſquiſqꝫ ſuam vxoreꝫ⁊ vnaqueqꝫ habeat viruꝫ ſuum. Exhac itaqꝫ cauſa fit vt cōiugati ſe ſibiinuicē debeāt nec ſe ſibi negare poſſint. Unde apl̓s. Nolite fraudarevos inuicem niſi forte ex conſenſu ⁊ad tꝑs vt expeditius vacetis or̄oni⁊ iteꝝ. reuertimini in idip̄m ne temꝑtet vos ſathanas hoc aūt dico ꝓpter incōtinentiam vr̄am Qui ergoꝓpter incōtinentiā in naturaleꝫ redire vſum mouent̉. patet ꝙ non ꝓpter filioꝝ ꝓcreatōeꝫ tm̄ miſceri iubentur. non tamē ideo nuptie maleiudicātur. quod em̄ ꝓpter intentōꝫzenerādi fit non eſt nuptiaꝝ maluꝫſꝫ eſt veniale ꝓpter nuptiaꝝ bonūqd̓ eſt. triꝑtitum fides videlicet ꝓles et ſacramentum. ¶ Unde aug.de bono cōiugali. Immoderatusvſus coniugatorum non eſt nuptiarum maluꝫ ſedieſt veniale propternuptiarum bonum.Uicquid inter ſe ꝯiugati immodeſtuꝫ. inuerecundū. ſordidum ve gerunt vicium eſthoīm non culpa nuptiarum. Iā inipſa quoqꝫ immoderataʰ exactōe d̓biti carnalis quam eis non ẜm nuꝑtiarum imperium p̄cepit ſed ẜm veniam concedit apl̓s. vt etiaꝫ pretercauſam ꝓcreandi ſibi miſceātur. etſi eos praui mores ad talem cōcubitum impellant. nuptie tamēˡ ab adulterio ſeu fornicatione defendunt.neqꝫ illud ꝓpter nuptias admittit̉.ſed ꝓpter nuptias ignoſcit̉. debentergo ſibi cōiugati non ſolum ipſiusſexus ſui ꝯmiſcendi fidem liberorūꝓcreandoꝝ cauſa que prima eſt humani generis in iſta mortalitate ſocietas. veꝝ etiam infirmitatis inuicem excipiēde ad illicitos ꝯcubituſeuitandos mutuaꝫ quodāmō ſeruitutem vt etiam ſi alteri eoꝝ cōtientia perpetua placeat niſi ex alteriusconſenſu fieri nō poſſit ¶ Nō aūtdatur pn̄tia ſancti ſpūs tꝑe quo cō-

iugales actus geruntur. ¶ Undeieronimꝰ ſuꝑ matheum. Non datur preſentia ſancti ſpūs temporequo coniugales actus geruntur.Onnubia legittima carent qͥpore illo quo cōiugales actuſdem peccato non tamen temgerūturᵏ pn̄tia ſancti ſpūs dabit̉ etiam ſi ꝓpheta videatur eſſe qui offitio generatiōis obſequit̉̉ ſed etiamalia plura ſunt in quibus ſufficit ſibi ſola vis humana. ⁊ neqꝫ res indiget neqꝫ decet adeſſe pn̄tiam ſancti ſpūs. ¶ Sicut ergo talis cōcubitus non eſt fornicariꝰ ſed ꝓpter bonum coniugij licitꝰ. ſic etiam cōiunctio illa de qua querit̉ non eſt fornicaria ſed ꝓpter bonum coniugij licita. ¶ Item ſicut auguſ. ait in librode bono coniugali.Oncubine ad tēꝑs adhibitenec etiam ſi cauſa filiorū concumbant iuſtū faciūt ꝯcubīatum ſuuꝫ ¶ Sic ecōtrario datur intelligi de hijs qui cōiugali affectu ſibi copulantur ꝙ etiam ſi nō ex cauſa ꝓcreandoꝝ filioꝝ ſed explende libidinis conueniant. non ideo fornicarij ſꝫ coniuges appellant̉ ¶ Probatur hoc idem auctoritatē auguſin libro de bono coniugali.Coniuges ſunt qui cauſa ſolius incontintutie ſibiinuicem copulant̉.Olet queri cum maſculus ⁊femina nec ille maritus necilla. vxor alterius ſibimet nōfilioꝝ ꝓcreandoꝝⁿ ſed incontinētiaſolius concubitus cauſa copulant̉.ꝰ ea fide media vt nec ille cuꝫ alteraid faciat. nec illa cum altero vtrumnuptie ſunt vocāde. ⁊ poteſt quidēfortaſſe non abſurde hoc appellariꝯnubiūᵖ ſi vſqꝫ ad mortem alicuiꝰeoꝝ id inter eos placuerit ⁊ ꝓlis generatiōeꝫ ꝙͣuis nō ea cauſa ꝯiunctiſunt. nō tn̄ª vitauerint vt velʳ noluerint ſibi naſci filios vel etiam oꝑealiquo malo agant ne naſcant̉. Ceterum ſi velª vtrūqꝫ vel vnum horūdeſit non inuenio quēadmodū hasnuptias appellare poſſumus. etem̄

al ¶ Coniugij. ſed hodie ſacerdos diaconus magis punitur ſi ꝯtrahatqͣꝫ ſi fornicetur vt di. xxviij. pbr̄muiſqꝫ. qui per votum ſibi non preiudicauit. xxvij. q. i. vt lex.bc ¶ Nolite .s. xxx. q. i. noſſe.d ¶ Naturalem vſum .i. carnalem vſum.e ¶ Sed veniale .i. dignum veniā .i. ad mortem nō imputabile. s. di.xiij. nerui. jͣ. e. q. iiij. in eoꝯtra .s. di. xxv. §. aliasar. contra. jͣ. xxxiij. q. iiijvix.f ¶ Quod eſt. ſimplexeſt relatio.¶ Triꝑtitum .i. bonūnuptiaꝝ eſt triplex .i. cōiunctoꝝ nuꝑtijs bonuꝫeſt triplex.Vicquid. exactione. cauſa incontinentie nō cauſa libidinis explende.i ¶ Ab adulterio. jͣ. e.q. iiij. origo. contra. jͣ. e.q. vij. adulterij. contra..jͣ. e. q. iiij. liberorum. cōtra. vt hoc capitulum eteius cōtraria melius intelligas. Nota ꝙ quātuor de cauſis commiſcet̉quiſ vxori ſue. cauſa ꝓlis. Item cauſa reddendi debiti. hijs caſibus n̄peccat immo meret̉. xiij.diſ. nerui. et. xxxiij. q. v.ſi dicat. Item cā incontinentie cum .ſ. eſt pͥuentus a voluptate. ⁊ tunceſt veniale peccatum vthic. ⁊. xxxiij. q. iiij. vir. qͦdam tamen dicunt hͦ caſu nullum eſſe peccatumꝓpter auctoritatem apl̓ivnuſquiſqꝫ habeat ſuaꝫ⁊cͣ. Cognoſcitur etiamvxor cā implēde voluptatis .ſ. cum quis preuenit voluptateꝫ vel cogitatōe vel vtēdo calidisvt pluries eaꝫ cognoſcere poſſit. tunc ẜm. h. peccat mortaliter vt in contrario canone. c. origo.minus tamē punitur ꝓpter bonū matrimonij. vt.jͣ. e. q. vij. adulterij. Alijdicuūt ꝙ etiaꝫ in hoc caſu tm̄ veniale peccatumeſt. ar. hic et. jͣ. q. vij. adulterij. et ſic vbi reperit̉ꝙ mortaliter peccat dicici eſt ad modum adulteri. agit. vel dicitur ad exhortationem continentie. ſi. xxxi. q. i. §. verumet. xxxij. q. i. §. verum vl̓intelligitur quando eamcognoſcit contra matrimonium tunc ẜm omēsmortaliter peccat ⁊ grauius cum vxore ꝙͣ cum alia. jͣ. q. vij. adulterij.Onnubia. preſentia. adeſt tn̄ gratia ſpūſſancti quo ad illa ſiFne quibus gratia ſpūs ſancti haberi non poteſt. cum etiā quis mereatur quandoqꝫ in tali actu. jͣ. xxxiij. q. v. ſi dicat. ſed abeſt cum quiscognoſcit vxorem ſuam quā oꝑationem ſcꝫ quo ad miracula faciendaet vim ꝓphetandi manet em̄ in bonis gratiā ſpūſſancti quo ad quedaꝫet recedit quo ad quedam. vt legitur de pe. di. ij. querendum. et. c. pōtſus. velpreſentianſſancti quo ad omnia. qꝛ eſt

ibi quidam ſtupor ⁊ homo totus carneus efficit̉. vel ideo illi pruriturpreſentia ſpūſſancti non datur qꝛ eſt veniale peccatū. dixit tamen. Imanducator coitū ꝯiugalē bn̄ exerceri poſſe ſine pct̄o qd̓ ꝯcedo ouoꝫ¶ Sed alia. vt ſint actꝰ indifferentes vt comedere. mouere digitos etm ¶ Sola. nō excludit deū quin adſit ſed virtutes ꝙͣtum ad hmōi.oꝑatōeꝫ quia illa hora totus carneꝰ efficitur.Olet. ſꝫ in conti¶ Onentia. id ē ꝓpterincontinentiam vitandam.o ¶ Ea fide. dum tamēhoc agit̉ vt mr̄imoniumꝯtrahant.p ¶ Si vſqꝫ. matrimonium em̄ non pōt ad tꝑuscōtrahi ſicut nec lex nouit filium tꝑalem. vt. ff.de adop. ſi quis. nec heres quis ad tꝑs inſtiinſti. d̓ here. inſti. §. ſi heres. quid ſi aliqui aliasꝯtracturi credunt hoc licere vt ad tꝑs ꝯtrahantcum ius ignorant ⁊ contrahunt dicit. h. tenerematrimonium.q¶ Vitauerint. Modivitandi notantur. ff. devſu. et ha. ſed neqꝫ. et. l.et ſi forte.r ¶ Noluerint .i. velītnon naſci habes gͦ hic ꝙvitatio ꝓlis vl̓ ꝓpoſitinecādi filios īpedit matrimoniuꝫ. ⁊ in. c. ꝓxi. ſiautem alia conditio inhoneſta poneretur ī matrimonio vt contraho tecum ſi interfecerꝭ patrēvel aliud iniquuꝫ. an talis impediat matrimonium dubitari cōſueuit.De hoc notabis ꝙ conditio quedam eſt honeſta. quedam inhoneſta ſiue impoſſibilis. Eſt autem honeſta duplex ⁊ etiam duplex inhoneſta:quedam em̄ conditio eſtde naturā matrimonquedam non. ſi ergo cōditio honeſta que nō eſtde natura matrimonijapponatur matrimoniotenet matrimonium. vtſi ita ꝯtrahatur. ꝯtrabotecuꝫ ſi dederis mihi cētum. hec conditio honeſta eſt ⁊ nō eſt de ſubſtātia matrimonij. et tenetmatrimoniū cum illa cōditione et ſine ea. vt ext̄de condi. ap. de illis. eſt⁊ alia honeſta cōditio q̄adheret nature mr̓imonij. vt cuꝫ xp̄ianus dicitiudee contraho tecum ſivolueris xp̄iana fieri talis conditio eſt de natuxa matrimonij. ⁊ ſi illa non apponeret̉ non teneret matrimonium. vt. xxviij. q. i. nō oꝑtet. Similiter inhoneſta eſt duplex. ſi em̄ apponitur inhoneſta cōditio que eſt ꝯtra naturam matrimonij non tenet. vt ſi hoc modo dicatur. cōtraho tecum vſqꝫ ad tres andsvel ſic. contraho tecum ſi ꝓcuraueris venenā ſterilitatis. matrimoniaem̄ vel ſponſalia ſic contracta nō tenēt. vt hic. ⁊. c. ſe. eſt alia inhoeſt aque non eſt ꝯtra naturam matrimonij. vt ſi hoc modo dicatur. contt a