SeptimnūQuintumPreceptumCapitulum

rarum quarundā alijs terris taliūcarentiam habentibus aduehunt ⁊ecōuerſo. tn̄ ibi magne fraudes fiunt C Vnde ſecūdo notandumꝙ ſꝫm tho. ij. ij. q. lxxvij. et ſco. in.iiij. di. xv. duplex ē ꝯmutaco. Vnaīconomica qn̄ ꝯmutans intendit recipere rem non vt mercetur in ea.ſed vt ip̄a vtatur. Alia eſt ꝯmutacio negociatiua vbi ꝯmutans intēdit lucrari de re qua acquirit. emitem̄ non vt vtatur ea. ſed vt vendat carius. Ad primam ꝯmutacionem. vt ſit iuſta quinqꝫ requirunt̉et ad ſecundam vt ſit iuſta eadem.et adhuc duo alia requirunt̉. Primo igit̉ ad ꝯtractum empcionis ⁊vendicionis et ad quēcunqꝫ ꝯtractum requiritur libera voluntas īvtroqꝫ ſcꝫ vendendi in vno. et emēdi in altero. id eſt ꝙ das velit trāſferre et recipiens velit accipere rētranſferendam. Secūdo requiriturlibertas in vtroqꝫ. ita ꝙ neuter ipſoꝝ ꝓhibeatur lege ſuperioris necꝑ actum alterius a quo dependeatEt ꝓpter defectum hꝰ modi non poteſt monachus ſine licentia ſuꝑioris nec filius familias ſine licenciapatris emere vel vendere. Terciorequirit̉ ꝙ fiat ꝯmutacō ſine fraude interueniente bona fide. ideo. j.theſalo. iiij. hec eſt voluntas dei nequis ſuꝑgrediatur neqꝫ circuueniatin negoco fratrem ſuum ꝑ li ſuꝑgrediatur inequalitatem iuſti precij excludit de quo poſt pauca dicetur etDcircumueniat per fraudemfit ſꝫm tho. fraus tripliciter primoin ſubſtancia rei vendite. vt cū qͥsrem vnius ſpeciei ſcienter vedit ꝓre alterius ſpeciei. aut ſubſtantieminuſ p̄cioſe. vt auriculam ꝓ auro

aut aquam ꝓ vino. aut mixtum ꝓpuro. aut denarium cuprum ꝓ aureo. ꝯͣtra illud iſaie. j. argentū tuūverſum eſt in ſcoriam. vinum tuuꝫmixtum eſt aqua. Secundo omittitur fraus in quantitate. que ꝑ menſuram ognoſcitur ſiue res menſuretur ꝑ pondus ſiue ꝑ aliam menſurācorꝑalem. vt modium vel ſextariūſiue fit in liquidis ſiue aridis. Et ſimiliter in libra ⁊ pondere. et in omnibꝰ iſtis vniuerſaliter oportet eſſe iuſtam menſuram in vendendo ⁊emendo. alias iniūctum fit ideo deutro. xxv. d̓r. non habebis in ſacculo diuerſa pondera maius et minꝰnec erit in domo tua modiꝰ maioret minor. abhominat̉ em̄ dominuseum qui hoc facit. et aduerſat̉ omnem in iuſticiam. Tercō ꝯmittiturfraus ī qualitate. puta cū quis animal infirmum vendit quaſi ſanum.aut vinum corruptum quaſi ſanuꝫet purum. aut crocum mixtum cumre viliori. Ex quo patet ꝙ qui faciunt res inutiles et defectuoſas d̓fectꝰqꝫ eaꝝ ex induſtria ⁊ ſtudioſe obtegat et occultant tenent̉ adreſtitucionē illius qd̓ occaſione talis occultatiōis eis datur ꝓ rebusniſi res non obſtante d̓ fectū tm̄ valeat quantū datur. Et ſimiliter eſtde habentibus res venales iudicandum. omnia iſta ꝓbantur extra de īiurijs et damno dato. qui ei dat occaſionem dāni. damnum dediſſe videtur. ſed defraudans alium in ſubſtancia qualitate et quātītate. datei occaſionem damni alias em̄ nō ꝑmuttaret. ⁊ in his omībus di. tho.non ſolum peccat qui niuſtam vēdicionem faciendo etiam ad reſtitucōnem tenet̉ E ¶ Quarto igiʳ