Cauſa

.XXIII.

eoꝝ qui audiūt. conſideremus itaqꝫquid loquamur qꝛ ꝓ omni ocioſo ꝟbo reddituri ſumus ratōeꝫ in die iudicij. ¶ Iuramentū vero clericuslaico p̄ſtare nō debet. ¶ Und̓ in remenſi concilio legitur.Cuiꝙͣ laico cl̓icꝰ nihil iurare p̄ſumatUllus ex eccleſiaſtico ordinecuiqꝫª laico quicꝙͣ ſup̄ ſacroſancta euangelia iurare preſumat. ſed ſimpliciter cū veritate ⁊ puritate dicat eſt eſt. non non. ſed ſi eſtaliquid aliud quod ſibi obiciat̉ ꝓutiudicauerint qui eiuſdem ordīs ſuntaut corrigatur aut expurget̉. ¶ Epiſcopo ſimiliter clericus iuramentuꝫp̄ſtare non debet niſi forte is cui eccleſie ꝓcuratōnem ꝯmittit. ¶ Unde vrbanus ſecundus aitUllus epūs clericos ſuos niſi forte quibus eccleſiaſticarūrerum diſpenſatō cōmiſſa fuerit ſibi iurare comp̄ellet.Incipit cauſA. XXIII.

Uidam epicum plebeſibi cōmiſſsin hereſimlapſi ſūt circūadiacētescatholicos.minis ⁊ cruAciatibus adhereſim conpellere ceper̄t. Quo cōperto apoſtolicus catholicis epiſcopis circūadiacentium regionum qui ab imperatore ciuilem iuriſdictōnem acceperāt.imperauit vt catholicos ab hereticꝭdefenderent ep̄is. ⁊ quibꝰ mōis poſſent eos ad fidei veritatem redire cōpellerent. Epiſcopi hec mandata apoſtolici accipientes cōuocatis militibus aperte ⁊ per inſidias cōtra hereticos pugnare ceperunt. Tandemnonnullis eoꝝ neci traditis alijs rebus ſuis vel eccleſiaſticis exſpoliatꝭ.alijs carcere ⁊ ergaſtulo recluſis. advnitarem catholice fidei redierunt.¶ Hic pͥmo querīt̉ an̄ militare peccatum ſit. ¶ Secundo qd̓ belluꝫ ſitiuſtum ⁊ quomodo a filijs iſrahel iuſta bella gerebantur. ¶ Tercō an iniuria ſocioꝝ armis ſit propulſanda.¶ Quarto an vindicta ſit inferēda¶ Quinto an ſit peccatum iudici l̓miniſtro reos occidere. Sexto an mali ſint cogendi ad bonū. ¶ Septīoan heretici ſuis ⁊ eccleſie rebus ſintexpoliandi. ⁊ qui poſſidet ab hereticis ablata an dicatur poſſidere aliena. ¶ Octauo an epiſcopis l̓ qui-

buſlibet clericis liceat ſua auctoritate vel apoſtolica vel imperatoris p̄cepto arma mouere.Qneſtio primaUod militareᵇ alienūvideatur ab euangelica diſciplina hinc videtur poſſe ꝓbari. qꝛ omnis militia vel ob iniuriam ꝓpulſandam vel ꝓpter vindictam inferendam eſt inſtituta. Iniuria autē vel a ꝓpria ꝑſona vel a ſocio repellitur. Quod vtrūqꝫ euāgelica lege ꝓhibetur. Cum em̄ dicitur.Si quis te ꝑcuſſerit in vnā maxillaꝫp̄be ei ⁊ alteram. ⁊ iteꝝ. Qui angariauerit te mille paſſus vade cuꝫ illoduo milia. Item cum apl̓us dicatad romanos. non vosᵗ defendenteſcariſſimi. ſed date locum ire. qͥd alid̓ꝓhibemur ꝙͣ ꝓprie ꝑſone iniuriamrepellere. Item cū petro gladio magiſtrum defendenti chriſtus dixeritCōuerte gladiū tuū in vaginā vt putas quiaᵐ non poſſum rogare pr̄emmeū ⁊ exhibebit mihi pluſꝙͣ duodecim milia legiones angelorum. Deniqꝫ ſicut d̓ beato andrea legitur cūfieret concurſus populoꝝ vt de manibus iniqui iudicis eum eriperent.⁊ ab iniuria mortis illum defenſarētip̄e econtra verbo ⁊ exemplo patientiam docens. rogabat eos ne martirium ſuum impedirent. Quid aliudmonemur qͣꝫ ſicut proprias ita te ſociorum iniurias patienter tolerarenec ad arma concurrere ſed eoruꝫ exemplo ad ſimilia ferenda animū preparare. Item cum in ꝓuerbijs dicatur mihi vindicta ego retribuā dicitdominꝰ. Item cū in euāgeliordicat̉.Nolite iudicare ⁊ non iudicabimīItem cum pater familias dicat ſeruis volentibus colligere zizaniasſinite vtraqꝫ creſcere vſqꝫ ad meſſeꝫ⁊ tunc dicam meſſoribus colligite zizania ⁊ alligate faſciculos ad cōburendum. Item cum rex ille qui nuptias fecerat filio ſuo miſſis exercitibus ſuis angelorum videlicet ꝑditurus homicidas prophetarum ⁊ apoſtoloruꝫ qui vocati ad nuptias venire ꝯtempſerūt credendo. Item cumpaulus in epiſtola ad romaos dicatnolite iudicare inuicem. Iteꝫ tu qͥses qui alienum ſeruum iudicas. dn̄oſuo ſtat aut cadit. Siue ergo morimſiue viuimꝰ domini ſumus. In hocenim xp̄s mortuus ē ⁊ reſurrexit vtet viuorum ⁊ mortuorum dominet̉.In hijs omnibꝰ quid aliud p̄cipit̉qͣꝫ vt vindicta delinquentium diuīoreſeruetur exanimi. Cum ergo vt ſupra dictum eſt militia videatur inſtituta vl̓ ob iniuriam ꝓpulſandam vl̓ad vindictam inferendam vtrunqꝫan lege euangelica ꝓhibeatur apparet ꝙ militare peccatū eſt. ¶ Hincetiam gregorius.

CauſaVllus. laico. hoccapl̓m intelligas d̓iuramēto expurgatōnis ꝙ clericꝰ nō d̓betfacere corā laico ſꝫ tantum coram ep̄o vel eiuſd̓legato niſi hͦ faciat auctoritate pape. vt. ij. q.v. mennā ſi em̄ clericuspeteret aliquid corā laico bene teneret̉ ibi preſtare iuramentū calumnie. vel dic ꝙ ſine licentia ep̄i nullū debet facere iuramētū laico. Amꝑatori auteꝫ iurant ep̄ifidelitatem.Queſtio prima.Vod militare. hic q̄rit̉ anbellare vel militare ſit peccatum ⁊ dicendū ꝙ nō vtjͣ. e. militare. ⁊ hͦ verumeſt ſi a pͥncipe indicaturbellū. vt. jͣ. e. q. ij. iuſtuꝫſil̓iter ꝓ defenſione ſuavel patrie vel legū pat̓narū. vt. e. q. viij. ſi nulla. clerici aūt ī ſacris ordinibus ꝯſtituti nō pn̄tmouere arma. vt. jͣ. e. q.viij. clerici. ſimilit̓ videtur ꝙ nec in minoribusordinibꝰ ꝯſtituti etiamvxorati pn̄t mouere arma. vt. jͣ. e. q. viij clericiquia ſub regula eccleſiaſtica viuere dꝫ. vt. xxxij.di. ſi qui. ⁊. xx. q. iij. eosqd̓ concedo ſi volūt gaudere pͥuilegio eccl̓iaſtico. ar. ad hoc exͣ de cle.in. Iohannesc ¶ Propulſandam.qui repellere pn̄t iniuriam ⁊ qualiter poſſit repelli an̄ tm̄ ꝑſone īiuriavel ⁊ etiam ꝑſone ⁊ rerum poſſit repelli vidēdum eſt ⁊ quid̓ videturꝙ non ſolū laici ſꝫ etiaꝫclerici poſſunt repellere iniurias ⁊ reꝝ et perſone. vt extra de reſtit̉.ſpol̓. oliꝫ. ⁊ extra d̓ ſen.excō. ſi vero. ⁊. c. ex tenore. ⁊ sͣ. di. i. ius naturale. ⁊. ff. de iuſticia. etiur̄. vt vim. ecōtra viditur ꝙ clerici nō poſſuntvt extra de homīci. ſuſcepimus. xlvi. di. ſeditionarius. Ad hoc dicūtquidam ꝙ nulli lꝫ vimrepellere reꝑcutiendo.ſed tm̄ impediēdo. Alijdicunt ꝙ lꝫ laicis repercutere. clericis non. egocredo clericis ⁊ laicꝭ licetꝭ reꝑcutere. diſtinguitur tam̄ qꝛ aut vis infertur ꝑſone aut rebus. ſiperſone tunc eſt vis repellēda pͥuſqͣꝫ ſit illata

d ¶ Prebe. illud intelligitur d̓ cordis preptōne. vt. jͣ. e. paratucum agit̉ de fidee ¶ Duo milia. vbi ſcꝫeſt queſtio fideif ¶ Defendentes. eodio. vel dic̄ ex interualo vel nō ꝯẜuato moderamineg ¶ Non poſſum. ⁊ tam̄noluit rogare vt p̄beretexemplum humilitatisalibi tn̄ dicit. ſi fieri poteſt tranſeat a me calixiſte. xvi. di. habeo.h ¶ Iudicare. inloquitur de hijs qui nōhabent iuriſdictōnem.i ¶ Zizania. xi. q. iij. nōlite. Io.

licet quidaꝫ dixerunt ꝙnullus vim repellere dꝫniſi illatam imo inſidiātem licitum eſt occid̓re⁊ eum qui vult occidere. vt. ff. ad. l. acquil̓. l.nij. ⁊. v. ſi tn̄ aliqͥs vimfactam repellat potiusꝯ̄ſumi debꝫ ꝙ defendendi non vlciſcendi cā fecerit id vt. ff. ad. l. acqͥl̓.ſi ex plagis. §. tabernarius ⁊ hoc ſi pͥmus percuſſor volebat ꝑcuteredenuo alioquin ſi nolebat denuo ꝑcutere ⁊ alter reꝑcuſſerit potiuseſt vindicta qͣꝫ repulſioiniurie. ⁊ ſic ītelligo ꝙdicitur iniuriam incontinenti poſſe repelli. requiritur ergo ꝙ defendendo reꝑcutiat non vl̓ciſcendo. vt. jͣ. e. q. quidculpat̉. ff. ad. l. acquili.ſcientiā. ⁊ vt cum moderamine ſedeſendat. vtexͣ de reſti. ſpol̓. olī cāmin fi. ſi quis tn̄ moderamen excedit ⁊ non exꝓpoſito nō tenet̉. vt. ff.ad. l. acquili. ſi ex ple§. tabernariuſ. licet illadecretalis olim cauſaꝫvideatur ꝯtradicere. ſt̄incontinenti dꝫ vim virepellere. vt. ff. de vi etvi. ar. l. iij. §. cū igitur.ſi aūt vis infertur rebuſ⁊ illatam ⁊ inferendaꝫlicitum eſt repellere ſedpotius illatam qͣꝫ inferendam