Druckschrift 
Secunda pars (1489)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

diuinas deducit. Inferior v̓o ꝑs innitit̉ ⁊rōcinat̉ ꝑ leges ⁊ rōes hūanas. vtputa tale qͥd faciēdū eſt vel nō faciendū. qꝛ hōeſtūvl̓ mnhoneſtū ē. Uel qꝛ reipublice expeditnō expedit. Itē ſuꝑior ꝑs regit ⁊ hīc vocat̉ſuꝑior. inferior v̓o regit̉ ⁊ hinc vocat̉ inferior. Suꝑior ꝑs cōparat̉ hoī ade. ⁊ ſibi cōmunit̓ attribuit̉ ꝯſenſus. qꝛ dū rō ad ſuꝑiora ꝯuertit̉ / purgat̉ ⁊ illuminat̉. dūqꝫ ratōnes eternas cōſpicit/ in bono fortificat̉ ⁊ vigoratur. Inferior v̓o ꝑs cōꝑatur mulierieue. qꝛ dū rō ad hec inferiora ꝯuertit̉/ ⁊ circa res corꝑales verſat̉. iā ꝑ ſenſualitatē cuiꝯiuncta eſt/ molliri incipit ⁊ ſepe ab eis allicitur ⁊ trahit̉. Uidet em̄ ſibi ſemꝑ pomūporrigi .i. illecebram/ que eſt carnalis cōcupiſcentia ⁊ delectatio/ vicinam habet.De voluntate ⁊ quadam eius diuiſione.Oluntas d̓r vis affectiua motina. immo inter motiuas p̄cipuacū ſit generalis motrix omniumviriuꝫ. Cū em̄ intellectus app̄hēdit aliqͥdvt bonū/ vel vt conueniens. voluntas vtribus affixis ip̄is organis ſenſum/ imꝑat. ſicut ē viſui ad videndū auditui ad audiendū. et ſic de alijs ſenſibus. Similit̓ in motu locali voluntas imꝑat virtuti animalimotiue membroꝝ. et virtuti que eſt in neruis. et ita mouet ad ambulandū et currendum ⁊ huiuſmodi ſimilia. Inter potentias anime nulla eſt liberior. quia nec obligatur organo. nec cogitur obiecto ꝓpter ꝙdicit Aug. ꝙ nihil adeo in noſtra poteſtate eſt ſicut voluntas. Et diuidit̉ in voluntatem naturalem et in deliberatiuā: Prīaſcꝫ naturalis dirigit̉ ꝑ ſinderiſim. Secūdav̓o .ſ. deliberatiua dirigit̉ ꝑ rōnem. Et ſūtidē in eſſentia. ſed differunt in modo appetendi ſeu volendi. Naturalis ſꝑ inclinat ⁊inſtigat ad bonuꝫ honeſtū. ⁊ remurmuratꝯtra malū qꝛ cū ꝑ ſinderiſiꝫ dirigat̉. immutabiliter appetitus eius ad beatitudinē inclinat̉. Beliberatiua v̓o poſt rōnis deliberationē aliqn̄ adheret bono. aliqn̄ malo⁊ ꝓut appetit facere hoc vel illud d̓r deliberatiua. Et ẜm iudiciū rōnis ꝑ quā dirigit̉pōt ad malū inclinari. qꝛ ſepe ꝯtingit rōneꝫin deliberando deficere.

In primi motus ſintpeccata et que.iStis ſic p̄ſuppoſitis vidēdūLnūc occurrit de ip̄is primis motibus an̄ .ſ. ſint pctā ⁊ que. Qd̓ īeffectu eſt querere. an in ſenſualitate poſſiteſſe pctm̄: cū ip̄a ſenſualitas hmōi motuūprincipiū ſit ⁊ ſubiectuꝫ. Circa quod varijſunt modi dicendi. ſed ꝙͣtum ad hunc tractatū ſufficit/ tāgetur cōmunior. Pro cuiꝰdeclaratiōe eſt adhuc vltra ſuꝑiꝰ notata ſciendum. ꝙ ſenſualitas in hoc ꝓpoſito dupliciter conſiderari pōt. Uno modo in ſe ⁊ſimpliciter. ⁊ iſto modo ſenſualitas in furioſis et infantibus ſicut ⁊ in alijs hoībus eſſe d̓r. immo iſto mō conſiderādo in ea (vtdicit Augꝰ. vtqꝫ ſupra tactū eſt) ⁊ brutꝭ cōmunicamus. Et iſto mō accipiēdo/ ī ſenſualitate nullo mō pōt eē pctm̄. Alio modopōt ſenſualitas ꝯſiderari nō ita ſimpliciterſed quodāmō reſpectiue/ ꝓut .ſ. eſt quodāmodo ad ratione ordinabil̓ ⁊ ab ea ꝑſuaſibilis. Et iſto mō ꝯſiderando. qn̄ cōtingitſenſualitatē ad illicitū moueri. ⁊ ſic quodāmodo a regula iuſticie deordinari/ tal̓ eiuſd̓ordinatō. hꝫ rōnē p̄ctī. inqͣtū tn̄ pctm̄ dicit ⁊ īportat qͥndā vitij qͣndāqꝫ deordinatōne/ q̄ p̄t eē viā ad opꝰ ꝓhibitū ⁊ vitupiodignū. Nō tn̄ inqͣtū pctm̄ dic̄ culpe. qꝛ actꝰvitioſus. ea ſola rōne d̓r cl̓ꝑa q̄ ē a volūtateEt iuxͣ hūc duplicē modū ꝯſiderādi vificatur illud qd̓ a nōnull̓ d̓r. ꝙ ē aliqͥs actꝰ ꝓprius ſenſualitatꝭ ſimpl̓r ꝯſiderate qͥ nō ē ꝓpͥus actꝰ ſenſualitatꝭ ī ꝙͣtū hūana. Eſt etſciēdū ꝙ vt ex sͣ tactꝭ ſatꝭ elici p̄t. t̓plex ī aīaꝙͣtū ad hāc maͣm ſpectat reꝑit̉ eē motꝰ ſeuappetitꝰ .ſ. naͣlis ſenſitiuꝰ. rōnal̓. Motꝰ ātaīe ꝓut h̓ accipit̉ nihil alid̓ ē/ ꝙͣ aīe īclinatio ī aliqͥd ⁊ iō ill̓ aīe viribꝰ ſeu potētijs. qͥbꝰīclinatō n̄ ꝯueīt/ n̄ attribuit̉ ꝓpͥe motꝰ. Inclinatio āt ē ī appetitu/ qͥ mouet ī aliqͥd agēdū vl̓ hn̄dū. ⁊ iō actꝰ appetitiuaꝝ v̓tutumaīe motꝰ ꝓprie vocāt̉. nō at actꝰ v̓tutū apprehēſiuaꝝ. Motꝰ ſeu appetitꝰ naͣlis ē quenō imaginatio gignit ſeu cauſat. ſꝫ ip̄a qͣlitatū naͣliū diſponitio qͥbus naͣles aīme vires ſuas actōes exercet Occurritqꝫ iſte mōtus repēte ⁊ quaſi ſubito. vt eēt dare exemplū in repētino motū ſeu appetitu cibi. yd