Prima pars
niendo. ¶ Quo circa poſſet inquiri ſi tolerantia talis ſufficiat vt vſurarius faciat lucrum ſupra ſortē eē ſuū. ſic ꝙ nō teneat̉ adreſtitutōeꝫ licet peccet ſicut meretrix nō tenet̉ ad reſtitutōeꝫ pecunie lucrate ꝑ traditionē fedi vſus ſui corꝑis inuito dn̄o .ſ. d̓oReſpōſio forte dāda eēt ẜm duplex foꝝ .ſ.cōſcientie intrinſecū. ⁊ extrinſecum duplexvnū eccl̓ie aliud ſecularis politie.Conſideratio. 16. NSurarius cōtractus habet fieri pͥncipaliter in mutuo pecunie. Dicit̉3em̄ vſura quaſi vſus eris. Mutuūv̓o dicit̉. quia de meo facio tuū. Et hoc p̄cipue cōtingit in pecunia in qua dominiū⁊ vſus rōnabiliter diſtingui nō poſſunt/ qͦniam vſus pecunie eſt eius conſumptio. etita dominiū tranſit cū vſu. Propterea manifeſtatur iniquitas vſurarij. quia de pecunia que non ē ſua ſed alterius facta ꝑ mutuationem / ſuſcipit incrementuꝫ pecunie.quam exigit vltra ſortem. vel aliud emolimentū ex pacto. Utrum aūt ſine pacto cōmitteret̉ vſura ſaltem in foro conſcientie.diſtinguendū eēt ꝓ varietate caſuū ⁊ intētionum. Conſtat em̄ ꝙ recipiens mutuūtenet̉ ꝑ legem amicicie ⁊ beniuolentie ſuomutuati quandā amicabilē beniuolentiāquā poteſt intēdere ⁊ expectare ille qui mutuum dat etiam ꝑ exhibitioneꝫ exteriorisboni vel officij vt ꝙ in caſu ſimili recipietab illo mutuū vel aliud amicicie bonumNec mirum cū in ſimplici ⁊ liberali donoſic inueniat̉. dum tamen pͥncipalis intētioſit donare. etiā vbi ſpes redonatōis vl̓ redditionis nulla eēt. Sic ad ꝓpoſitū de mutuo vbi nihil ſperandū eſt iuxta v̓buꝫ xp̄i.ſupple pͥncipaliter vel ex pacto. quoniampactum de recipiēdo eſt pecunia menſuraoīle. ⁊ ita mutui cōtractus inficit̉.Conſideratioᵐ. 16.Surarius cōtractus nominat̉ ali¶ Aquādo talis apud doctores vel populū vel legiſlatoreꝫ. qui ꝓprie ⁊ exſuo genere/ non eſt vſurarius. ¶ Occurritexemplū ſimile de ſymonia de qͣ ſolet fieridiſtinctio ꝙ quedam ſymonia eſt ꝓhibitaquia mala. ⁊ quedam mala quia prohibi-
ta. que diſtinctio ſanū ⁊ ſcientificū reqͥrit ītellectū. qꝛ iuxta veritatē/ nihil eſt malumniſi quia ꝓhibitū. Propterea papa nō poteſt facere de nō ſymonia ſymonia. licet nōſymoniā poſſet punire vel ꝓhibere/ ſub pena vere ſymonie debita. Sic in ꝓpoſito dūlegiſlatores attenderūt contractus variosfieri / vendēdo vel emēdo: locādo vel ꝯmodando in detrimētuꝫ reipublice/ ⁊ in fraudem ⁊ fauorē vſurarū ꝓprie dictarū/ ꝓhibuerunt hmōi cōtractus illicitos ⁊ pnicioſos reipublice/ ſub penis vſure debitis. p̄cipue dum ſatis conſtat ex oꝑibus de mala ⁊fraudulēta intentōe cōtrahentiū. vbi ſi cōſtaret vel cōſtitiſſet legiſlatori/ de bona etſimplici ⁊ pura intentōe cōtrahentiuꝫ autnon tuliſſet tales leges ꝓhibitorias autaſuis legibus iſtos tales excepiſſet tanꝙͣ verepykeies ⁊ director legis.Sequitur viderede poteſtate legiſlatoris in moderādis cōtractibus lege poſitiua ſub quinto cōſideratōnum quaternario.Incipit ꝗntus quaternarius.Conſideratio. 17.Uſta lege poteſt inſtitui in aliquapatria: vt nulla fiat venditio redditualis ꝑpetua/ quin poſſit redimi.vno modo vel alio: ad tempus vel ad ſꝑ.¶ Apparet hec veritas ex dictis in ſexta cōſideratōe. ꝑ textū legis antique. q̄ tunc vtiqꝫ fuit rōnalis. ⁊ cuiꝰ ſimilis poteſt nouit̉inſtitui. ¶ Si quis aūt dixerit in antiqualege cautū eſſe vt dū redemptō fieret deducerent̉ fructus recepti medio tꝑe ⁊ ita debere ſtatuere lex iuſta/ que redemptōem hereditatis vendite cōcederet. Fatenduꝫ eſt ꝙhoc poſſet. attamē ſi nō fiat. nihilominꝰ poterit eē iuſta. ſi ꝓ qualitate patrie ⁊ reipublice cū circūſtantijs ceteris videat̉ expedire. vt videlicet ſuccurrat̉ ⁊ vna ꝑte indigentibus pecunia ꝓmpta. ⁊ ꝓuideat̉ ex altera ꝑte ne diſtrahant̉ hereditates ⁊ inſtabiles fiant de ꝑſonis in ꝑſonas. ⁊ de heredibus ad non heredes/ p̄ſertim in feudis¶ Propt̓ea repetit̉ vt in pluribꝰ nullam eē