Prologus
aīalibꝰº oculatꝭ an̄ᵇ ⁊ retro..i. in p̄teritū ⁊ ī futuꝝ reſpiciētibꝰ ⁊ indefeſſa voceᶜ clamantibꝰᵇ ſanctꝰ:ᶜ ſanctꝰ:ʳ ſāctus:ᵍ dn̄sʰ deꝰ om̄ipotenſq̄ erat:ⁱ ⁊ qͥ eſt: ⁊ qͥ venturus ēᵏ Hic ꝓlogꝰ ſcripturarū qͣiº galeatū prīcipiū oībꝰlibris qͦs d̓ hebreo ꝟtimuſin latinū ꝯuenire p̄t vt ſcire valeamꝰ qͥcqͥd extra hosē int̓ apocrypha eſſe ponēdū. Igit̉ ſapīa q̄ vulgo ſalomonis inſcribit̉. ⁊ ieſu filij ſyrach liber. ⁊ iudith: etthobias: ⁊ paſtor nō ſunt īcanone. Machabeoꝝ primū libꝝ hebraicū repperiScd̓s grecꝰ eſt: qd̓ʸ ex ipſaphraſin ꝓbari p̄t Que cūita ſe habeāt. obſecro te lector ne laborē meū rep̄henſionē eſtimes antiqͦꝝ. Intēplo dei offert vnuſqͥſqꝫqd̓ p̄t. Alij auꝝ ⁊ argentū ⁊ylapides p̄cioſos: alijʳ byſſū⁊ purpurā ⁊ coccū offerūtetꝰʸ hyacinthū. Nobiſcū bn̄agit̉: ſi obtulerimꝰ pelles⁊capraꝝ pilos.ª Et tn̄ apl̓sꝯtēptibiliora nr̄a magꝭ neceſſaria iudicat. Un̄ ⁊ tota
illa tab̓naculi pulcritudo⁊ ꝑ ſingl̓as ſpēs eccl̓ie p̄ſētis futureqꝫ diſtinctio pellibꝰ regit̉ᵇ ⁊ cilicijs: ardorēqꝫ ſolis ⁊ īiuriā ymbriū eaq̄ viliora ſūt ꝓhibētᶜ Legegͦ primūᵉ ſamuel ⁊ malachīmeum.ᵉ Uenⁱ inquā meū.Quicqͥd em̄ crebriꝰ vertēdo ⁊ emēdando ſolicitiꝰ etdidicimꝰ ⁊ tenemꝰ: nr̄m ē.Et cū intellexerꝭ qd̓ anteaneſciebas vl̓º interp̄tē meeſtīato ſi gratꝰ esʰ vel paraphraſtē ſi ingͣtꝰ: qͣꝫqͣꝫ mihioīno ꝯſciꝰ nō ſim: mutaſſeme quippiā d̓ hebraica ꝟitate. Certe ſi incredulꝰ es legegrecos codiceſ ⁊ latinoſ⁊ ꝯfer cū his opuſcul̓ q̄ nuꝑ emēdauimꝰ ⁊ vbicūqꝫ diſcrepare int̓ ſe viderꝭ interroga quēlibet hebreoꝝ cuimagꝭ acco modare debeasfidē ⁊ ſi nr̄a firmauerit: puto ꝙ eū nō eſtimesⁱ ꝯiectorē vt ī eodē loco mecū ſil̓rdiuinaritˣ Sꝫ ⁊ vos famulas xp̄i rogo q̄ domini diſcumbentis p̄cioſiſſima fidei mirrha vngitisⁱ caputque nequaqͣꝫ ſaluatorem
a Oculatꝭ ante. rōne principij. b Et tetro rōne finis. ip̄e eſt em̄ alpha ⁊ o. initiū ⁊ finis. Apoc̄. xxi. c. b.c Elamantibꝰ. id eſt in ſanctis ſuis gratias agentibꝰ.d Sctūs. pr̄. e Sctūs. filiꝰ. f Sctūs ſpūſſctūsDn̄s ꝓpter regnū qd̓ ꝓpriū eſt bonitatis.Deꝰ .i. vidēs propter ſapientiā.i Omnipotens. propter potentiam.k Qui erat ſine prīcipio.l Et qͥ ē īmutabilis.m Et qͥ venturꝰ eſt.glo. filiꝰ corꝑaliter. apparebit. tota deitaſ ſemanifeſtabit hoībꝰ.n Hic ꝓlogus ⁊c̄. vide diuiſionē ſupra poſitā ī prīcipio ꝓlogio Galeatū princijum. metaphorice lotur. qꝛ ſic̄ capiti ſuꝑꝑnit̉ galea ⁊ armatū ꝯͣhoſtes defēdit. ſic ꝓlogus iſte oībꝰ qͦs hieronimꝰ d̓ hebreo trāſtulit ī latinū ſuꝑponip̄t. ⁊ derendit ſacramſcripturā ꝯͣ illos q̄ inducūt apocrypha proagiographiſ. Uide ſupra ī ꝓlogo ſuꝑ ioſuī principio. ⁊ inuenieſquid ſit apocryphū ⁊qͥd agiographum.p Ex ipſa phraſin. i.ex ip̄o modo loquēdiqꝛ grecam redolet eloquentiā. Phraſis grece locutō latine. vndeperiphraſis .i. circūlocutio. ⁊ ātiphraſis cōtraria locutio. Itemphraſo verbū grecumidē eſt qd̓ loqͦr. ⁊ indephraſis locutio. ⁊ inde fraſtes locutor. etcomponit̉ metaphraſtes .i. interpres. ⁊ paraphraſtes qui minꝰ bene interp̄tatur.¶ Que cū ita ſe habeāt ⁊c̄. antiqͦꝝ .i. lxx. interp̄tum.r In tēplo al̓s ī tabernaculo dei ⁊c̄. humiliando ſe videt̉ potiꝰ cōmendare. lxx. interp̄tes qͣꝫ cōdemnare. Un̄ſcd̓o libro ꝯͣ ruffinū cū poſuiſſet eadē ꝟba q̄ hic ſequunt̉dicit. Quāto ꝯͣ. lxx. interp̄tes tumeā ſuꝑcilio. vt illos aurū ⁊ p̄cioſos lapides ⁊ purpurā. me pelles ⁊ pilos caprarū ī tabernaculo xp̄o obtuliſſe ꝑfitear. s Offert qd̓p̄t Exo. xxv. a. ⁊. xxxv. b. t Byſſū. linū candidiſſimū.v Coccū .i. coccineū vel vermiculū. y Hyacinthūquendā lapidē p̄cioſū. qn̄qꝫ ponit̉ hyacinthꝰ ꝓ lana vl̓ ſerico hyacinthini coloris. ⁊ ita p̄t hͨ accipi. ⁊ meliꝰ qͣꝫ ꝓ lav Purpurā. pānū ſericū p̄cioſū. Nota ꝙ byſſus (pide.eſt coloris niuei. coccus flāmei. hiacinthᶠ aerei. purpura ſanguinei. d̓ iſtis qͣttuor oꝑimentis q̄ ponunt̉ hic fita Et in̄ apl̓s. i. Coꝝ. xij. ml̓tomagꝭ (mentio Exo. xxxvmēbra q̄ vidēt̉ corꝑis īfirmiora eſſe neceſſariora ſūt ⁊c̄.
b Eilicijs .i. ſagis cilicinis de pilis capraꝝ factis. vn̄ etcaprilacia vel capillacia vela dicuntur.c Lege ergo primū. anteqͣꝫ peruerſe iudices.d Samuel ⁊c̄. i. a me tranſlatū. ſamuel apud hebreoscōtinet duos primos libros regū apud nos malachimduos vltimos.e Meū inquā meū.id eſt a me veracitertrāſlatū ⁊ ſolicite emēdatuꝫ. ꝓpter hoc dicitbis meum.f Inquā .i. dico. verbū defectiuū eſt. Inqͣꝫpn̄tis ē ⁊ qn̄qꝫ futuri.Interp̄tem .i. veꝝt̓rāſſatorē. vide ī opuſculo de vocabulis biblie vbi exponitur interpres.h Uel paraphraſtēid eſt iuxta loquentē.Paraphraſtes dicit̉ qͥnō tranſfert litterā exlittera ſꝫ ſenſuꝫ ex ſenſu. ⁊ dicit̉ a para qd̓ ēiuxta ⁊ p̄braſtes qd̓ ēlocutor. quaſi locutorẜm ſeniū ⁊ non ẜm literam. tamen de hͦ excuſat ſe hieronymusdicens. ꝙ nō eſt ꝯſciꝰſe mutaſſe aliquid dehēbraica veritate.i Coniectorē .i. diuinuꝫ vel vaticinatorē.Coniector dicit̉ interpres vel in ꝯiecturisperitus. ſortilegus. diuinus.k Sed ⁊ vos famulas xp̄i ⁊c̄. Mirtha. i.vnguento in qͦ principalis ſpecies eſt mirrha. verſus. Vnguentū nardū. ſꝫ nardꝰ d̓rarbor. Eſt vnguentuꝫmirrhū. ſꝫ gūmi mirrha vl̓ arbor. glo. mirtha ē amariſſima ſpecies qͣ mortuoꝝ corꝑa ꝯdiunt̉. Mirrhū ꝟo vnguentū p̄cioſiſſimū d̓ mirrha factū. Caput .i. diuinitatē. i. Coy.xi. caput xp̄i deꝰ. ꝯſtrue ſic. Sed ⁊ vos famulas xp̄i rogoque vngitis caput domini .i. creditis ⁊ adoratis diuinitatem xp̄i. Diſcūbentis. id eſt ſedentis in celo ad dextrāpatris. Vngitis inquā mirrho fidei .i. fide deo acceptaſuper om̄ia fragrātia. vnde ip̄e dicit ſponſe. iiij. canticorum. Odor vnguentoꝝ tuoꝝ ſuꝑ om̄ia aromata. vnguētoꝝ dicit. quia nō ſolum caput ſꝫ ⁊ pedes xp̄i vngi debētCaput vngit qui verum deū adorat ⁊ credit. Pedes vero vngit qui eum verum hominem credit.m Que nequaqͣꝫ ſaluatorem. cū magdalena. Queritiſin ſepulcro. quia eum creditis ſurrexiſſe.m Quibꝰ iā ⁊c̓ .i. ꝯtra detractores ꝯtra me brutalitern Qui aduerſū me rabido ore .i. inſano (obloq̄ntes.o Deſeuiunt. id eſt inſaniunt.p Et circūeunt ciuitatem. diffamando tranſlationem