Qō I.Diſtin. XXXIX.

Diſtin. 4A1Xdicunt vnā eſſe voluntatē .i. vnū motū quo naͣliter vult hō bonuꝫ: et vicio vult malū eoqꝫ delectatur: ⁊ inquātū vult bonū naturaliter bonꝰeſt: ⁊ inquātum malum vult malus eſt.¶ Diuiſio textus.Stenſo ꝙ ſitas ē ex fine. Hic inquiritrectitudo volūtatis et ꝑuervtrū in volūtate poſſit eſſe ꝑuerſitas ⁊ pctm̄.¶ Et diuidit̉ in partes duas. In prima oſtenditquo mō in volūtate pctm̄ eſſe pōt: ⁊ qꝛ pctm̄ nō eſt niſi ẜꝫdeuiationē ab eo ad qd̓ aliquid naͣliter ordinat̉. In ſcd̓aparte inꝗrit quo mō volūtas naͣliter in bonum tēdat. ibi.Preterea q̄ri ſolet quo mō ītelligēduꝫ ſit ⁊c̄.) Prīa diuiditur in duas. In prima mouet q̄ſtionē. In ſcd̓a ponit reſponſionē. ibi. (Ad h̓ autē facile ⁊c̄. Et diuidit̉ ī duo. Inprima ponit reſpōſionē ẜꝫ primā opinionē ſupra memoretā que ponit oīa inquātuꝫ ſūt bona eē a deo. In ſecūda reſpōdet ẜꝫ aliā opinionē q̄ ponit actus peccatoꝝ nullo mōbonos eē nec a deo. ibi (Qui v̓o dn̄t volūtates malas ⁊c̄¶ Circa primū facit tria. Prīo reſpōdet ad q̄ſtionē. Secudo obijcit ꝯtra reſpōſionē ⁊ ſoluit. ibi. (Ubi pōt ab eisrationabiliter queri ⁊c̄. Tertio iterum contra obiectionem ſolutionis obiectioneꝫ mouet ⁊ ſoluit. ibi. ( Sed adhuc queritur quare ⁊c̄.)¶ Queſtio. I.Atriplex queſtio. Prīa qō vtꝝ pecI C Et catū ſit ī volūtate. Scd̓o quo hōnaͣliter bonuꝫ velit. Tertio de hoc qd̓ dicit ꝙſuperior ſintilla rationis extingui nō poteſt.I ¶ Circa primū querūtur duo. Prīo vtruꝫ involūtate poſſit eē ꝑuerſitas pctī. Scd̓o vtrūin actibus aliarū potētiarum poſſit eſſe peccatū.¶ Utꝝ volūtas poſſit ꝑuerti ꝑ pctm̄.Irca primuꝫ fc ꝑceditur videturꝙ volūtas ꝑ peccatiuerti nō poſſit. Uolūtas eniꝫ ad imaginemtinet: nec tātuꝫ ẜꝫ ꝙ ē potētia: ſed etiā vt vīrōne actus: qꝛ reſpectu quorūdā obiectorumſaluatur ratio ꝑfecta imaginis in tribus potētijs. vt in pͥmo lib. 3. di. dictū eſt: potētia aūt nō hꝫ cōparationem adobiectu niſi mediāte actu. Cū igit̉ imaginis bonitas perpctm̄ nō tollat̉: qꝛ in imagine pertrāſit hō. vt ī p̄s. dr̄: vr̄ ꝙin volūtate nō poſſit eē pctm̄. ¶ Pͣ. illud qd̓ īmediate recipit īfluentiā a pͥmo fonte īmutabiliter tenet hoc qd̓ īfluxū eſt ī ipſuꝫ: ſicut ſub̓e ſpūales que īmediate eē a deo recipiūt eē īcorruptibile hn̄t: reliqͣ vero ꝑꝑ lōge diſtare a pͥmo nō poſſūt ſemꝑ in eē cōſeruari. vt in ſcd̓o de gn̄ationedr̄: ſed fons bonitatis finis eſt a quo ratio boni ſumit̉: cuꝫigit̉ volūtas īmediate ferat̉ in finē: ſicut ī obiectū ſiue ētin finē vltimū. vr̄ ꝙ bonitatē īamiſſibilē hēat: ⁊ ita ꝑ peccatū vitari nō poſſit. ¶ Pͣ. Io. 18. dr̄. Qui facit pctm̄ ſeruꝰeſt peccati: ſꝫ ſeruitus volūtati nō cōpetit que liberrimaeſt ⁊ libertatis fons. vt ſupra dictū eſt. ergo in ea peccatūeſſe nō pōt. ¶ Pͣ. d̓fectus peccati nō dꝫ illi īputari in quonō pōt eē defectus niſi defectu pͥus ī alio exn̄te: ſꝫ in volūtate nō pōt eē defectus niſi prius exiſtat defectus in rōneergo pctm̄ nō dꝫ volūtati īputari. ꝓbatio medie. volūtasnō eſt niſi boni vel apparētis boni: ſed volūtas nō habedefectū ẜm ꝙ in bonū veꝝ tēdit. ergo nō deficit niſi ẜꝫ ꝙtendit in bonū apparēs: ⁊ nō exiſtēs: ſed hoc fit ẜm ꝙ iudiciū rōnis fallit̉. ergo nō eſt defectus ī volūtate niſi priusſit ī rōne. ¶ Pͣ. ſicut ſe habet error ad cognitiuā: ita ſe hculpa ⁊ peccatū ad appetitiuā: ſꝫ vt in. 4. meta. dicit̉: falſitas ē ꝓpria fantaſie q̄ ē cognitio ſenſitiua. ergo ⁊ pctm̄ ē ꝓpriū appetitui ſenſitiuo: ⁊ nō ītellectiuo: qd̓ eſt volūtas

Contra Aus dicit ꝙ volūtas eſt qua peccat̉: ⁊ recteviuit̉: ſed quocūqꝫ peccat̉ in eo eſt deformitas peccati. ergo in volūtate peccati deformitas pōt eſſe.¶ Pͣ. oē qd̓ eſt ex nihilo. vt Damaſ. dicit vertibile eſt ī nihil: vel quātū ad eē vel quātū ad electioneꝫ: ſed voluntascreata eſt ex nihilo. ergo cū nō ſit vertibilis in nihil quātūad eſſe: qꝛ ē pars imaginis: opꝫ ꝙ ſit vertibilis in nihil qͣꝫtū ad electionē: ⁊ hoc nō fit niſi per pctm̄. ergo pctm̄ in vo(luntate eſſe poteſt.Reſpondeo Dicēdum ꝙ nihil imputat̉ alicui inpctm̄ ⁊ culpā: niſi illud cuius cauſa ipſe ē: qꝛ nō laudamurneqꝫ vituꝑamur niſi ex actibus nr̄is: ea vero quoꝝ cā nōſumus ꝑ actuꝫ nr̄ꝫ nō ſunt. vn̄ cū volūtas dupliciter dicatur .ſ. volūtas potētie: ⁊ volūtas actus: voluntas potentiecū a nobis nō ſit: ſed a deo: ī nobis nō pōt eſſe pctm̄: ſꝫ actꝰeius ꝗ a nobis eſt. Sꝫ ſciēduꝫ ꝙ aliꝗs actus eſt ab aliquodupl̓r. Uno mō tā ẜm ſub̓am actus qͣꝫ ẜm determinatōeꝫagentis ad actū: ⁊ hoc ꝓprie in poteſtate agentis eē dr̄. vteſt in volūtate. Ipſa .n. potentia volūtatis qͣꝫtum in ſe eſtindifferēs eſt ad plura: ſed ꝙ determinate exeat in huncactū vel in illū nō eſt ab alio determinate: ſed ab ipſa volūtate: ſed in naͣlibus actus progredit̉ ab agente: ſꝫ tn̄ determinatio ad hūc actū nō ē ab agēte: ſꝫ ab eo ꝗ agēti talēnaͣꝫ dedit: ꝑ quā ad hūc actū determinatū eſt. ⁊ iō ꝓprijſſime actꝰ volūtatis a volūtate eē dr̄. vn̄ ſi aliꝗs defectus ſitin actu eiꝰ: ip̄i volūtati ī culpā ⁊ pctm̄ īputat̉: oēꝫ āt voluntatē creatā pol̓e ē ī ſuo actu deficere qͣꝫtū ex naͣ ſua ē: eo ꝙex nihilo eſt in defectum ꝑuertibilis ⁊ ita relinquit̉ ꝙ involūtate pōt eē pctm̄ quātum ad actum eius.ergo dd̓ꝫ ꝙ volūtatis actꝰ nō ē parsAd primum imaginis q̄ ē imago ſil̓itudinis ī diſtinctōe poͣaꝝ ꝯſiderata: qꝛ nulliꝰ volūtatis actꝰ ſꝑ manet:cū tn̄ imago ſꝑ ꝑmaneat. Sꝫ ꝙ imago ī potētijs ẜꝫ quedāobiecta p̄cipue aſſignat̉: nō ē ex eo ꝙ actu ī illa ferat̉: niſiforte ſub qͣdā ꝯfuſiōe. vt in pͥmo dcm̄ ē ꝙ aīa ſꝑ intelligitſe nō diſcernēdo vl̓ cogitādo aliꝗd de ſe: ſꝫ inqͣꝫtū pn̄s eſtſibi: ſꝫ ex eo ꝙ ī illa obiecta ferri pōt. Sꝫ verū ē ꝙ imagorecreatiōis que nō ſemꝑ manet poteſt quātum ad actus⁊ habitus cōſiderari. ¶ Ad ſcd̓m dicēdum ꝙ influentiaprimi prīcipij ad ſubſtātias ꝗbus īmediate influit eſt peroperationeꝫ ipſius principij primi: ⁊ qꝛ illa operatio defectū habere nō pōt indeficiēter eſſe ab eo recipiūt: ſꝫ ordovolūtatis ad finē vltimū nō eſt ꝑ operationē finis vltimiin volūtate: ſꝫ per operationē volūtatis ī finē tendētis: etqꝛ volūtas defectibilis eſt: iō ab iſto ordine deficere pōtꝑ defectū ſue oꝑatiōis ⁊ nō ꝑ defectuꝫ finis. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫꝙ qꝛ volūtas liberrima ē. iō hoc cōſequit̉ eā. vt in ſeruitutē cogi nō poſſit: nō tamē ab ea excludit̉ ꝗn ſeiuaꝫ ſeruituti ſubijcere poſſit: qd̓ fit qn̄ voluntas ī actuꝫ pctī libere cōſentit. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ ille error ꝗ ē ī rōne ẜm ꝙ extimatbonum qd̓ nō eſt bonuꝫ: eſt ſcd̓m ignorantiam electionis.vt in tertio ethi. dicit̉. Et hec ignorātia nō cauſat inuoluntarium: qꝛ voluntas huiuſmōi ignorātie quodā mō cauſaeſt: dum paſſiones nō cohibet que rationē ī extimādo abſorbent: quaꝝ cohibitio in poteſtate voluntatis eſt: ⁊ ideopeccatum recte voluntati imputatur. ¶ Ad quintum dicēdum ꝙ error vel falſitas dicitur propria fantaſie: nō qꝛin intellectu eſſe nō poſſit: ſed qꝛ ex errore fantaſie ⁊ imaginatiōis interdum cauſatur: ſil̓r etiā inordinatio appetitus ſenſibilis peccati qd̓ eſt in voluntare quodā modo cāeſt: nō quidē cogens: ſed inducens. vn̄ ph̓i partem inferiorem in qua ſunt aīe paſſiones partem vicioſaꝫ noīauerūt.vt dicit Aug. in libro de ciuitate dei.¶ Utrum in actu intellectus ⁊ aliarum potentiaruꝫ a voII.luntate poſſit eſſe peccatum.