Liber

Ater ſollicitudineſ noſtris huLmeris incumbentesb perpeti cura reuoluimus vtcerrantes in viā veritatis inducere ipſoſqꝫ luciferare deod ſua nobis cooperāte gratiavaleamus: hoc eſt quod profecto deſiderāter exquirimꝰ:ē ad id noſtre mentis ſedulodeſtinamus affectum ac circa illud diligenti ſtudio velſtudioſa diligētia vigilamꝰ.Non ambigimus autemquin huiuſmodi noſtruꝫ deſiderium aſſequendum diuinorum eloquiorū ſit expoſitio congruā: ipſorūqꝫ fidelist predicatio admodum oportuna. Sed nec ignoramꝰ qͥnſͦ et hec promi noſcātur inaniter vacuaqꝫ redire: ſi auribꝰlinguā loquētis ignorantiūī proferantur. ¶ Ideoqꝫ illius cuius vicem in terris: licet immeriti gerimus imitantes exempluꝫ: qui ituros pervniuerſum mundum ad euāgelizandū apoſtolos: in omkni linguarum genere fore voluit eruditos: viris catholicis noticiam linguarum habentibus: quibus vtunt̉ infideles precipue: abundareſanctam affectamus eccleſi-

iam qui infideles ipſos ſciāt⁊ valeant ſacris inſtitutis inſtruere: chriſticolarumqꝫ collegio per doctrinam chriſtiane fidei ac ſuſceptionem ſacri baptiſmatis aggregare.¶ Vt igitur peritia linguarum huiuſmodi poſſit abiliter per inſtructionis efficatimam obtineri. ¶ Hoc ſacroapprobante cōcilio: ſcholasin ſubſcriptarum linguaruꝫgeneribus vbicūqꝫ romanāIcuriam reſidere continget:yͦ necnō in pariſien̄. ⁊ exon̄. bonon̄. ⁊ ſalamātino ſtudijs ꝓuidimꝰ erigendas: ſtatuētesvt in quolibet locoꝝ teneanqͥtur viri catholici ſufficientērhabentes hebraice grece arahicē ⁊ chaldee linguaꝝ noticiā: duo videlꝫ vniuſcuiuſqꝫlingue periti qui ſcholas regant inibi: et libros de linguis ipſis in latinū fidelitertranſferentes: alios linguasip̄as ſollicite doceant: earūqꝫ peritiam ſtudioſa. in illosinſtructione tranſfundant:vt inſtructi ⁊ edocti ſufficienter in linguis huiuſmodi fructum ſperatū poſſint deo auctore producere fidem: ꝓpagaturi ſalubriter in ip̄os populos infideles. ¶ Quibequidem in roma. cu. regenti

Nter. ¶ Ponit̉ primo exordiū in quo duo facit. Primo ponit intentionē ſuā generalē. Secūdo ſpecialē. ibi: Nō ambigimꝰ. In ſcd̓a: Utigit̉. ponit̉ cōſtitutio: primo ꝓuidens circa locamagiſtrorū: ſecūdo circa expeſas. ibi: Quibus.a ¶ Sollicitudīes. ꝯcor. d̓ purga. c. īter. vbi ponit̉ alia .ſ. de vulpeculis capiendis. b ¶ Perpeti. qͣſi ꝑpetuacōtinua vel aſſidua. ē ⁊ infinitiuū huiꝰ verbi ꝑpetior: et ponit̉pro diu tolerarevel valde pati.c ¶ Inducere.xlv. di. tria ſū. d̓ſpon. inter oꝑa.d ¶ Cooperāte gratia. ꝑ quācognoſcit̉ quidagendū ſit ⁊ qͥdvitandū: ⁊ adiuuantur ad faciēda. de cōſe. diſt.iiij. gratia. ⁊ tribus vltimis capitulis. Eſt aūtgratia operans⁊ cooperas. prima preparat hominis volūtateꝫvt velit bonum.Scd̓a adiuuatne fruſtra velit.videt̉ tamē quibuſdam ꝙ eadēſit gratia: idemdonū: vel eadeꝫvirtus operās ⁊cooperans: ſꝫ ꝓpter diuerſos etfectꝰ diſt inguūt̉in ꝟbo. Gratiaem̄ q̄ parat hominis volūtatēad bonū cū nonſit ocioſa: vt augeat̉ ⁊ aucta ꝑficiat̉: coadiuuat ne fruſtra vellt: ſed ꝑducat ad opusquodcunqꝫ recipias coaptabitur hec littera huic altercationi theologoruꝫ: eſt ſimilis altercatio canoniſtaꝝ:an ſit vna fides coniugi: an ſint due: de qua .xxvij. q.ij. coniuges. Itē altercatio legiſtaruꝫ: an ſint due poſſeſſiones differentes ſpecie: an vna tantū diuerſificataper accidentia: de qua ſatis patet per Dy. de reg. iur.in tertia regu. lib. vj. ⁊ an ſit vnicū intereſſe an triplex:de quo etiam ſatis ꝑ eum. eo. ti. mora. Iohan. an.e ¶ Ad id ſcꝫ ad inducendum errantes ad veritatꝭviam. f ¶ Admodum. ꝓ valde. concor. vide. sͣ. ea.com. de iurelur. romani. ver. nos itaqꝫ.Promi i. proferri vel ꝓmulgari. ⁊ habetur hocgverbum de iude. nouit. ver. qͥcunqꝫ. xxiij. q. iiij. nō pōtin fi. ponitur em̄ ꝓmere pro ꝓferre manifeſtare aperi-

re ore dicere. a ¶ Inaniter. quaſi inuanū vel lnutiliter. i ¶ Proferant̉. ſi. de offi. ordi. quoniam.k ¶ Doluit. Actuū. ij. in prin. ⁊ de varietate linguarū. xvj. di. ſeptuaginta in fi. l ¶ Qui. viri catholici.m ¶ Obtineri. ſi. eo. ti. c. fi. n ¶ Curiā. q̄ habet ſtudium generale.⁊ priuilegia ſtudij. de priulle. c.ij. lib. vj.¶ Reſidere.quod dic vt .sͣ.ea. cō. de elec. neromanij. §. ſane.pBonon̄.dicit̉ bononia qͣſi ſuꝑ om̄ia bona vel bonorumnoticia. nimis amabilis: nō puto ꝙ ordo iſte ꝓcedat ex ordineſtudiorū: ſed exgratificatione ꝓuinciaruꝫ: ⁊ hocquia dicebat ro.cu. premitti: quevltimo ſtudiumhabuit a tempore Inno. iiij. vtpre. decre. ij. depriull̓. li. vj. quicquid ſit hoc conſtat ꝙ Bonon̄.habuit pͥuilegiaſtudij a theodoſio: de minore tamē intelligo quiregnare cepit ꝓut ex chronicis:qͣs veriores puto: percipio Annō dn̄i. ccccxxv.et regnauit annis. .xxvij. qͦ tamē anno ſui imperij hec conceſſerit nō ꝑcipio:currentibus autē. cccclij. ſucceſſit Martianus.Sufficientē. nō dicit eminentem: cōcor. de elec. cum nobis olim. de p̄bē. c. penul.Hebraice. In originali habuimꝰ hebraice grecearabice ⁊cͣ. ⁊ illud grece in ipſo originali erat cancellatum: ⁊ forte propter litterā que eſt ſupra quibus vtuntur infideles ⁊cͣ. cancellata fuit: cū greci fideles ſint. ⁊olim ſub obedientia eccleſie. de bap. licet. et facit quodnota. de ſum. trini. c. j. lib. vj. tamē hodie ſciſmatici ſūt:nec recognoſcunt caput romane eccleſie: ⁊ forte expedientior eſſet ſue lingue doctrina qͣꝫ aliarum. Iudei aūthabent litteram hebraicam: ſed linguam ſpecialem invulgari non habent: habemus enim ꝙ emanauit ipſorum lingua vulgaris. Arabica littera eſt ſaracenoruꝫ.Chaldea chaldeorum. de qua xxxvij. di. §. hinc etiaꝫ: etc. turbat. ⁊. c. de quibuſdam. ⁊ tamen fertur ꝙ hec littera hodie non habeat̉.

Diuiſto

Actꝭ. 2.